Showing posts with label CNF. Show all posts
Showing posts with label CNF. Show all posts

CNF invited Zomi

Chin National Font(CNF/A) မွ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ကုိယ္စားလွယ္အဖြ႔ဲေခါင္းေဆာင္ Dr. Sui Khar ႏွင့္Pu Rokhawma(member) တို႔သည္ ဇူလိုင္လ ၂၈ ရက္၊၂၀၁၂ (၁၆း၀၀-၁၉း၀၀)တြင္ ဇိုမီး(ခ်င္း)လူမ်ိဳးရွိ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ေခၚဖိတ္ျပီး၊ လိုင္ႏွစ္ျခင္းအသင္းေတာ္၊ အမွတ္ (၄၁)၊ ဦးေအာင္မင္းလမ္း၊ မရမ္းကုန္းျမိဳ႕နယ္ တြင္ ဇိုမီးသာသနာေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ အတူ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ား၏အနာဂတ္ အတြက္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈနွင့္ မိတ္ဆံုစားပြဲတစ္ရပ္ က်င္းပခဲ့ေၾကာင္း ZCD ရံုးခ်ဳပ္မွ သတင္းရရွိပါသည္။

ယင္းေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ZNC(ZCD) မွ Pu Chin Sian Thang (Chairman of Zomi Congress for Democracy) ႏွင့္ Pu Gin Kam Lian (General Secretary of ZCD) တို႔အား ဖိတ္ၾကားထားေသာ္လည္း အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ZCD ပါတီအေနျဖင့္ တက္ေရာက္နိုင္ျခင္းမရွိေၾကာင္းကို ZCD Information Centre, Yagon မွ Tongsan Media ကိုသတင္းေပးပို႔ခဲ့ပါသည္။ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ားမွ Rev. Dr. S. Pau Khan En (President of GZA & Paster of TBCY)၊ Prof. Dr. C Thang Za Tuan (President of Teddim Association, Yangon)တို႔ႏွင့္ အတူ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ေန ဇိုမီး(ခ်င္း)သာသနာ့ေခါင္းေဆာင္းမ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ ၄၂ ဦးခန္႔ကို ဖိတ္ၾကားထားသည္ဟု သိရွိရပါသည္။

Source by:ZCD Information Department
See More...

CNF leh CNP (Zozam) 2/2

Zogam saklam Tedim khuapi sung ah CNF ten zum hon dingvai CNP in phal hi cih thu kiza hi.
CNP makai pi Pyinay Hlawtdaw palai ahi Pu Zozam makaih na tawh January 31, 2012 ni in Myonay Level thuki kup na ah thu khen sat na nambat 1 leh 2 sung ah Tedim gam sung ah CNP mipi palai te akipan CNP party mi khempeuh in ka sang uh hi cih thu lai nambat 1/2012 (Jan 31, 2012) tawh Statement lai bawlkhia uh hi.

Hih thu tawh kisai in CNP Party makai pi Pu Zozam in “mipawl khat in hih thukim na pen deihlo nial uh hi, ko bel tuhun tulai tak in Chin mi leh Chin mi ki deihlo ki nial ding cih pen deih kei ungh, Revolution hun sung in supna baina om khathei mah dinghi, hih pen mualtungmi thautawi khempeuh ii tuahkhak ngeina mahhi" ci’n gen hi.
Tuamah tawh kizomto in tuhun hunkikhel na sung ah ih thuakna te phulkik sak sang in ah khutkilen aa nasep khop ding lampi zonding hun ta hi cih in gen behhi.

Jan 5 – 6, 2012 ni Chin State Level kilem nabawlpawl leh CNF kilem na bawlpawl te thukim na tawh kizui in Tedim khuapi/ Thantlang Khuapi/ Matupi Khuapi sungteng ah kizop na ding zum hon ding tung tang ah Thantlang Khuapi leh Matupi Khuapi sung aa om mipi in sangzo uh hi cih thukiza hi.
“Kilem na ding in ah CNF leh Kawlkumpi te kipawl aa abawl uh pen thupi mahmahhi. Kobel CNF ten cikciang zum ong hong uh tam maw cih angak hi ungh. Ih tate ih maitang muh nop manzong kihel sam” ci’n Matupi khuapi sung aa teng Upa khat in genkhia hi. 
See More...

CNF leh CNP (Zozam) 1/2

Chin National Party (CNP) party in January 31 ni, thupuan numbat 1/2012 sungah, “Chin National Front (CNF) in Tedim khua sunga zum/len (liaison office) neih/hon ding pen muak ung” a cihna Khonumthung News Groups in, nimit February 19,2012 ni in website ah suaksak hi. Chin National Party pen Pu Zozam (a) Pu Zam Cin Pao in lutangpi (Chairperson) a sepna party hi a, galkap kumpi makaihna tawh kibawl 2010 kum Kawlgam kitelna ah palai mun (9) ah gualzawhna a ngah uh ahihi. Tua sung pan in Pu Zozam in Tedim khuapi uk sung pan constituency (2) na pan gualzawhna a ngah a hihi.

