ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ၏ တီးတိန္ၿမိဳ႕သေဘာထားေၾကျငာခ်က္

ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ
Zosuan Tuailai Khawmpi

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၉ ရက္
2013 kum Junekha ni 6
တနဂၤေႏြေန႔
Nipi ni
တီးတိန္ၿမိဳ႕၊ ခုပ္ ရာျပည့္ ခန္းမ (CCJ Hall) ။
Tedim Khuapi, Cope Centennial Jubilee Hall.

ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ၏ တီးတိန္ၿမိဳ႕သေဘာထားေၾကျငာခ်က္
A Masa pen Zosuan Tuailai Khawmpi, Tedim Tangkona
ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံႏြယ္ဖြား ဇိုမီးတိုင္းရင္းသား လူငယ္မ်ားမွ ခ်င္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း တီးတိန္ၿမိဳ႕တြင္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၅ ရက္ေန႔မွ ၉ ရက္ေန႔အတြင္း က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီးလူငယ္မ်ား ညီလာခံႀကီးအား ေအာင္ျမင္စြာ က်င္းပရာ မွ ေအာက္ပါ သေဘာထား ေၾကညာခ်က္ (၇) ရပ္ကို ထုတ္ျပန္လိုက္သည္။
Kawlgam tualsuak minam khat ahi Zomi khangnote in Zogam (Chin State) saklam a om Tedim khuapi ah 2013 June kha ni 5 pan ni 9 ni dong akibawl a khat vei na Zosuan Tuailai Khawmpi pan anuai a bangin tangkona thu (7) kinei hi.

၁။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း အဆင္းရဲဆံုးျပည္နယ္ အျဖစ္သတ္မွတ္ခံရသည့္ ခ်င္းျပည္နယ္အတြက္ အထူးဘက္စံု ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးစီမံကိန္း တစ္ရပ္ကိုျပည္ေထာင္စု အစိုးရမွ ေဖာ္ေဆာင္ေပးရန္။
1. Kawlgam sunga a zawngpen gamke khat in a kiciamteh ahi Zogam (Chin State) adingin a bucing khantohna dingin gambup kumpi in hong vaihawm sak nading.
၂။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း တကၠသိုလ္ဝင္တန္း ေအာင္ခ်က္ရာခိုင္ႏႈံး အနိမ့္ဆံုးျဖစ္ေသာ ခ်င္းျပည္နယ္အတြက္ ပညာေရး အထူးျမင့္တင္ေရး အစီအမံမ်ားေဖာ္ေဆာင္ေပးပါရန္ႏွင့္ စာမတတ္ေျမႇာက္သူဦးေရ ဒုတိယအမ်ားဆံုးၿမိဳ႕နယ္ျဖစ္ေသာ တီးတိန္ၿမိဳ႕နယ္ အတြက္ ေရရွည္သေဘာေဆာင္ေသာ ပညာေရးအထူး စီမံကိန္းတစ္ရပ္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္။
2. Kawlgam sungah Tan 10 ong atawmpen ahi Zogam (Chin State) ading in pilsinna ah a tuam vilvel in khantohna hong vaihawm sak nang leh laitheilo mimal atampen nihna khua ahi Tedim kuam a ding in pilsinna tawh kisai khantohna dingin hunsau gelna hong neihsak nading.
၃။ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ လူဦးေရအမ်ားဆံုးျဖစ္ေသာ တီးတိန္ၿမိဳ႕နယ္အား ခ်င္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတစ္ခုလံုး၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ပိုမိုလ်င္ျမန္သြက္လက္ေစေရးႏွင့္ ဘက္စံုဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး အတြက္ ခရိုင္အဆင့္ သတ္မွတ္ေပးပါရန္။
3. Zogam (Chin State) ah mimal atampen tenna Tedim khuapi pen Zogam saklambup (Northern Chin State) kizopna, kumpi zum nasep na te amanlang zawk theih nading leh abucing khantohna ding in District ciang ah hong piak nading.
၄။ ခ်င္းျပည္နယ္ အတြင္းရွိ ေျမြေတာင္နီကယ္သတၱဳ စီမံကိန္းအား ေဒသခံလူထု၏ ဆႏၵသေဘာထားႏွင့္ အညီ ဆိုင္းငံ့ေပးပါရန္။
4. Zogam (Chin State) sunga om Gullu Mual sikngo toh nading ( Mwetaung Nickel Project) vaihawm na pen tualsuak mipi deihna tawh kituakin hong dinkhawl phot nang.
၅။ ေဒသခံျပည္သူလူထုမ်ား၏ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးကို ေထာက္ရႈေသာအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲတပ္ဖြဲ႔ႏွင့္ တပ္မေတာ္ မွအပ အျခားမည္သည့္လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ဆက္ဆံေရးရုံး ဖြင့္ျခင္း သြားလာလႈပ္ရွားျခင္း မ်ားအား အျမန္ဆံုးဖယ္ရွားေပးပါရန္။
5. Amun amual a om tualsuak mite lungmuanna khualna in, kumpi palik leh kumpi galkapte a hilo adang thautawi kipawlna tuamtuam te i kizopna zum honna leh gam sungah sungtum pusuah nate, a manlangpen in hong hepkhiatsak nang.
၆။ ခ်င္းျပည္နယ္ အစိုးရ၏စီမံခ်က္တစ္ခုျဖစ္သည့္ ဘိန္းစိုက္ပ်ဳိးမႈ ပေပ်ာက္ေရး ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအား ပိုမိုထိေရာက္ ျမန္ဆန္စြာေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ရန္။
6. Zogam (Chin State) kumpi i vaihawmna khat ahi, zavom ciinna abei nading vaihawm nate aman langpen leh muibun takin hong vaihawm nang.
၇။ တိုင္းရင္းသားစာေပ သင္ၾကားခြင့္အား သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး ေက်ာင္းခ်ိန္တြင္း ဘာသာရပ္ တစ္ခုအျဖစ္သင္ၾကားခြင့္ျပဳပါရန္။
7. Minam lai sin theihna ding phalna pen kumpi sanglai sinna hun sungah khatin hong helsak nading.

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၉ ရက္
တနဂၤေႏြေန႔
တီးတိန္ၿမိဳ႕၊ ခုပ္ ရာျပည့္ ခန္းမ၊ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ
Tedim Khuapi, Cope Centennial Jubilee Hall.

See More...

Chin state ah Vompi sahawm

See More...

Gullu mual vai, Chin state MP pawlkhat te' kammal

NMIC Company Ltd kici Sen company khat in kum 30 bang Gullu Mual leisung sumpiang teng amau’ gamah puak khiat ding a sawmna tawh kisai-in mipi kuama peuh kilunghimawh ciat a, a tosak nuamte lah khauh pai, a phal nailo mipite zong dual dek lo… cih dan hi. 

I theihsa tek mah bangin Tedim khuapi Kam Hau Hall ah April 1, 2013 ni-in Chin State Chief Minister makaihna tawh thusim thulang tuam a om loh nading kamkupna kinei a, mipi leh Chief Minister akihehsuah pian hi mai hi. May 17, 2013 ciangin Kam Hau Hall mah ah anih veina Gullu Vai Thusim Thulang Tuam a om loh nading mah ci-in Chin State Chief Minister makai-in Company te leh mipite kimuhkhopna om leuleu hi. Hih zong Chief Minister leh mipite debate dikdekin akikhawl phot suak hi. 

Gullu Mual Nickle Project tawh kisai-in April 1, 2013  ni-in Tedim pan a Chin State Minister khat ahi Pu NangZa Mung in “Kumpi tungah ih deih teng ngenin en ih neih sunsun pia nuam kei mawk leng…” cih kammal zangin Gullu tawh khiat ding (Gam zuak ding?) athukimna gen khia hi. May 17, 2013 ni bel MP lam hi ta leh kumpi nasem lam ahi zongin hausate kuamah in Gullu tawh ding hoih asakna uh ChinState Chief Minister sim loh in gen lo uh hi. May 29, 2013 ni-in Pu Thura Aung Ko (Pyi Thaung Suh Hlutdaw Thukhen Zumlam Ohkathah leh Gambup USDP Central Committee Secretary) pen Tonzang pan hong bang suk ding, cih akitheih ciangin Pa Lo Lam Mung (Munglek) leh Rev. Thang Van Lian te in May 17, 2013 ni a mipi lam pan a kibawl laidal pawlkhat leh DVD record zong va pia ni, ci-in Thuamvum Guestroom ah va pai uh hi. 