Pu Zozam in kitelna ah gualzawhna a ngah na dingin mipi tungah a kamciam piakte leh a thugen te pen a thu laigil penpente a hihi. Tuate sung pan pawlkhat in,
“1. Gamleivai tawh kisai ngimna;
(a) Chin minamte i ngah dinga kilawm hamphatna (rigths) leh minam hoih zawkna ding kemcingin lam sang ding;
…. A gen siam, a mut siam zaw peuh palai (taangmi) dingin tel kei un; mihing i cih pen ei tangthu ei ma tek in i gelh a hih manin a kidem ding palaite i tangthu zong en masa in tel un....
….. CNP party pen ankuang khat, nek tawm ding thuk khat a zong party nam hilo hi.
…..CNP party in party vai sangin minam vai masak zawden ding hi. Chin minam te i sawltak ding a hih party a phuh ka hih manun, mipi pen kote makai, kote madawk hi den ding hi. Tua a hih manin Chin mipite deihloh, thukimloh na khempeuh ka sem kei ding uh hi, ci'n hih mun pan in kamciam ka hong pia hi”
Youtube Uploaded by suantakvon7 on October,2010. http://www.youtube.com/watch?v=9TUmFQSplAQ
Democracy gamah kitelna om ciangin me (vote) ngahna dingin mipite kihuai nuam tek hi. A hoih thei pen in thu kigen tek a, sep zia bawlzia ding zong a hoih thei pen dingin kigel tek hi. Kamciam zong kipia thei hi. A hizongin kitelna ah i ngah khit teh, ei hong telcing mipi tunga i piaksa kamciam pen kilenkip lo thei hi. Tua pen ciampelna kici a, mipite khemna namkhat a hihi. Democracry gam taktak ah mipi tungah ciampel, a hih keileh mipi te deih nawnloh palai pen Innpi (Parliament-Htutdaw) ah i deih nawnlohna kigen thei a, zong kitawp sak thei hi.

Chin National Front (CNF) in Kawlgam kumpi tawh kilemna bawlna pan a nget uh sung pan a hi, “Tedim ah len/zum hon ding” pen a mun a mual a om mipi te'n deihloh luatna hang tawh letmat (signature) thuh in Kawlgam President U Theih Sein kiang ah lai khia khin uh hi. Tedim Khangno kipawlna ah Lutangpi a sem Pu Nung Sian Tuang genna ah Tedim gamsung ah "khua 83 pan mipi tul sawm sagih val bangin hih thu deihlo hi" ci hi. Mipi te'n Tedim a CNF om ding deihlo, thukim hetlo a mapanna mun pen CNP pan palai Pu Zozam a kitel cingna mun (constituency) pan a hihi. “ Mipi deihloh, thukimloh ka sem kei ding uh hi” a ci Pu Zozam in mipi deihloh thu theina pi in, Tedim ah CNF te len/zum hon ding a muakna thu suah a hong bawl lailai pen a mah tektek me (vote) a pia mipi te a simmawhna a hihi.

April 19,2010 ni in New Delhi pan a kibawl Mizzama News in CNP lutangpi Pu Zozam tawh interview a neihna sungah, “ Ei gilsung natna pen ei bek in i thei hi” ci'n gen hi. Man lua. Ei gilnat pen ei bek in i theih bangin, tu in zong Tedim gamsunga mipite gilnatna pen theihpih lo mah hi. “Aana (power) deih man a, kitelna a, lut sawm hikeng in, ka upna leh ka gelna khat peuh ka sep theih khak leh ka cihna hi” ci'n gen lai hi. A ma thu gen mah a hi, “ CNP party pen ankuang khat ding a vaihawm hilo hi” a cih tawh kileh bulh bikbek hi.
“A gensiam khempeuh, a mut siam khempeuh me (vote) pia kei un, mihing pen ei tangthu ei ma gelh tek hi ci'n” a tangko man a kitel cing palai in mipite khem zawh lai teng khem ding kilawm nawnlo hi. Ei hong tel cing mipite tungah i kamciam pen letkip huai hi. Mipi palai khat in a mah bek i gilsung natna bek et ding kilawm lo a, ei hong telcing mipite gilnatna zong theih pih ding kisam hi.

Tual Khan Suan
February 22,2012
See More...

CNF vai Pu Vum Nang tungpan zaaksak na

A zahtak huai Zomi u leh nau akuampeuh na omnaciat panun damtek dingin kong deihbawl hi. Ko Zogam Kawlgam sunga om teng zong ki hoih tek cih ding hi. Kei zong 15th Febuary 2012 ni'n Yangon pan in Naypyidaw kana tung hi. 16th ni'n TYF pan Pa Nung Sian Tuang zong Naypyidaw ong tung in tulaitak Zom i te maban kana zomto thei uh hi.

5th Febuary 2012 ni'n kong mipi tunga kong thusun na om mah bangin ni sawm (10) ong cing khinta ahih manin kong nangak keikai uh hang Zomi leh Zogam laisung khawng leh Net sung khawngah ki it thei mahmah hinapi'n tuni dong Tedim khuapi ah kuamah ong ciah omlianglo ih hih manin vaikhempeuh a banban in kivan to deudeu in tuni ciang aki zosiang suak ta hi.

Hih CNA/CNF te'n Tedim gam huam sunga zum honsawm vai tawh kisai in kawlgam pan in makai ki guang in tua khitzawh teh khua hausa te'n khuazang bup pi tangin CNF te zum honsawmna vai deih lohna hausa khua sawm giat leh khua thum (83) in letmat thuh khin ta uh hi.
Naypyidaw kapaima uh hi ta leh kapai khit uh hi ta leh kobek vaihawmna bang mah omlo in a hunzui in Zogam Tedim Township pan

1. Pu Pum Khan En Pyituhlotdaw
2. Pu Suan Do Cin Amyothalotdaw
3. Pu Kham Suan Mung Amyothalotdaw
Tonzang Township pan
1. Pu Hau Khyan Mang Pyituhlotdaw
2. Pu Neng Khan Pau Amyothalotdaw
Hih A tunga Lotdaw Kosale mi nga teng tawh thu leh la kivaihawm khawmin tunitak 9:45 PM hun in akisam teng khempeuh kimansiang khin zo ta hi. Hih vai hawmna sunga ki tangsam ahi sum leh paai abei khempeuh Zomi Innkuan USA (ZIUSA) in ong sik uh hi. A sumbek ongsik uh hilo in thu leh la zong amau tawh kivaihawm khawm den ahih manin ih kalsuan na khempeuh ah ka angtang mahmah uh hi.
Hih atunga thu tawh kisai in mi muhdahna cihte om hilo in apaisa hunsunga CNA tun CNF kicite Zomi leh Zogam sunga ong khut khelh na te vua kipan tuni ciang dong kithum cih thadah in amau atamzaw USA om uh hinapi uh in USA gam sunga Zomi makai te tawh ahi zongin kipawlna kician khat pepeuh tawh zong hih thu gencianna nei nuam nai lo uh a Zomi Tedim kampau sung pan pan mun deih man leh angsung kikhualna tawh aki kausiphum mi nih bek tawh tuni ciang vai hawm uh hi ta zen uh hi.

Tua ahih manin ih Zogam sungah Party nih leh thum ah omna sungah mitawm cik bek ahi CNP te nangawnin hicianga Zomi tawh nasem khawm nuamlo uh ahih leh pha mawh lo hi patau vet kei un tuni ciangciang Pasain panpihna tawh hih party vai kuamah kup pih naivetlo hing kuamah zong panpih lo hing ahi zong in hici bang ciang a gamta ding ih hih leh mipi bangzah mailam ah ngah zolai khemzolai ding uh hiam en to lai dih ni.

Laisim u leh nau tengkhempeuh zahtakna lianpi tawh
Khazih leh Zogam ading nomau tawh mapangkhawm
H- Vum Za Nang
tawmvei Naypyidaw
See More...

Zomi te' theihhuai thu pawlkhat

Minam khat in ka gam ka lei a cih ding gam khat neih ding pen baih het lo hi. A neisate in zong a gam a lei uh it in, gal leh sa lakah a khahsuah lohna dingin ahih theih zahun keem tek uh hi. Tua mah bangin I pu I pate in zong I gam I lei hu a, a khang a khanga gal leh sa a dona uh gen ding tampi om hi. Zogam la dinga British galkapte hong kuan lai taka I pu I pate in a hih zawh zahun Mikang galkapte nangin, a do mah bangun, Mikang ten Zogam hong lak khit ciangin zong Zogam pan Mikang galkapte nohkhiat kik sawmin hih theihnana pan do tawntung uh hi. Tua hanga Mikangte khut thuak minthang masa pen Pu Thuam Thawng leh a tapa Tg. Pau Dal, Pu Kai Tuah leh Pu Khai Kamte hi a, 1898 kuma Mikangte phualpi Thuamvum (Kennedy peak/ Fort White) a simna uh pan Mikang galkapte in man in, Pu Thuam Thawng leh tapa Pau Dal pen Kendat thongah puak uh a, hih thongah a pata-un si uh hi. Pu Kai Tuah leh Pu Khai Kam pen khantawn gotna kipia a, Pu Kai Tuah pen Myingyan thongah, Pu Khai Kam pen Andaman tuikulh (Island) pekah puak uh hi.

Leitung Galpi Khatna bei kuan 1917 kum ciangin Mikang kumpi in France gamah van nawn dingin Zomi galkap kaikhawmin innkuan khat pan pasal kum 20 tung siah khat ta tangkaih uh hi. France gam pen gamlapi leh theih ngei loh gam hi a, galgam ahih manin sih khitna dingin ngaihsunin Zomite kuamah ut loin langpang uh hi. Hih taka a makaipi Pu Ngul Bul pen Mikang ten mat bek tawh lungkim loin thatin, a luang pen a nennenin semin Tedim uksung inn simah hawmin Zomite vauna in zang uh hi. Hih bangin Mikangte in hong vau uh hangin phatuam tuan lo ahih manin a tawpna ciangin France gam paite pen kuli leh leisiah peng (h) dingin a zolbawl uh ciangin ngah zo pan hi. Hih France paite CHIN LABOUR CORPS kivawh a, Tedim gam pan mi 1000, Falam gam pan mi 500 leh Lusei gam pan mi 2000 pai hi. Hih Zo galkapte in France gam panin Pu Song Theu, Pu Kam Za Mang, Pu Khual Khen Thangte makaihna tawh buaina bawlbawl uh ahih manin Mikang kumpi in cihna ding thei loin 1918 kumin
Zogamah puak kik uh hi. 