Pu Thura Aung Ko leh a lawmte hong tun ma-in inn mai ah Tedim mipite’ MP khat ahi Pu Kham Suan Mung in“Munglek, bang thu gen kik sawm na hia? Nang bel thu na gen ciang President na ngawn zial gawpgawp ve cin maw. Ken bel Gullu mual nickel project kankuat vet keng. Tua bangin gambup ah ei a tek aituam lak ding hi leng, Chin State mah hamsia pen ding hi. Gullu mual ei a hi loin Kumpi ta hi,” ci-in Munglek tungah na hilh bawl hi. “Lokhoten zong a lo a piang teng la sam hi ven,” ci-in Munglek in gen kik a, “Lokhote bel a lo uh amau’ neihsa hi ven…” ci-in Pu KSMung in dawng toto lai hi. Gullu Mual kuate’ a hi mawk ding hiam? Banghangin kumpipa in pilvang takin mipite’ deihna hong ngak hi ding hiam? Tampi kidawng man tak loin Pu Thura Aung Ko te hong tung hi. 

I MP/Minister neih teng in bang peuh ngaihsun uh hi ding hiam? Gullu vai ah ih MP te in mipi’ theih lohin bang ciang Sen Company te tawh kithukimna na bawl khin uh ai tam thei khang. Ahi zongin mipite’ lamah pang lo a, Sen Company-te’ lamah apang bang a kam a paupau uh pen Gullu Mual Vil Pawl in na kisa mahmah hi. A paupau lai uh leh gam leh minam zuakte ka na ci mai ding uh hiam? Gam leh mipi’adingin ahanciamnate uh bel kimangngilh sam lo hi.  

Gam humbit ding a hanciam, Gullu vai ah zong ‘Mipite’ lungkimna thupi hi’ aci Pupipa  President U Thein Sein cidamin akhankum khua sawt hen la, gam zuak nuam makaite ahih leh Topa Pasian in hong kepsak ta hen. 

(Gullu Mual Vil Pawl, Tedim). by tvltawmbing@gmail.com 

See More...

Kipawlna 4 pan, Gullu mual vai, statement

Gullu mual vai statement by Zomi Pedia

See More...

Gullu mual vai sangnaupang te' tung pan, statement

The Chin Students Union of the University of Rangoon by Zomi Pedia

See More...

Gullu mual leh leisung sumpiang

Thupatna:

Zomi I-hihleh amihing I-it mahbang-in aleitang mahmah-zong itding thumaan ahihi. Israel te-in 1948 kum, gamdang pan-in agam-uh azuatkiik hun-in gamgi atun-uhteh aleitang pham-in baak cithu neu thumangmawh khat ahihi.

Guullu Leisumtawhna khaaktan nading-in tualleenphung-a mipihte honkhat' mapanna athu kizaza-in, peek- 1, 2 tawh amapang tampi-zong ki-om-hi. Tuate' tungvuum-ah, WZC-in Mikaanglaai leh Seenlaai-tawh hong phuankhiat Laaipaih-in muiibunh mahmah ding-in lamet-huai mahmah-hi. President Thein Sein' khualzinna khempeuh-ah tua laaipaih kiphuang henla, atuntunna-a thuneite' kiang-ah cc puak lehang gamdangte' mit-heek a-et saan laaitak ahihman-in thu bang-a kalsuanna hong ngaihsun theikha dinghi.

Australia-a Leisumtawhna-tawh Saaikaakna: 

Zomite-pen mihing tualtang I-suahzawh huntom mahmah himah taleh, leitangnei minamte I-hi uhhi. Leitangnei mite' hihtheihna (rights)-pen gamukpawl (government)-in koikoi-ah kepcingsak, humsak-in lapsaangsak cihpen democracy ngeina paizia khat ahihi. Zomite-pen Australia Gam-a leitangnei minam Aboriginal te-tawh (identical and political context) kisuun mahmah-hi. Amaute-pen Australia Gamukpawl-in thupibawl mahmah-a, leisumtawhna akipatding ciang-in naakpi-in thukumna, leh thukimna laaibawlna-a kipan naakpi-in kizom uhhi. Tua nangawn Aboriginal minamte-in akilawmzah phattuamna lawhlo ci-in kansuutna (reseach) naakpi-in kibawl-a, Aboriginal te' hamphat nading lampi behlap toto laai uhhi.

Keyword:  Mining., Native Title., Problems of Ethnic Minority., Resource Curse., Mining Royalties., Mining Company., Government & State Government., Agreements., ACTs.

Zomi-tawh dinmun akisuun, leitangnei Aboriginal te' leitang pan-in leisumtawhna akipat ciang-in 1993 kum-in Native Title Act 1993 (Cth) bawl uh-a, khualeikiat ahihkeileh ataangteen mite' thuneihna kibawlsak-hi (Langton & Mazel, 2008). Leisumtawh-tawh kisai Aboriginal te' hamphatna leh asupna saaikaak nading-in Halvor Mehlum leh alawmte (Mehlum et al. 2006)-in leisumtawhna anei gam 42-ah kansuutna bawl uhhi. Native cihpen tua leitang-ah ataangpi-in apu apa pan-in ateeng, akhang leh aluahte hi-a, khuatualta cilehang kikhial lo-hi.

Khuatualtate' hihtheihna (rights)-pen leisumtawhna tungtaang-ah naakpi-in lian-hi, banghanghiam cihleh leitawhna ziak-in leitangneite' ading-in supna tampi om ahihman ahihi. Tua ahihman-in minam itte-in asiamsinna-uh amau' meet nading sang-in hihbang leitangneite' hamphatna ading-in thasaan-hi mapang uhhi. Maureen Tehan (2003)-in, 'khualtualtate' hihtheihna leh khuatualtate' huneihna' naakpi-in suut-a, atung-a 'khuatualtate' hihtheihna' tawh kisai naakpi-in gamukte leh mipi' tung-ah sungkhia-hi. Hih laaisiamte' suut abulpi-pen 'leitangneite' hihtheihna hihzah? kicinglo, asupna lianlua,tua ahihman-in puahphading., ' cihte lahthu (evidence) kiciantak-tawh thusunna abawl-uh ahihi.

Leitangnei khuatualtate' leitang tung-ah leisumtawhna akibawl ciang-in "Native Title Rights" khuatualtate' tung-ah akipiak hamtangding ahihi. Native Rights nungzuui-in leisumtawhna tantaang (mining royalties) ciangtan/seh kuul-hi. Leitawhna ziak-in anawkkhaak nading leitangte' ziak-in leitangneite' kiang-ah mimal-a goihsum sehding ahihi. Tua khitciang-in State leh Government -tawh thukimna (agreement) kibawl theipan dinghi. Tua nung-ah "State Govt. in bangzah Royalties ngahding" cih kiseh panding-hi. Tua zom-ah Mining Company leh Govt kaalthu honghi toding-a, tua takciang-in, "thukimna" akibawlsa nangawn "Leitangneite lungkimlo tawntung zaw-hi", banghanghiam cihleh company-in ameet bekmah en-a aseem ahihman-in kiciamna bang-in leitangneite dopbawl peuhmah lo-in, amau' lampi anuam penpen ding-in ziik/bawl uh-a, gamukte-in amaute' seplehbawl humpih dingmah-a thukimna a-om bang-in hum ahihman-in khuatualtate-in suplawh thapaai-hi.

Leisum tawhna-in huatualtate' lak-ah tankimlohna (inequality) naakpi-in khangsak-a, namdeiina (racism)-zong kilanghtang tak-in khanghi cihthu atung-a kansuutte-in mukhia-in pholaak uhhi, banghang-in hih thusiate khanghiam cihleh nasep silbawlna limlim-ah "thukimna" akibawl teeisaam hang-in akisep taktak ciang-in khuatualtate' sang-in khualte asiamzaw, goihman tawmzaw-tawh ngahna ziak-a khualte zatna cihte-a kipan Zomi mitmuh tanzil-ah "namdeiina" I-sak kholloh phialding namdeiina lianpi khang-hi. (Hih-pen Guullu leisumtawhna hong kibawlleh bangciang Zomite hong lawhding cihthu kitel silsel-hi: Khuatualtate siamsinna aneihlohna, Kawlpau asiamlohna, nasep kizenlohna-a kipan pauhlap kicingtak hongnei lelding uh-a, Mining Company leh Govt. te-in hong awlmawh deklohding kimu sinsen-hi).