France gam paite Zogam hong tun kik uh ciangin mi tampi tak mel muh ding om loin galgamah si uh ahih manin Zomite in Mikangte huatna nasia tektekin a koi a koi-ah Mikangte langpanna laang seemseem hi. Tua hangin Mikang kumpi in buaina phelhna dingin Ukpite leh hausate thuneihna piak behlapin mipite ukcipsak hi. Tua banga
Mikangte ukna Zomi kithuaklah lua ahih manin lungkim lohna tawh 1932 kumin Falam khua-a Mikang thuneite kiangah Pu Suang Khaw Kam leh Pu Lian Mang makaihna tawh kiko hi. Bangmah phattuamna om lo ahih manin Magwe DC kiang manawh leuleu uh a, lawhcinna bangmah om tuan lo hi. Tua lai tak 1938 kumin makaipi Pu
Suang Khaw Kam pen Magwe khuapi-ah hong si sawnsawn hi. Hih sihna pen gul tuk hang hi, a kicih pong hangin suamlup mah hi dingin kingaihsun veve hi. A luang Zogamah lak ding vai natawmah nakpi takin buaina piang lai hi. 
Zogam sim lamah zong Mikangte huatna laang mahmah a, Mindat lam mi Vuamtu Mawng in zong Mikang galkap sungah Sabedar za a ngah kum 1925 in Mikangte lehdo dingin galkap pan taikhia in, kum 1928, February 20 ni-in CHIN NATIONAL UNION (CNU) pawl a makaihna tawh phut hi. CNU in 1933 kumin Rangoon-a Mikang kumpi tungah Zogamah Zo mite thuneihna a ngah kikna ding leh, Kawlgam in suahtakna a ngah cianga Zogam in zong a ngah pahna dingin deihna leh ngetna tun hi. Hih ngetnate Mikang kumpi in don cih thadah 1939 kumin CNU makaipi mi kuate baan mat zawsop in, Zogamah Japante hong khan 1942 kum dong thong sungah khumcip uh hi.

1942 kuma Leitung Galpi Nihna in Zogam hong phak ciangin Mikang kumpi in Japan gal a nang dingin Zomite kaikhawmin CHIN LEVY phuan hi. Ahi zongin Pu Pum Za Mang leh Pu Za Biakte in Japante tawh kizawl a, Mikangte ki-umkhia leh Zogam in suahtakna a ngah ding lametin Kawl makaite leh Japan galkapte tawh kizopna bawl uh
a, Japante makaihna tawh Mikangte do dingin CHIN DEFENCE ARMY (CDA) galkap phuan uh hi. Ahi zongin, Japan ten Zogam hong op ciangin suahtakna hong piak sangsikin Zomite tungah Mikangte sangin hong tatsia zaw uh a, kithuaklah zaw seem hi. Tua ahih manin Mikangte hi ta leh, Japante hi ta leh a do dingin Pu Thawng Cin Thang, Pu Hau Za Lian leh Pu Lian Cin Thangte makaihna tawh SUKTE INDEPENDENT ARMY (SIA) kiphut biangbuang hi. SIA pen hih sawng maha a kiphut SIHZANG INDEPENDENT ARMY (SIA) tawh pangkhawm hi. SIA in kum 1944, June kha in CDA phualpi Kaptel khua sim uh a, CDA-te a vekin hing mat khin uh hi. Kum 1944, September 11 ni-in Meitei gun kantanin Mualbeem khua sim leuleu-in CDA makai Pu Za Biak natawm man uh hi. 

Hih sawng mah, 1944 kumin Pu Vum Khaw Hau makaihna zong tawh CHIN LEADERS FREEDOM LEAGUE (CLFL) pawl a sim a thamin kiphut hi. Tua banga Japante zawna Mikangte do huan a kisawm lai takin, Zomi makaite in Japante tatsiatzia za nunawh uh ahih manin lang khat lamah Japan na'nna dingin FREE CHIN MOVEMENT (FCM) pawl 1944 kum mahin a sim a thamin phut kik saisai uh a, FCM pawl in a sawt loin CHIN INDEPENDENCE ARMY (CIA) ci-in a pawlin khel kik uh hi. Hih bangin kipawlna phutin lang khat lang khatah Mikang leh Japan gal nangin a ciangciang pan hih hun laia Zomite om khong man lo uh hi.

Zogamah Japante doin a kipan lai takin, Imphal kidona-ah Japan in Mikangte lel kik ahih manin 1945 kumin Mikang ten Zogam hong luak leuleu hi. Tua banga Mikangte hong lut kik ciangin tuma Mikangte a langpang ngei Zomi tampi takin mat leh bawlsiat thuakin, SIA makai Pu Lian Cin Thang zong Kawlgam in a suahtakna a ngah (1948)
ciangin thong sung pan kikhah kik pan hi. 
Leitung galpi nihna hong veng(h) ciangin Mikangte hawlkhiatna ding leh Zogam suahtakna dingin mipi tha tawh panlak kul cih phawk uh ahih manin mipite a pattah dingin political party kisam sa uh hi. Tua ahih manin 1946 kum laizang pawlin Tedim khuapi-a Pu Lang Khaw Thangte innah Pu Thang Khaw Kai, Pu Song Theu, Pu Thang
Za Kai leh Pu Lang Khaw Thangte makaihna tawh KHAMTUNG SUAHTAK VAIHAWM PAWLPI (KSVP) kiphuankhia hi. Hih hun sawng teng mahin Tedim khuapi mahah Pu Vungh Za Kham, Pu Hau Za Lian leh Pu Tuah Langte makaihna tawh THUHOIH VAIHAWM PAWLPI (THVP) kiphuan lai hi.
Hun hong pai to zelin, Zogam suahtakna dingin 1948 kumin Capt. Mang Tung Nung in CHIN PEOPLE'S FREEDOM LEAGUE (CPFL) pawl hong phut a, CPFL pawl pen kum sawm khit 1957 kum ciangin CNU tawh kigawmin CHIN NATIONAL ORGANISATION (CNO) pawl cih min hong pua in, Capt. Mang Tung Nung mahin President lenin makaih
hi.

Lushai gam lamah 1947 kuma hong piang Lushai Hills-a political party masa pen MIZO UNION in zong Zogam suahtakna ding leh Zo minam teng kigawmna ding mah lunggulhna thu His Majesty's Government of India kiangah memorandum na khia uh hi.

1960 kumin Lamka khuapi panin Pu T. Go Khen Pau leh Pu S. Vung Khomte makaihna tawh PAITE NATIONAL COUNCIL (PNC) in kum 1960, May 30 ni-in India Prime Minister Pu Pandit Jawaharal Nehru kiangah 'Re-unification of Chin People of India and Burma under one country' cih thulu zangin Zo minam khempeuh ading District hiam, Division hiam, Region hiam khat bawlsak a, tua sungah gawmkhawm dingin ngetna memorandum thupi mahmah khia uh hi.

1964 kumin Kawlgam thuneihna Gen. Ne Win in la a, parliament a phiatna hanga lungkim lohna leh mipite kiangah thuneihna ap kikna ding hanciamna tawh MP pawlkhat leh Zomi mitei pawl khat ten ANTI-COMMUNIST FREEDOM
ORGANISATION (ACFO) pawl hong phut uh a, Col. Son Khaw Pau, Pu Dam Khaw Hau, Pu Mang Khan Pau, Pu Hrang Nawl, Pu Son Cin Lian leh Pu Tual Zen ten makaih hi. ACFO pawl pen Manipur-a Zomi makai Tun Khaw Pum tawh kikopin, amau makaihna tawh Zomi 30 taang ding ten galsiam sin dingin East Pakistan (tu-a Bangladesh) gam zuan uh a, Zo Kumpi- UNITED CHIN GOVERNMENT pawl phuan uh hi. Pu Tun Khaw Pum pen Prime Minister, Pu Col. Son Khaw Pau pen Defence Minister, Pu Hrang Nawl pen Foreign Minister cih bangin panmun kiguan uh hi.
Galsiam a sin khit uh ciangin, Zogam kap dingin galvan namkim tawh hong kileh kik uh a, khen nih kisuahin, Pu Hrang Nawl makaih galkap mi 86 ten Halkha leh Falam lam nawkin, Pu Tual Zen, Commandar-in-Chief makaih galkap mi 700 ten Tedim lam zuan uh hi. Pu Hrang Nawl makaih lam ten Kawl galkap platoon khat omna
Rihkhawdar khua ciang baih takin buluh zo a, Halkha khua la man loin nungkik kik uh hi. Pu Tual Zen makaih lamte zong Kawl galkapte tawh Tedim leh Mualbeem khua kikalah nakpi takin kikap uh a, Tedim khua la man mahin kidok kik uh hi. Hih banga a kihep kikna uh khat pen Falam DC Pu Thawng Cin Thang' hanciamna hang zong hi kawm hi.

Hih banga UCG pawl pen gamtaangin thahat man hi napi, 1969 kuma India Prime Minister Lal Bahadur Shashtri leh Gen. Ne Win ten Rangoon-ah kihona nei uh a, tua takah India leh Burma gamgi dungah buaina a bawl leh bawl a sawm peuhpeuh kimatsak a, a gam kumpi tungah ki-aptuahna ding kilemna thukhun bawl uh hi. Hih
thukhun hangin Zomite minam nasepna bin lawh a,a sawt loin India kumpi in Zo galkap makai Col. Son Khaw Pau, Pu Hrang Nawl, Pu Dam Khaw Hau, Pu Ro Thangte leh midang pawlkhat man takpi-in Kawlgam kumpi tungah ap hi. Kawl kumpi in hih Zo minam makaite thong sungah khumin kum nga tek kia uh ahih manin UCG pen
gamtang thei nawn loin omcip hi.