Guullu Mual-pen Zogam sung-ah om-a, Zomite' teenna leitang tung-ah a-om ahihi. Zomite' neihsa ahihi. Tua kawm-in Kawl Gamukte (Myanmar Govt.) leh Kawlte' pupi Seen kizopna azenzen-in hong lawhcing ngialleh Zomite-in atuimawl nangawn hawp khalo dinghi, banghang hiam cih leh: atung-a I-suutsa mahbang-in Aboriginal te-in Gamukte (Govt.), Gameh Ukte (State Govt.) leh Mining Company (Mining Company-pen Kumpi' a akicihtheih zenzen hang-in kumpi-tawh thukimna huam khat sung-ah summeetbawl kipawlna khat hilel-hi) te-tawh "thukimna" ciantak-a akibawl sinsen, "Tantaang piakding, Leitangnei hihna ziak-a goihsum, leitang kisiat man-a siatvatsum" cihte thukimna lim akikaai khinsa nangawn, anua ciang-in khuatualtate' khasiatna, supna baaina, leh amau' ngahzah ding-a akilawm tanh ngahlo-hi ci-a kansuutte' pholaakna I-mu khin-hi.

Guullu- tungtaang ahihleh "Guullu kito dinghi" cih kiza kiau beklel-a, aleitangnei khuatualtate' theihloh kaal-a akivaaihawm ahihna thumaanlo guipi masa hipah-hi. Khuatualtate leh leitangneite theihsakna nengcikbeek omlo-in Kawl Gamukte leh Mining Company khat-in thukimna bawlngiau cihpah malam-pen democracy genloh Hitler's Nazi vaaihawmna' sang-in neemzaw lo-hi. Tua kawmkaal-ah, Gamseh Ukte (State Govt.) daan-a panmun aneipak Hung Ngai tepawl-zong Kawl Gaalkaappupite-in "kaap ou" acihleh anu apa, alaaizomte nangawn akaapding khuak ciangbek mah-tawh hong vaaihawm ahihman-in Guullu Leitangnei khuatualtate theisak lo-in, theihsak-zong kuul salo-in, nana "lukuun" laailaai-hi. Hihte-pen democracy kalsuanzia-tawh akido vive hi-a, tua pipi-mah leisumtawhna' ading masuan hongzom teeiteei uhleh "Zomite mihing-a sehlohna" kilangh seemseem cihna ahihi. Amaute-in mihing-a hong sehloh ziak-in dahhuai lua tangtang pahsaamkei naveen ahizong-in honpi khat I-sup khitteh kipeek theipan mawklehang I' supsate ki lakiik thei khollo dinghi.

Kawlgam President zinkawikawi lo-in gamsung masuan azom hileh hih Guullu thu-pen kidaal zolo khamah dinghi, ahizong-in democracy gamliante' awina (approval)-mah zong kawikawi-in hong zinkhiat-pen Zomite' lampi hoih mahmah khat hiding-hi. Adiak-in tutung USA azinna lungdamhuai phadeuh-hi, banghanghiam cihleh ama' tuntunna-ah WZC Laaipaihpi nana kisuang thei ding, nana kipholaak theiding, Zomi itte-in tua Laaipaih bulphuh-in "lungpho" theiding ahihman-in "Guullu Humbit" zo-kha lahloding hihang cih kei' muhna ahihi. Tualo-in, democracy gamliante' muhna/maai-ah tuabang pholaakna omkeileh Kawl Gamukte-pen Kawlgam sung-a sosaanna ciangciang-tawh akiliing vetlo I-theihsa ahihi. Gentehna-in, lawmte-tawh huankhang zaang-ah ka' kimawl-a, lawmte khat ka' paampaih-hi. Tua kimawlna phual-ah lawmpa leh amah a-it nih-leh-thum-in hong gen tantan hang-in phamawh ka'sa kei-hi, ahizong-in ka' inn-ah hongpai-in ka' pa' maai-ah, "U Khai, banghang-a hong paampaih na-hia? Kozong kimawl nuam hive-ung" hongcileh muibunh mahmah se-hi. Leitung democracy gamliante lo-in gam khat a-uk gamukte gamtaang theilo-a, tua gamliante' maai-ah akipholaak thute lungsimpiakna (akineih ahiphial zong-in attention) pia hamtang cihthu leitung paizia ahihi.

Tuabang ahihman-in Kawl Gamukte gampualam hongkaan sim-in "I' minam sung-ah akisam bangteng omhiam, bangteng pulaak ding-in hoih/kisam-hiam" cihte minam kithuzatuah-in, I-omna ciatciat pan-in pholhkhia zeelthei lehang, Kawlgam-in democracy lam-ah akalsuan takpi-nuam ahihleh hong koihkhong saamlo ding-a, hong kitheihmawhbawl buanglo dinghi. Minam it cingteng vive gamdang tung phingpheng I-hihteh thanuam tak-in pangkhawm lehang naakpi-in muibunh ding-a, I' gam leitang-tawh kigamla-in tuipi-in honghal mahleh I' gam' ading aseemseem-mah hiding hihang. Zomi it-in gamlei itlo cihbangte, "amihing itding, a-Zomi bek itloding" cih kiaukuau sese tepawl hilo-in, Zomi it, Zogam it, Zongeina it peuhlehang kicing-hi.

Guullu Leisumtawhna Cikteh?

Minam sung-ah muhna namnih om-a, "Tua Guullu-ah amanpha om ahihleh koihkoih sang-in to lehang Zomi honkhat mah-in noptuamlawh saamding hiven, koihkoih lehang ana-khangding lah hituan lo-a.,.." cih ngaihsun uhhi. Maan mahmah-hi. Tawhding ahihi. I' gam keu-in amite zawngkhaal mahmah I-hih man-in sumlehpaai lawhtheih nading ahihleh tawhding-mah ahihi.

Adang ngaihsutna-ah, "I' tulehtate, suanlehkhaakte' ading gamh thupi mahmah ahihteh khoih vetlohding ahihi, tua khoih peuhmah lehang I' tulehtate' luahding bangmah omlo dinghi," ci-in suanlehkhaakte khualna lungsim apua-zong ki-omhi. Maan-hi. Tulehtate' gamh dingpen thupi mahmah-hi. Minam khat akhantoh nading-in akisam bulpite' lak-ah sumlehpaai-pen athupi mahmah khat ahihi. I' gam-ah, sumlehpaai haksatna leh ziadiklo kiukna ziak-in I' minam tualniam mahmah-a, sumlehpaai nuamtak leh oltak-a ngah nading ei' khang-ah lampi akihon keileh I' tulehtate-in akisam siamsinna neizo loding, saangkah sakzo loding I-hihman-in tuabang khang tampi kizomsuk lelding-a, "vaainung guahsia-in lap" theikha mawhlo dinghi.

Guullu leisumtawhna' ading-in tulehtate I'khualleh amaute' ading akisampah (immediate need)te I' sikzawh nading lampi tampitak kisam-hi. Siamsinna-pen laaibu lei-a, Kawlgam Saanginn te-ah abeisa leh tu ciangciang tanzil (level)-tawh tulehtate saangkahsak ciangciang-pen minam khantohna piang zangzang loding muhsa hi-a, sumlehpaai zia-om tak-a ngahtheih nading lampi omleh naupangte' kisap Siamsinna' ading guipite-pen: laaisinna, computer sinna, cidamna (kidaalna zatui-a kipan), lungsimdamna, gualpolh-siamna (social skill), kithuahkhopna: tuate zom-ah, singlepsiamna (carpentry), lamlamsiamna (engineering), setlamsiamna (mechanic), daatlamsiamna (electronic), zatuilam (medical)-a kipan siamsinna lamzing tam cihtak-in atamte naupangte-in sin-a azatsiam nading sepsinna (practice-let-tuih)-a zatding lpd: singlepsiamna bekbek-ah, sing-at, sikkhu, siiksek, siiktukkilh, singnawtna, bii-thuhna, singgaakna, piiciang, ciimtuai, khausaai, khaukhaai,..sangnaupang kim-in abukim-a azatsin loh-in banglawhding? Tuate sumzonna lamlianpi a-omloh-in kua'n sikzo mawkding?? Tua ahihman-in sumlehpaai-pen sawtpi I-umcip hang-in nana pung/khangpha tuanlo-a, tua aki-umcip hunsung-in tualleenphung mite akhang-in tualniam paisuak zaw-hi.