MP lui Pu John Mang Tling leh nam it Zomi khangno pawlkhat ten Kawlgam Prime Minister lui U Nu pawl PARLIAMENT DEMOCRACY PARTY (PDP) zom dingin kum 1969, December 30 ni-in Bangkok zuan uh hi. Ahi zongin Bangkok a tun uh ciangin Pu William Sa Lian Zam, Pu Micheal Mang Kham leh Pu John Mang Tlingte makaihna
tawh Zomite in CHIN DEMOCRACY PARTY (CDP) pawl phuh zawk ding hoihsa uh hi. Kum 1970, Febraury 20 ni-in Bangkok mahah CDP leh Pu Jimmy makaih ZOMI CHIN LIBERATION FRONT (ZCLF) pawl tawh kihona bawl leuleu uh a, tua takah CDP leh ZCLF lawng khata gin ding deihin UNITED ZOMI DEMOCRACY PARTY (UZDP) pawl phutin, tua sungah kisungkhawm uh hi. Ahi zongin, February 25 ni-in UZDP President Pu Jimmy a panmun pan tawp themthum kik ahih manin CDP mi leh sate in CHIN DEMOCRACY PARTY (CDP) min mah pua kik uh hi. Kum 1972, August 24 ni-in CDP in galkap dingin CHIN INDEPENDENT ARMY (CIA) bawl hi.
Hihmah leh, kum 1973, January 29 ni-in PDP President U NU a panmun pan tawp dih laizang a, tua hangin CDP innkuan sungah lungkiatna nakpi takin tung hi. CIA galkap natawm mi 150 pan mi 100-ah kiam sukin bah lawh gawp hi. Kum 1976, February 18 ni-in PDP pawl na tawm kiphiat lai sawnsawn hi. 