Guullu Leisumtawh kipan-ni :

Thunei Kawl Gamukte-tawh thukimna bawlding, tua thukimna-pen Native Title Rights tung-ah kinga peelmawhding, leitangnei hihna ziak-a thuneihna Zomi-in nei hamtangding, leisumtawhna pan-a, mining royalties ahihkeileh goihman/saapman-pen Zomi ngiat-in ngahding, State level-ah percent nengcik luutding, mining company leh gamukte-in amau' pusuahkhiat sumzuakna tungtawn-in sehhawmding (ei' a hong sukhalo), tuabaan-ah, siik-hampi (tawhkhiatphet siikte) siansuah nading leh sumzuakna huam-a pusuah nading lampi Zomite' a ding-zong gamukte-in hong honsakding (tua hikeileh amau' sung-ah puakluut lehang amau' manseh zahzah bek-tawh kizuak theileh kimeet loding) ahihvetkeileh International Institution' sehsa bang-a hong saangding, naseemmi-pen atuam-a asiamsa (expert) level lobuang ataangpi Zomi-in seemding, leitangnei Guullu kiim-a ataangteen ngiat Zomite' ading-in leitang kilaihna ziak-a siatvatsum (compensation) sehkholh sakding, lamziikpi km khat aziikleh hongsaap nading dollar bangzah cihte, setphualpi khat alamleh meikhu leh tuipaihna cihte' ading bangzah goihman/saapman hong piading cihte seh ziahziahding,....!

Tua hileh sumlehpaai zeekcing ding-a, Zogam-ah siamsinna saanginn leh cidamna zato naakpi-in khangkhaan theiding, naute anu' gil sung-ah a-omlaai pekpan-in akicing vitamin-tawh kidon zoding, cidam tak-a hong suakding, apoisa-a suak hong kiamding, hong pil-in hong thahaatding, siamsinna namcin hong zozoding, tuateh "Zogam apaalluun" hong hiding-hi. Tualo-in, tu-a Gamukte leh Gameh Ukte' vaaihawmna tanzil-tawh akitawh hetlohding, banghanghiam cihleh thukimna thuphuan nasiatak-a akibawl nangawn ahun ciang-in leitangneite-in ameet ngah lozaw tawntung-hi. Tua ahihteh, Zomi-in angah zahding akilawm tanh angahding thuciam a-omloh peuhmah-in leisumtawh nading avaaihawm a-omleh thu-tawh, tha-tawh daalding I-mawhpuak ahihi.

Phawkthaksak: Pu Thawng Za Cin Hau' inn-pen leiseek-tawh Kawlpi-ah a-etlawm masapawl hi-a, jeep zong nei-hi. Guhkan-a hongpai Japan te-in, "na' neih khempeuh sang-in na' ngakhuuk manphazaw" ci cihthu neuthu mangmawh ahihi. Ama' ngakhuuk-pen abaang/kawmteng Guullu suangtum-tawh phuung akiciang kici-hi. Leitangnei hihtheihna (Landowner Rights) a-omloh man-in I' gam-ah aki gamtaang theilo hikeileh Guullu Mual bang-a silmanpha a-omna Zogam-ah mun tampi omtuak-hi.

By: Zokhai (Australia)

Malmatte (References)

- Langton, M. & Mazel, O. (2008). Poverty in the midst of plenty: Aboriginal people, the 'resource curse' and Australia's mining boom. Journal of Energy & Natural Resources Law, 26(1). pp. 31- 65.

- Mehlum, H., Moene, K., & Torvik, R. (2006). Institution and the resource curse. The Economic Journal, 116(1). pp. 1-120.

- Tehan, M. (2003). A hope disillusioned, an opportunity lost? reflection on Common Law Native Title and ten years of the Native Title Act. Melbourne University Law Review. 27(2).

See More...

Zogam ah, India leh Japan ii huhna

25th April 2013: Abeisa hun ah izaksa ahi India huhna Zogam ah nasep kipan aa, ei tawh kinai hamphatna ding in Mualbem khua taw gunlei bawlna ding leh Gamlai khua Siamsinna Sang inn phuah phatna ding in kihel ahihi. Sum bangzah kizang ding cih diktak in kan theih theina om nailo ahihi.

Tua ban ah JICC pan in huhna zong Tedim zato siamah te omna ding innlamh sak ding in gelna ngah ahihi. Azom ah Theizang khua leh Lailui khua puah nading zong tulaitak in Zogam Mangputal zumah ngetsakna lai omzo ahihi. Zogam Mangputal te diksak na aomleh lametna kinei ahihi.

Sapan leh Zozang khua lampi kipuahna zong Tin Win Thun Company te in nasep zom kik leuleu uh aa,Sapan tungto kuanta ahi man in lungdam huai mahmah ahihi.

Zato Siamah te innlamh ding, Mualbeem khuataw gunlei bawl ding, Gamlai sanginn lam ding cih nasep te asem ding Company te leh Zogam Mangputal kizom khin uh hi a, Company nasep vaipuak nei te in akisam bangbang in sep kipan ta uh ahihi.

Tulai tak in zong Tedim khuapi Sakollam veng ah kumpi huhna sum Kyats 450,00,000/- manh Siamsinna sang innpi khat kilam a, kizo kuankuan ta hi. Tedim Sangpi pen Sangnaupang kitam mahmah ta hih man in sang inn behlap ding akisap zawh sawt zo mahmah ahihi.

Hau Thang

See More...

CNF/ CNA (STOP): statement by ZAT

CNF - CNA (Stop) - ZAT Statement by Zomiversity

See More...

Gullu mual vai statement

Gullu Statement by Zomi Pedia

See More...

CNRWG pan Gullu mual vai statement

Gullu Statement by Zomi Pedia

See More...

Gullu to nuam te leh Zogam ulian te thu vaikhak

Gullu to ding Company te leh Zogam mangputalte Tedim ,Tonzang, Cikha huam sung ah Gullu vai in zin kawikawi uh hi. Zan ni azum tek uh ah ciah uh hi cihi. Gulluto ding Companny te in kiim leh paam Gul lu mual bul khua ten pen thu ahi lo lo aa ana za uh hi in ko pai ciang athu zak kholh te uh aman loh lam ki tel ta uh hicihi.

Tun ka lung uh nuam in ihmu thei ta nung ci uh hi.Gullu mual bulaa khua te'n zak na ah pen Gullu mual ki to leh akiim aaom khua te ki phiat ding lo te ki teeng ding cih dan aa ana ki gen hi aa tun pen lo leh inn peuhmah su kha lo ding ci aa company ten tel tak aa a gen hi.

Tu aa Company te nasep zia ding pen abeisa Cinitaung vai buai na te tung tawn in amau zong ahoih thei pen ding aa ageel hi aa kiim leh pam nawng kai na aom lo pen ding ahoih thei pen ding aa ageel uh hiaa nop tuam na tam pi aom ding hi cihi.

Leisung sum piang tawh zawh nading eileh ei in hi zo lo aki sam pilna neilo, siamna neilo ban ah aki sam sumleh paai nei lo setvan neilo aa ei leh ei hi zolo ih hih man in hong pan pih ding mi, ih kum pi ten azong uh hi aa misep na tung tawn aa en ameet a neek pih a sawm bek ih hih lam phawk huai hi.Adang aphawk huai thu tampi om lai hi. R...

Ih kumpi pa in Khamtung mi te khan toh nang in lokhawh sang in Mining nasep mi tampi in sem leh khangto zaw ding cih hong deih sak na uh hi cih zongphawk huai hi. lh lawm ten bel tua lampang gen nuamlo uh hi.

Eisung pan i muan zawdiak apil asiam zaw te'n sep ding gel selo in mite sep ding lah haza uh hi. Eite pilna siamna in sem thei nailo hi. Mipawl khatte in tonailo ding cihi. Tonailo lo ding aci te apilna in acin nailo hi a, Zomi te nasep nei hak lai ding cihna ahihi cihi.

Eisungpan Mipil Misiam te in Minamdang nasep na tungtawn in akha teh neng khia, toptawmtawm leh Minasem ding makaih na ah siam mahmah aa, Ei sung pan pilna nei tawh kipawl khop nasep na tudong leitung ah amipi te in ki mu nailo ahihi cihi.

Namdang mipil misiam khat in leitung minam tuamtuam sep theih ding nate gelsiam mahmah hi.Eite pilna siamna in i minamte khualna ding in nasep hoih kibawl khia thei nailo ahih man in mite pilna ameet anek sawm sawm te ih lailai pilna hi pan hi cihi.

Hau Thang

See More...

Gullu mual vai laihawm

Thu buai (Kawl le Muslim) om dek tak a kici pen ahi mah hi. Abeisa nipi sungin kawlpi kipawlna tuamtuamte le biakna te adiak in kawl le muslim te kimuh khopna khat kinei khin hi keileh a kibuai ding thu hi mah hi.

Tua kimuhna ah thusia khat peuhpeuh a pian lohna dingin i mi isa ciat hoih takin kem ding hi hang ci in makai lamte a kiho khol ahi hi. 

Gullu vai pen tu tung Hakha hluttaw aman ciangin company le state goverment kikhawl in Tedim.Tonzang le Mualbul khuate ah mipi tawh kimuh khopna neih ding gelna nei uh hi. Mai nipi sung hi pah ding ahih manin tua lapin i sepnop le seplop phamawh pian ong tam lua peuh mah hi. 26 khawmpi man ( photo ) te video, laibu te zong hih theihzah in a kisem ziahziah hi mai hi. Asawt loin kipusuah zo ta ding hi.

Tedim, Tonzang tawh zong a kisam bangin kizopna kibawl a,a hoih pen ong piang khia dingin i lam en hi.

Gullu via laihawm masa Vol i, Issue 1 zong ong khah ing. U te naute aw hih laipen amun amual om mipite le thunei lamte sim theih ding lunggulhna tawh kawl lai in a kibawl ahi hi. Hehpihna tawh a lem peuhpeuh in kawl lai pan Zolai ah ahi zongin Manglai ah ahi zongin nong letkik sak nading un zong ong thum nuam ung. Pan theihna tek pan dianghuan dih ni cih kizawn nuam hang. 

liantuang

kawlpi (09400511757)

Gullu Laihawm by Zomi Pedia

See More...

Gullu mual thu laihawmna

Gullu Laihawm by Zomi Pedia

See More...

ZCD pan Zomi nampi ni tangkona (Kawllai)

See More...

ZCD ( Zomi Congress for Democracy)မွ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း သမၼတနွင့္ ေတြ႔ဆံု

ZCD( Zomi Congress for Democracy )မွ ပူဂင့္ကမ္လ်န္း( Pu Gin Kam Lian) ႏွင့္ တိုင္းရင္းသားပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ား သမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုရန္အတြက္ ရန္ကုန္မွ ေနျပည္ေတာ္ သို႔ ၄/၈/၂၀၁၂ နံနက္ ၇း၃၀ တြင္ေရာက္ရွိၾကပါသည္။ အေရးၾကီး ပုဂၢိဳလ္မ်ားနားေနခန္းၸတြင္ ေခတၱအနားယူၾကျပီေနာက္ သမၼၼတၾကီးႏွင့္ အတူ Farm Resident သို႔သြားေရာက္ခဲ့ၾကပါသည္။ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တိုင္းရင္းသားပါညြန္႔ေပါင္းပါတီ UNA မွ SNlD, ALD, MDP , ZCDနွင့္ NUP ပါတီမွ ေခါင္းေဆာင္းတစ္ဦးစီနွင့္ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွ CPP, KPP ႏွင့္ အျခားပါတီမ်ားမွေခါင္းေဆာင္မ်ား စုစုေပါင္း ၁၆ဦးျဖစ္ပါသည္။

ပါတီတိုင္းသည္ အဆိုတင္တြင္းမႈမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ၾကျပီး သမၼတႏွင့္ ေတြ႕ဆံုခ်ိန္မွာ ၉း၀၀-၁၃း၃၀ ျဖစ္ပါသည္။ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားသည္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ၏ အားနည္းမႈေၾကာင့္ ျပည္တြင္းစစ္မ်ားေတြ႔ၾကံဳေနရေၾကာင္း၊ ထို႔အျပင္ လက္ရွိထက္ပိုမိုျပည့္စံုေကာင္းမြန္ေသာ ဖြဲ႔စည္းပုံနွင့္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကို လက္စြဲျပဳ၍ ျပည္တြင္းအုပ္ခ်ဳပ္မႈမ်ားျပဳလုပ္နိုင္ရန္နွင့္ပတ္သက္၍ အေလးထားေျပာဆို တင္သြင္းၾကပါသည္။ အျခားပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ လယ္သမားမ်ားအေရး၊ လယ္ယာေျမမ်ားကို အဓမၼသိမ္းယူျခင္းမ်ားပေပ်ာက္ရန္နွင့္ ပုဂၢလိက အသင္းမ်ားပိုမိုလြတ္လပ္ခြင့္ ရနိုင္ရန္ အေလးထားေျပာၾကားသြားၾကပါသည္။

ZCDသည္ ေရွးဦးစြာ ၁၉၄၈ ခုနွစ္ လြတ္လပ္ေရးရျပီးခ်ိန္မွစ၍ ေခတ္အဆက္ဆက္ အစိုးရတိုင္းသည္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကို အေလးမျပဳ ပစ္ပယ္ၾကျပီး၊ ဖြဲ႔စည္းပံု(Constitution) တြင္လည္း ပင္လံုစာခ်ဳပ္၏ အနွစ္သာရကုိ ထည့္သြင္းထားျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ ယေန႔အထိ ျပည္တြင္းစစ္သည္ အနွစ္ ၆၀ ေက်ာ္ ျငိမ္းေအးနိုင္ျခင္းမရွိခဲ့ေပ။ သမၼတၾကီးဦးသိန္းစိန္၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ ပင္လံုညီလာခံကဲ့သို႕ေသာ တိုင္းရင္းသားေပါင္းစံုညီလာခံ တစ္ရပ္ ျပဳလုပ္နိုင္ေရးသည္ မိမိတို႔အေနျဖင့္ အားရေက်နပ္မိေသာ အခ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ လူမ်ိဳးေပါင္း ၁၃၅ မ်ိဳးမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ေတြ႔ဆံုမႈထက္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ား၊ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီမ်ား၊အစိုးရ လူၾကီးမ်ားနွင့္ တပ္မေတာ္မွ ေခါင္းေဆာင္းမ်ား စသည္ျဖင့္ အဖြဲ႔အစည္းအသီးသီးမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ားပါ၀င္ ေတြ႔ဆံုနိဳင္းျခင္းသည္ ပို၍ လက္ေတြ႔က်ေသာေတြ႕ဆံုမႈ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ယင္းညီလာခံတြင္ အနွစ္ (၆၀) ေက်ာ္ ျပႆနာမ်ား၊ နာၾကည္းမွႈ၊ မေၾကနပ္မႈ၊ အာဃာတမ်ား စသည္ျဖင့္ မိမိတို႔ရင္ထဲကတုိင္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကျပီးသကာလ ပင္လံုစိတ္ဓာတ္ကို အေျချပဳေသာ ေပါလစီ တစ္ရပ္ေရးဆြဲၾကမွသာ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုး လိုလားေတာင့္တေသာ ထာ၀ရ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနွင့္ တရားမွ်တမႈကို အေကာင္အထည္ေဖာ္နိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။  ယခုလက္ရွိ သမၼတဦးေဆာင္ေသာ တစ္ျပည္လံုးေအးခ်မ္းျငိမ္သက္မႈ နွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္ လည္း မိမိတို႔ ZDCမွ တတ္အားသမွ် ပါ၀င္ကူညီ ၾကပါမည္ဟူ၍၄င္း ပမာဏစကားဦးေျခြပါသည္။

ZDCသည္ ခ်င္းျပည္နယ္(Zogam)ႏွင့္ ဇိုမီး(Zomi) အတြက္ အဆိုတင္သြင္းရာတြင္ အခ်က္ (၈)ခ်က္ တင္သြင္းခဲ့ပါသည္။ ယင္း(၈) ခ်က္တို႔အထဲမွ (၂)ခ်က္ကို ခ်က္ခ်င္းေဆာင္ရြက္ေပးနိုင္မည္ဟု သမၼတၾကီးက လက္ခံေျပာဆိုခဲ့ျပီး အျခားေသာအခ်က္မ်ားကို ဆက္လက္သံုးသပ္သြားမည္ဟုဆိုပါသည္။