Kum 1976, January 14 ni-in CDP Leh CIA ten CIA galkapte Zogam lutsak ding geelna bawl uh a, tua vaihawmna-ah a nuaia bangin khensatna bawl uh hi.
1. CHIN INDEPENDENT ARMY pen CHIN NATIONAL ARMY (CNA) ci-a khek ding.
2. Zogam hawhna ding KACHIN INDEPENDENT ORGANISATION (KIO) pawlte
kiangah huhna nget ding.
3. Zogam paite a zaa (rank) uh a zah-thum teka khan ding.
4. Zogam a tun uh ciangin ARAKAN INDEPENDENT ARTY (AIP)
Pawl makai Khai Mu Lin kiangah neek leh taak panpihna nget ding. 
A tunga khensatna bulphuhin kum 1976, December kha in William Sa Lian Zam makaih CNA galkap mi 120 in a kiphualna uh Menapalaw nusia-in Shan gam leh Kachin gam tawnin kum 1977 tuuk guah tun lai takin Zogam lut uh hi. Tua lai takin Zogamah khua sia mahmah ahih manin khawhun thuaklahin cinat lawh ngeingai uh a,
cimawh mahmah uh hi. Tedim uksung Phunom khua-ah a om lai takun, neek leh taak kaikhawma Thuklai khua-ah a pai mite tung panin Kawl kumpi thuneite in CNA-te om thu za hi. Kawlgam galkapte hong tung pah uh ahih manin Phunom leh Saizang khua kikalah nakpi takin kikap niloh pah uh hi. Khua hun thuaklahna, neek leh taak kiciat lohna, zatui zaha taangsapnate hangin Zo galkapte sawt pang zo loin Vangteh khua-a Mah-Sah-Lah (Burma Socialist Programme Party) thuneite kiangah mi 20 ki-surendar uh a, ahi zongin Kawl galkap makai Bo Lah Twin' sawlna tawh Bo Mawng Aye in lainatna nei het loin lam laizangah gualin a baan a baanin kaplum veve hi. A nung
cianga a ki-sunrender mi 40-te zong tuamah bangin Kawl galkap ten hawi tuan loin kaplum khin uh hi. Mi 46 Kalemyo Jail-ah kipuak a, mi 4 nasia takin liam hi. Hih bang teng tawh CNA mabaan zop lohin om suak hi.
MIZO NATIONAL FRONT (MNF) pawl hong kiphut leuleu-in President Pu Laldenga makaihna tawh India, Burma leh Bangladesh cih gam thuma Zo minamte luah leitang teng gawmkhawm na'ng leh suahtak na'ng mah suangin hong kipan leuleu uh hi. Kum 1963, December kha in Laldenga, Lalnunmawia leh Sainghakate East Pakistan (tu-a
Bangladesh) ah lutin a sim a thamin UNDERGROUND MIZO GOVERNMENT (UMG) pawl phut uh hi. 
Kum 1966, March 1 ni-in MNF in Independent pulakna bawlin, tua panin India kumpawh kikap kipanin, India gamah om thei lo uh ahih manin East Pakistan zuan uh hi.Kum 1971 kuma Bangladesh in suahtakna hong ngah tak ciangin East Pakistan-ah MNF ten om khuan nei nawn lo uh a, India leh Arakan gam kilak teng manawhin kikhin
leuleu uh hi. 
h sawngin MNF pang belin ZOMI LIBERATION FRONT (ZLF) pawl zong dingin Pu Tial Khal (President), Pu Thawm Luai (Vice President) leh Pu Thawng Sai(ForeignSecretary) ten maikaih hi. 1972 kumin MNF leh ZLF thukimna tawh Pu Lalnunmawia pen India kumpite hopih dingin kisawl a, Pu Tial Khal leh Pu Sui Lingte pen Pu Brengseng (L), Finance Secretary, KACHIN INDEPENDENT ORGANISATION (KIO) heel dingin kuan uh hi. Hun sawtpi khit ciangin KIO-te thupha tawh lawhcing taka hong kileh kik uh a, ahih hangin ZLF in vai tuamtuam hang tawh mabaan zom thei loin om uh hi. MNF in kum 20 sung Independent a thapaihpih khit ciangin 1986 kumin
India kumpi tawh kilemna hong bawlin Mizoram pen State suaksakin tawlngak bawl uh hi.
CHIN NATIONAL FRONT (CNF): Hun hong pai to zelin, Pu Tial Khal makaihna mahin ZLF makai lui teng kum 1988, March 15 ni-in Aizawl, Chaltlang vengah kimuhkhopna khat bawlna leuleu uh a, pawlmin kheka CHIN NATIONAL FRONT (CNF) phuh ding vaihawm leuleu uh hi. Pu Tial Khal in President panmun mah len leuleu in, Gen.
Secretary dingin Pu Mang Khum, Finance Secretary dingin Pu Lian No Thang, Chief of Staff dingin Pu Roenga, Organiser dingin Pu Mang Uk kiseh hi. 
Kum 1988, March leh August kha sunga Democracy deihna hanga Kawlgam buaina hangin Zomi khangno tampi tak Kawlgam panin India gamah tai uh a, India kumpi in Saiha leh Champhai-ah refugee camp nih bawlsak hi. Hih refugee camp a tung khangnote in BURMA DEMOCRACY FRONT (WESTERN) pawl phut uh a, sawt ding man loin CNF makaite tawh kihona hong neih uh ciangin BDF pen phiat kik pahin, CNF sungah kum 1989, January kha in kisungkhawm uh hi.
1988 kum mah, November kha sunga CNF kikhopna-ah Pu No Than Kap alias John Khaw Kim Thang pen Thailand gamgi-a om KAREN NATIONAL UNION (KNU) Headquarter Manepalaw-ah National Democratic Front (NDF) kizopna bawl dingin paisak uh hi. KNU-te phualpi pan hong kileh kik ciangin Pu No Than Kap in Pu Tial Khal kiangah CNF President hihna awn dingin ngen a, Pu Tial Khal in zong awnin Pu No Than Kap in CNF President panmun len to hi.
CNF mi leh sate galkap training dingin kum 1989, March kha in pawl khat Kachin gama KIO-te kiang mah manawh uh a, kum 1989, November kha in pawl khat Bangladesh gam zuan uh hi. Tua panin gam leh minam suantakna dinga galtum CHIN NATIONAL ARMY (CNA) pawl hong piang leuleu-in, hihte pen tudong SANGNAUPANGTE a ci zong om hi.
1989, October kha-a CNF sungah Pu No Than Kap pawl leh Pu Tial Khal pawl ci-in kikaihna hong piangin, Pu Tial Khal lamte pialkhia-in pawlmin tuamtuam pua uh a, tua lakah a gentaak pen CHIN LIBERATION COUNCIL (CLC) hi-in, hun sawtpi mah kalsuan uh hi. A nung ciangin CLC President panmun pan Pu Tial Khal tawp leuleu-in,
Pu Ro Za Thang in President panmun zom to hi.
Kum 1991, December 9 ni-in CNF President Pu No Than Kap pen nawngkai kisa ahih manin CNF sung pan kiheemkhia in, a munah Pu Roger F. Biak Lian Thang kikoihin, CNF President panmun len to hi. Kum 1995, February 22 ni-a Pu Roger F. Biak Lian Thang in a cidam lohna paulamin CNF President panmun nusia leuleu in, tua panin tudong CNF President panmun pen Pu Thomas Thang No in leen to suak lai hi.
1997, June 9-16 sungin a nih veina CNF Party Conference kibawl a, tua takah CNF makai dingin a nuaia teng kiteelkhia hi:
Chairman : Thomas Thang No
Vice Chairman : Zing Cung
General Secretary : Benjamin Turing
Joint General Secretary : Khua Uk Lian
Member-te
Dr. Sui Khar
Capt. Thang Zen
Capt. That Ci
Lt. Ral Hnin
Lt. Paul Smith
Lt. Malsawmlian
Lt. Solomon
Lt. Sunny Ngun Awi
Lt. Kam Do Dal
Lt. Uk Lian Thang and
Salai Chan Hmung cih teng hi.
ZOMI RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZRO): Zo minamte kigawmna ding leh suahtakna dinga mala dingin kum 1993, April 9 ni-in Kachin gam, Phupian khua-ah pawl khat hong piang leuleu a, tua pen ZOMI REUNIFICATION ORGANISATION (ZRO) hi in, Assam gam, Karbi Anglong khawka MLA (Member of Legislative Assembly) a
seem ngei Pu Khai Za Song Guite alias K.Guite in President panmun lenin, makaih hi.

1997, July kha in Yangon khuapi-ah University kah Zomi khangnote in I gam leh I minam suahtak nadingin sisan leh nuntakna piakkhiat ding lungkimna tawh Zomi Siamsin khangno 20 val in "Zoheisa Unit" ci-in sisan tawh kiciamin phut uh a, ZRO tawh kizoma na sepkhop ding lungkimna neih khit zawh ciangin Yangon khuapi pan
sangnaupang mi 12, Tedim pan mi 10 val khawng in Lamka lam zuan uh a, ZRO sungah lutin panmun tuamtuam lenin tu dong kalsuan lai uh hi.
Pu Khai Za Song Guite zawh ciangin Kawlgam galkap mangpi Lt. Col. Hang Khaw Lian (Capt. Mang Tung Nung' tapa) in ZRO President panmun tawm vei len pak cih loh, 1997 kuma Manipur Zomi leh Kuki buai panin ZRO Gen. Secretary Pu Thang Lian Pau (Tonzang MP) pen emergency-in ZRO President panmun kilensak a, tua panin tu
dong kip suak lai hi. Tu lai taka ZRO makaite pen a nuaia bang ahi hi.
President : Pu Thang Lian Pau, MP (ZNC)
Vice President : Hang Sian Thang
Chief Secretary : D. Kam Suan Thang
Finance Secy. : Kenneth Muana
Denfence Secy. : D. Kam Suan Thang
Home Secy. : L. Kam Za Thang
External Secy. : Thang Suan Mang
I & PR Secy. : Gin Pian Khup
Treasurer : SB Vum Lian Thang
Patron : Pu Khai Za Song Guite cih teng hi.
ZO RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZORO): Zo minam bup kigawmna ding, suahtakna ding lunggulhna mah tawh kum 1988, May 19-21 sungin Champhai khua-ah FIRST WORLD ZOMI CONVENTION ON RE-UNIFICATION khawmpi kibawlin, Kawlgam, Manipur, Mizoram leh mun tuamtuam pan mi tul tampi in siim hi. Hih khawmpi panin Zo minam bup kipawlna ding ZOMI RE-UNIFICATION ORGANISATION (ZORO) hong piang hi. Hih khawmpi leh kipawlna vai a hawm leh a thusapite pen 1972, January 21 nia Manipur, Daizang khua-a kiphuh, Pu T. Gougin leh Pu S. Thang Khan Gin ngaihte-te makaih ZOMI NATIONAL CONGRESS (ZNC) party leh Mizoramah a diakin Pu Brig. Thenphunga Sailo makaih PEOPLE'S CONFERENCE (PC) party ahi
hi. 
1991 kum panin ZORO pen political party tawh kisawh nawn lo dingin kiheemkhia a, tua panin Leitung mun tuamtuamah leh UN Secretary General kiang khawngah Zo minam bup kigawmna ding, suahtakna ding deihna Memorandum khia kawikawi hi. 1999 kumin a khat veina dingin Geneva-ah UN vaihawm minam nautangte khawmpi-ah kihelin, ZORO min tawh 'British in a khenzaak Zo minamte kumpi khat nuai-ah gawmkhawm kik' cih thulu zangin thugenna hun ngah hi. Tua panin hih bang lamsang kikhopna tuamtuamte-ah thugenna nei dingin UN (WGIP) in ZORO cial thei zel a, tukum July - August kha in zong Geneva-ah UN vaihawm Meeting-ah va kah leuleu uh hi. Tua bek tham loin, Committee tuamtuam Asia level Kathmandu (Nepal), Seol (Korea) leh Leitung level Durban (South Africa) cihte-ah zong kihel to zel lai hi. Tulai takin ZORO pen Pu R. Thangmawia (Chairman) leh Pu Ro Za Thangte (Secretary General) makaihna tawh kalsuanin, Aizawl khuapi pen a phualpi-in zang hi.
Hun beisa leh tulai taka I minam nuntakna dinga pute pate' nasepte khangthak Zomite in I phawk ding deihna leh hih thute I pau I lai tawh ciapteh ding lunggulhna in 'Zomite minam nasepna taangthu' a tomin kong kaikhawm ahi hi. I pau I laite I it bawl kei leh mailamah gam I nei zongin I pau I lai kizang lo kha thei ding hi. A khawsuak minam leh a suakta gam phuh zaha nasep haksa leh thupi zaw dang om lo hi. Hih thute panin khangthak Zomite in I minam nuntakna dingin a nasia zawa nasep a kisapzia phawkna in zang ni.


(Hih Zomite Minam Nasepna Taangthu cih pen Zomi Nam Ni Golden Jubilee pawi,
February 20, 1998 nia Mizoram, Champhai khua-a bawlna-ah ka simkhiat pen behlapin kong puak ahi hi - 
J. Thang Lian Pau , editor Zolawkta)
See More...

|| Mate leh

see more

|| Um mahmah

bang a hia le