ZDCမွ အဆိုျပဳခ်က္ နံပါတ္(၁) နွင့္ (၈)ကို ခ်က္ခ်င္းေဆာင္ရြက္ရန္ လက္ခံခဲ့ျပီး အျခားေသာ အခ်က္မ်ားထဲမွ ေမေတ(  Meitei or ကသည္း)အေရးနွင့္ပတ္သက္၍ အေသးစိတ္ ေလ့လာပါဦးမည္ဟုဆိုပါသည္။ CNF ကိစၥနွင့္ ပတ္သက္၍ ဆက္လက္သည္းခံေပးရန္လည္းေကာင္း တီးတိန္ ခရိုင္အတြက္မူ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွ ခ်မွတ္ျပီးသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို အမ်ိဴးမ်ိဳးေျပာင္းလဲရန္ခက္ခဲေၾကာင္း ေျပာဆိုပါသည္။( အလာေကာင္းေပမယ့္ အခါေနွာင္းသည့္ပံု)။[ ပါတီ (၁၄)ခုမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ား သမၼတနွင့္ အစီအစဥ္အတိုင္း ေတြ႔ဆံုမွႈအျပီး ေခါင္းေဆာင္မ်ား  အလႅာပသလႅာပ စျမည္ေျပာဆိုခ်ိန္တြင္ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း(Pu Gin Khan Lian) သည္ သမၼတဦးသိန္းစိန္အား "ကေလးျမိဳ႔မွာ ဓကစမွဴး အေနျဖင့္ တာ၀န္ထန္းေဆာင္စဥ္အခါက ဇိုမီးမ်ားအတြက္ အေရးၾကီးတဲ့လူၾကီးတစ္ဦး အေနနွင့္ ရႈျမင္ခဲ့မိသည္' ဟုေျပာဆိုရာ သမၼတၾကီးက ျပံဳးတုံု႔တံု႔နွင့္ ၾကည့္သည္ဟုဆိုပါသည္။]  ေနျပသည္ေတာ္မွ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္းနွင့္အဖြဲ႔သည္ ရန္ကုန္ျမိဳ႕သို႕ မြန္းလြဲ ၄း၀၀ နာရီတြင္ ေခ်ာေခ်ာေမာေမျဖင့္ ျပန္လည္ေရာက္ရွိခဲ့ၾကသည္ဟု သတင္းရရွိပါသည္။

မွတ္ခ်က္။    ။ ဥကၠဌ ပူက်င့္ရွင္းထန္ သည္ USA သို႔ ေခတၱ အလည္သြားေရာက္ခိုက္ ေနျပည္ေတာ္သို႔တြင္ သမၼတနွင့္ ေတြ႔ဆံု ရင္ ကိစၥေပၚေပါက္လာသျဖင့္လည္းေကာင္း၊ တစ္ပါတီမွ တစ္ဦးတည္းသာ သြားေရာက္ရမည္ဆိုသျဖင့္လည္းေကာင္း ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

Info Team

ZCD

၄ ၾသဂုတ္ ၂၀၁၂

      ZCD ( Zomi Congress for Democracy)မွ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း သမၼတနွင့္ ေတြ႔ဆံုရာတြင္ အဆိုတင္သြင္းသည့္အခ်က္(၈)ခ်က္ အက်ဥ္း
(1) Zogam(ခ်င္းျပည္နယ္) တြင္ နိုင္ငံျခားသား ခရီးသည္မ်ား သြားေရာက္လည္ပတ္ခြင့္ရွိသည္ဆိုေ

သာ္လည္း ဟားခါး၊ ဖလမ္း၊ တီးတိန္နွင့္                                ထန္တလန္စေသာျမိဳ႕မ်ားတြင္ နိုင္ငံျခားသားမ်ား လြတ္လပ္စြာ ခရိးသြားခြင့္မရရွိေသးပါ။ Zogam ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္နိုင္ရန္ Tourist၊ NGo၊ INGO စသည္တို႔၏ ပ့ံပိုးကူညီမႈမ်ားလိုအပ္ပါသည္။

(၂)အစိုးရသည္ နယ္စပ္ေဒသ ခက္ခဲမႈေၾကာင့္ တကၠသိုလ္၀င္တန္းေအာင္ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ေဆးတကၠသိုလ္ သို႔တက္ေရာက္နိုင္ရန္ အထူးစီစဥ္ေပးမႈကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းနွင့္ ယင္းနည္းတူ ေရေၾကာင္း၊ သစ္ေတာႏွင့္ ကာကြယ္ေရး စေသာ တကၠသိုလ္မ်ား အသီးသီးတြင္လည္း အထူးကူညီစီစဥ္ေပးနိုင္ရန္။

(၃)မၾကာေသးခင္ကာလက ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ လူမ်ိဳးေရးအထိကရုန္းမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့ပါသည္။ ယင္းကဲ့သို႕ Zogam တြင္လည္း Meitei(ကသည္း) မ်ား၀င္ေရာက္မႈေၾကာင္ လူမ်ိဳးေရးျပႆနာျဖစ္ေပၚလာမည္ကို စိုးရိ္မ္မိပါသည္။ တြန္းဇံျမိဳ႕နယ္တြင္ အေယာက္ ၁၅၀၀ ခန့္ေနထိုင္ၾကျပီး တားျမစ္ေဆးပင္မ်ားစိုက္ပ်ိဳးကာ အိမ္ရွင္ျပည္သူမ်ားကို အမ်ိဳးမ်ိုဳး ညွင္းဆဲမွႈမ်ား မၾကာခဏျပဳလုပ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ က်ီခါး၊တြန္းဇံ၊ တီးတိန္၊တမူးနွင့္ ကေလးျမိဳ႕မ်ားတြင္ ရံုမ်ားဖြင့္လွစ္ျပီးလြတ္လပ္စြာေနထိုင္ၾကပါသည္၊။ ၄င္းတို႔၏ အျပဳအမူသည္ အနာဂတ္အတြက္ ရင္ေလးဖြယ္ျဖစ္ျပီး ျပႆနာမ်ား ဖန္တီးၾကီးထြားလာနိုင္ပါသည္။

(၄) အစိုးရႏွင့္ CNFၾကားျငိမ္းခ်မ္းေရး ရယူမႈနွင့္ပတ္သက္၍ အျပည့္အ၀ မဟုတ္ေသာ္လည္းၾကိဳဆိုပါသည္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရယူ ျပီးသည့္အေလ်ာက္
တီးတိန္ျမိဳ႕နယ္နွင့္ တြန္းဇံျမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ စစ္တပ္မ်ားကို ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းေပးရန္ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အစိုးရစစ္သားမ်ားသည္ ယင္းျမိဳ႔နယ္အတြင္းရွိ ျပည္သူမ်ားအား လုပ္အားေပးခိုင္းေစျခင္းမ်ား၊ ျခံေမြးတိရိစာၦန္မ်ားကို မတန္တဆေဈးျဖင့္ အဓမၼ၀ယ္ယူျခင္းသည္ ျပည္သူမ်ားကို ဒုကၡေရာက္ေစပါသည္။ ထို႕အျပင္ တီးတိ္န္၊တြန္းဇံနွင့္ က်ီခါးျမိဳ႔နယ္မ်ားတြင္ CNFမွ ရံုးမဖြင့္ရန္ ျပည္သူေပါင္း (၇) ေသာင္းေက်ာ္၏ သေဘာမတူညီိမႈ စာတမ္းလႊာကိုလည္း တင္သြင္းျပီးျဖစ္ပါသည္။ သို႔ပါေသာ္လည္း CNF သည္ ရံုးဖြင့္ရန္ ၾကိဳးပမ္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနပါသျဖင့္ ျမိဳ႕ခံ ျပည္သူမ်ားနွင့္ ျပသနာမ်ား မျဖစ္ထြန္းရန္ အလွ်င္အျမန္ တားျမစ္ေပးပါရန္။

(၅) ခ်င္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ခရိုင္တစ္ခု ထပ္မံတိုးျမွင့္ရန္ ခ်င္းအစိုးရဌာနမွ ၁၃/၃/၂၀၁၂ ရက္ေန႔ အစည္းအေ၀းတြင္  တီးတိန္၊တြန္းဇံႏွင့္ က်ီခါး သံုးျမိဳ႕နယ္ အတြက္ တီးတိန္ျမိဳ႕ကုိ ခရိုင္အျဖစ္သတ္မွတ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ ေနျပည္ေတာ္ ျမန္မာအစိုးရ ထံသို႔ သတင္းပို႔ထားျပီးျဖစ္ေသာ္လည္း ၁.၆.၂၀၁၂ တြင္ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွ ဟားခါးႏွင့္ ထန္တလန္ အတြက္ ဟားခါးျမိဳ႕ကို ခရိုင္အျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ခ်င္းျပည္အစိုးရဌာန နွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ တြင္ အဘယ္က မဏၰိဳင္ျဖစ္ေၾကာင္းေ၀ခြဲမရ ျဖစ္ေစပါသည္။ ခ်င္းျပည္အစိုးရသည္ ၁၃.၃.၂၀၁၂ အစည္းအေ၀း ၁၇/၂၀၁၂ နွင့္ အညီ မွန္ကန္စြာ ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္။

(၆) သမၼတၾကီးသည္ ေမတၱာဂရုဏာ ေရွးရွူျပီး လြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ေပးသျဖင့္ ေက်းဇူးတင္ရွိေၾကာင္း၊ ဇိုမီး လူငယ္ Go Pian Sing ပုဒ္မ ၃၃/ခ အီလက္ထေရာနစ္အမႈျဖင့္ ေတာင္ငူ အက်ဥ္းေထာင္တြင္ ၁၅နွစ္ အက်ဥ္းက်ေနမွဳ အေပၚ သမၼတၾကီးအေနျဖင့္ ကူညီေစသနာထားေပးရန္။

(၇) ၂၀၀၈ ခုနွစ္ အေျခခံဥပေဒနွင့္ အညီ Union Territory ကို အခ်ိဳ႕ေသာ လူမ်ိဳးစုမ်ားသည္ ခံစားခြင့္ ရရွိသည့္နည္းတူ မိမိတို႕သည္လည္း ခ်င္းျပည္နယ္အတြင္ ေနထိုင္ၾကသည့္ လူဦးေရ(၁၆၀၀၀၀)ေက်ာ္ ရိုးရာ ထံုးတမ္းအစဥ္အလာတူညီၾကတူမ်ားျဖစ္ၾကသျဖင့္ တီးတိန္၊ တြန္းဇံနွင့္ က်ီခါးျမိဳ႕နယ္ ေပါင္းသံုးျမိဳ႕နယ္ကိုလည္း Union Territory ခံစားခြင့္ ရရွိနိုင္ရန္ သမၼၾကီးအေနျဖင့္ ကူညီစဥ္းစားေပးရန္။

(၈) နယ္စပ္ေဒသ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားဖြံံ႔ျဖိဳးေရး အတတ္သင္တန္းေက်ာင္းသည္ ဗုဒၶဘာသာ သာသနာ၏ ဖြင့္လွစ္ျခင္းမဟုတ္ေသာ္ျငားလည္း အစိုးရ၏ျပည္သူမ်ားအတြက္ ခ်မွတ္ေပးသည့္ ၄င္းေက်ာင္းတြင္ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ားအမ်ုားစု ျဖစ္ေသာ ခ်င္းျပည္နယ္ရွိေက်ာင္းသားမ်ားကို သကၤန္းစီးေစျခင္း နွင့္ (၃၈)ျဖာ မဂၤလာ တရားမ်ားကို ေန႔တိုင္းရြတ္ဆိုေစျခင္းမ်ားသည္ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပ်က္ေနသျဖင့္ မိဘျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ ရင္ေလးအသည့္အျဖစ္၊ ဘာသာေရးေက်ာင္းမဟုတ္သျဖင့္ ေလာကီပညာ အစစ္အမွန္ သင္ၾကားေပးေသာေက်ာင္းမ်ားျဖစ္လာေစရန္ သမၼတၾကီးအေနျဖင့္ ၾကည့္ၾကပ္ေလ့လာ ေျဖရွင္းေပးပါ။

Sr: ZCD info

See More...

CNF invited Zomi

Chin National Font(CNF/A) မွ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ကုိယ္စားလွယ္အဖြ႔ဲေခါင္းေဆာင္ Dr. Sui Khar ႏွင့္Pu Rokhawma(member) တို႔သည္ ဇူလိုင္လ ၂၈ ရက္၊၂၀၁၂ (၁၆း၀၀-၁၉း၀၀)တြင္ ဇိုမီး(ခ်င္း)လူမ်ိဳးရွိ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ေခၚဖိတ္ျပီး၊ လိုင္ႏွစ္ျခင္းအသင္းေတာ္၊ အမွတ္ (၄၁)၊ ဦးေအာင္မင္းလမ္း၊ မရမ္းကုန္းျမိဳ႕နယ္ တြင္ ဇိုမီးသာသနာေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ အတူ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ား၏အနာဂတ္ အတြက္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈနွင့္ မိတ္ဆံုစားပြဲတစ္ရပ္ က်င္းပခဲ့ေၾကာင္း ZCD ရံုးခ်ဳပ္မွ သတင္းရရွိပါသည္။

ယင္းေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ZNC(ZCD) မွ Pu Chin Sian Thang (Chairman of Zomi Congress for Democracy) ႏွင့္ Pu Gin Kam Lian (General Secretary of ZCD) တို႔အား ဖိတ္ၾကားထားေသာ္လည္း အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ZCD ပါတီအေနျဖင့္ တက္ေရာက္နိုင္ျခင္းမရွိေၾကာင္းကို ZCD Information Centre, Yagon မွ Tongsan Media ကိုသတင္းေပးပို႔ခဲ့ပါသည္။ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ားမွ Rev. Dr. S. Pau Khan En (President of GZA & Paster of TBCY)၊ Prof. Dr. C Thang Za Tuan (President of Teddim Association, Yangon)တို႔ႏွင့္ အတူ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ေန ဇိုမီး(ခ်င္း)သာသနာ့ေခါင္းေဆာင္းမ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ ၄၂ ဦးခန္႔ကို ဖိတ္ၾကားထားသည္ဟု သိရွိရပါသည္။

Source by:ZCD Information Department

See More...

တီးတိန္ျမိဳ႕ တစ္ျမိဳ႕လံုးရွိ ေစ်းဆိုင္ခန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ျခင္း မရွိ

ယေန႔ ဇြန္လ ၈ ရက္၊ ၂၀၁၂ ခုနွစ္တြင္ ခ်င္းျပည္နယ္ တီးတိန္ျမိဳ႕သို႔ ဦးဟုန္းငိုင္း( U Hong Ngai) အလည္အပတ္ေရာက္ရွိမည္ဟုသိရွိရပါသည္။  ဤေန႔ရက္တြင္ တီးတိန္ျမိဳ႕ တစ္ျမိဳ႕လံုးရွိ ေစ်းဆိုင္ခန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ျခင္း မရွိသည့္အျပင္ တိတ္ဆိတ္စြာေနထိုင္ျပီး သူ႔အားအေရးမလုပ္ရန္ တစ္ျမိဳ႕လံုးရွိျပည္သူမ်ားက သေဘာတူညီထားပါသည္။
ဤကဲ့သို႔ျပဳလုပ္ရျခင္း၏အေၾကာင္းမွာ တီးတိန္ျမိဳ႕အား ခရိုင္အျဖစ္သတ္မွတ္ေပးရန္ေတာင္းဆိုမႈက္ို ပယ္ခ်ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟုသိရွိရပါသည္။

ယင္းအျပဳအမူသည္ တီးတိန္ျမိဳ႕ရွိ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတာ၀န္ရွိသူမ်ား(ပါတီ၀င္)ႏွင့္ ျမိဳ႕မိျမိဳ႕ဖမ်ုား၏ အဆိုျပဳခ်က္ျဖစ္ျပီး ျမိဳ႕သူျမိဳ႕သားမ်ားအားလံုးက လြန္စြာမွပင္သေဘာတူၾကသည္ ဟုလည္းၾကားသိရပါသည္။ အမိန္႔အာဏာျဖင့္ ဆိုင္ခန္းမ်ားပိတ္ရန္ ခိုင္းေစျခင္းမဟုတ္ေသာေၾကာင့္ စား၀တ္ေနေရးစေသာ အေျခေနအရပ္ရပ္ေၾကာင့္ အနည္းငယ္ေသာေစ်းဆိုင္မ်ားမွာ ပံုမွန္္အတိုင္းပင္ ဆိုင္ဖြင့္ျဖစ္လိမ့္မည္ဟုလည္းသိရွိရပါသည္။

Sr. Suakim

See More...

ဇိုမီးအဖြဲ႕အစည္း(ၾသစေတးလ်)မွ အေရးေပၚ စည္းေ၀းမွတ္တမ္း

အေၾကာင္းအရာ။    ။ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ 'ဇိုမီး'မရွိဟု အစိုးရထုုတ္ျပန္သည့္ကိစၥၥ။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဇိုမီး အမွန္အကန္ရွိေၾကာင္းျပရန္၊ ကင္ဘာရာ(Canberra)ျမိဳ႔ရွိ ျမန္မာသံရံုးႏွင့္ ၾသစေတးလ် ပါရီမန္ အိမ္ေတာ္တြင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္အတြက္ အၾကီးအက်ယ္ ေဆြးေႏြးျပီးခ်ိန္တြင္ ၂၈/၀၅/၂၀၁၂ ရက္ေန႔ ကင္ဘာရာျမိဳ႔ေတာ္တြင္ စတင္ျပီး ၂၇ ရက္ေန႔ ညေနစာစားအျပီး ည ၈း၀၀ အခ်ိန္တြင္ မဲလ္ဘုန္း(Melbourne)မွ စတင္ထြက္ခြါရန္ သေဘာတူမႈ ရရွိခဲ့ျပီး မဲလ္ဘုန္း(Melbourne)မွ အနည္းဆံုးလူအင္အား အေယာက္ ၅၀ ခန္႔ ပါ၀င္နိုင္ရန္ အတည္ျပဳခဲ့ၾကသည္။

ပါ၀င္ခ်ီတက္မည့္သူတိုင္းသည္ $50 စီကို လမ္းစရိတ္အတြက္ယူေဆာင္လာၾကရန္ျဖစ္ျပီး၊ ယာဥ္စီးခအတြက္ လိုအပ္ေသာ ေငြေၾကးမ်ားကို ZAA ရန္ပံုေငြမွ လြဲယူကာ ထြက္ခြါခ်ိန္တြင္ ZAA ဘဏၰာေရးမွဴး ေမာင္နန္ခိုခိုင္(Tg Nang Khaw Khai)သည္ ယာဥ္စီးခကို လိုက္လံေကာက္ခံမည္ျဖစ္သည္။ ေထြေထြ အသံုးစရိတ္အျဖစ္ ZAA မွ $500 ကိုစီမံထားပါသည္။ 

ပါ၀င္လိုသူမ်ားသည္ ၂၁/၀၅/၂၀၁၂ ရက္ေန႔ ည ၈း၀၀ နာရီမတိုင္မွီ ဦးဇိုခိုင္(Pa Zokhai)၊ ဦးေဆာမ္းထန္(Pa Sawm Thang)၊ ေမာင္ ဒါလ္းခက္(Tg Dalkhek)ႏွင့္ ဦးနန္ခန္႔ခုပ္(Pa Nang Khan Khup)တို႔ထံ အမည္စာရင္းေပးသြင္းၾကရန္၊ ယာဥ္ႏွင့္ အျခားလိုအပ္သည္မ်ားကို ၾကိဳတင္စီမံနိုင္ရန္အတြက္ျဖစ္ပါသည္။

၀ိတူရိယားျပည္(Victoria State)ျမိဳ႕ေတာ္ မဲလ္ဘုန္း(Melbourne)၊ Queensland ျမိဳ႕ေတာ္ Brisbane၊ South Australia ျမိဳ႕ေတာ္ Adelaide, New South Wales ျပည္ Coffs Harbour ႏွင့္ Wollongong ျမိဳ႕ေတာ္မ်ားရွိ ပါ၀င္နိုင္ေသာ ဇိုလူမ်ိဳးမ်ား စုစည္းျပီ Canberraျမိဳ႕ေတာ္တြင္ေပါင္းဆံုရန္ျဖစ္သည္။

ZAA ဥကၠဌ ဦးလ်န္ဆြန္းခမ္ နွင့္ ဒုဥကၠဌဦးဇင့္ခန္႔လ်န္းတို႔က အစည္းအေ၀းသဘာပတိအျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့ျပီး ဦးဇမ္းဇက်င့္၏ အဖြင့္ဆုေတာင္းႏွင့္ အစည္းအေ၀းစတင္ကာ ေဒါ၀ုန္ President ZAA Women Department ၏ အပိတ္ဆုေတာင္းျဖင့္ အစည္းအေ၀းေအာင္ျမင္စြာ ျပီးဆံုးခဲ့ပါသည္။

အစီအစဥ္တိုင္းကို ေအာင္ျမင္နိုင္ရန္အတြက္ အေယာက္စီတိုင္း ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္းေပးၾကပါ။

နန္ခန္႔ခုပ္ ေနာင္လပ္
အတြင္းေရးမွဴး
ZAA

Nang Khan Khup Naulak
Secretary
ZAA
31/8-10 Emma Rd
Croydon
VIC 3136

See More...

မေလးရွားရွိ ဇိုမီးမ်ား ျငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵျပ

ZNC( Zomi  National Congress Party) ပါတီသည္ လာမည့္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ မွတ္ပံုတင္ရာတြင္ ျမန္မာအစိုးရသည္ Zomi ဟူေသာလူမ်ိဳးသည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္မရွိဟု ေၾကညာျပီး၊ မွတ္ပံုတင္ျခင္းကို ပယ္ခ်လိုက္ပါသည္။

ဤကိစၥနွင့္ ပတ္သက္၍ မေလးရွားတြင္ေနထိုင္ေသာ ျမန္မာနိုင္ငံမွ 'ဇိုမီး'(Zomi)မ်ားသည္  ေမလ ၂၈ ၂၀၁၂ ရက္ေန႔တြင္ မေလးရွားအစိုးရ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ မေလးရွားနိုင္ငံရွိ ျမန္မာသံရံုးတြင္ ဇိုမီး အမွန္တကယ္ရွိေၾကာင္း ဥပေဒႏွင့္အညီ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပၾကပါသည္။

*Khup*
*Secretary
*International Save The Bird Inc.*
*ph +60104311451

See More...

မေလးရွားရွိ ဇိုမီးအမ်ိုဳးသားမ်ား ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မည္

ျမန္မာအစိုးရသည္ "ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဇိုမီးတိုင္းရင္းသားမရွိ"ဟုထုတ္ျပန္ေၾကျငာသည့္ ကိစၥနွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ "ဇိုမီးအမ်ိဳးသား"အမွန္တကယ္ရွိေၾကာင္းကို မေလးရွားျမိဳ႕ေတာ္ ကြာလာလမ္ပူ(Kuala Lumpur)ျမိဳ႔ရွိ ျမန္မာသံရံုးေရွ႕တြင္ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔၌  Asia Pacific Zomi Protest Committee ၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ မေလးရွားေန ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ား ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ၾကမည္ျဖစ္ေၾကာင္းသိရွိရပါသည္။

လြတ္လပ္စြာလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္အတြက္ သက္ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားထံမွလည္း ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္းဆိုထားျပီးျဖစ္ေၾကာင္းလည္းသိရွိရပါသည္။ ထို႔အျပင္ ျငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈ(Peaceful Protest)ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ကေလး၊လူၾကီးမဟူ ပါ၀င္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

Asia Pacific Zomi Protest Committee(APZPC) သည္ 'ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမရွိ'ဟုထုတ္ျပန္သည့္ လတ္တေလာအေျခေနေၾကာင့္
 ဖြဲ႔စည္းထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အလားတူ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔တြင္  ထိုင္း၊ၾသစေတးလ်၊ဂ်ပန္ႏွင့္ အေမရိကန္စေသာ နိုင္ငံမ်ား၌လည္း APZPC၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာ ေနရာဌာနမ်ားတြင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားျပဳလုပ္သြားမည္ ဟုလည္း သိရွိရပါသည္။

*Khup*
*Secretary
*International Save The Bird Inc.*
*ph +60104311451

See More...