Showing posts with label CNDP. Show all posts
Showing posts with label CNDP. Show all posts

ZCD nipi khat sung thu (31 May - 05 June 2013)

WEEK IN BRIEF: Saturday to Wednesday, May 31 - June 5, 2013

Monday, June 10, 2013 [ Kap Khan Khual ]
Political/Development Update:



Saturday, May 31, 2013; Cikha
Yangon (ZCD.info): Tuithang ZCD zum hon khit ciang May 31 in Cikha ah organizing committee 9 tawh Pu Pum Khaw Mang inn ah ZCD signboard kisuang zo hi. Tuimui, Haiciin, Tuimang, Suanghoih, Tuikhiang pan palaaite hong pai-in signboard leh ZCD laibu ( Ngimna ) te kipia hi. Zomi minsel ZCD pen ZBCM in nasia takin panpih ding cih zong thukim uhi.



Sunday, June 2 , 2013; Chatrium Hotel, Yangon
Yangon (ZCD.info): United Nationalities Alliance leh Madeleine K. Albright, former Secretary of State of The United State and Chairman of National Democratic Institute (NDI) Board te nai khat leh alang, 10:30 am - 12:00 pm, sung holimna thupi tak in om hi. "National Reconciliation ah bang dong kholh pen? Propositional Representative System (Electoral System) bang ci muh? Religion leh Ethnicity issues a ki bang hiam?" cih te Albright i theihnopna tung tawn in kikum in; Pu Chin Sian Thang, President, ZCD in, " Panglong Agreement galkap kumpin thusim loh hang tuciang dong kilemna om theih nailo hi. National Reconciliation pen tua Panlong Agreement donloh man hi. Kamciam piakte kemlo, thusimlo. Propositional Representative ( PR ) pen ZCD in tulian in sangzolo. Ethnic leh Religion pen a tuam tek hi," ci'n kuppih hi. UNA kipawlna party khat tek pan 2 ta kipai in, ZCD pan Pu Chin Sian Thang, President, ZCD leh Anthony Pu Kap Khan Khual, CEC- Information Section, ZCD te kah hi. Adang ethnic 2010 parties: CPP, CNP, RNDP pan 1 ta bek ki sam in, UNA: SNLD, ALD, KNCD, MDP pan 2 ta kah hi.



Sunday, June 2, 2013;
Royal Rose Restaurant, Yangon
Yangon (ZCD.info): Albright tawh holim khitphetin, Former Political Prisoners vaihawm a vei (6) na ( kum 2013 sung) 2008 constitution workshop ah federalism leh mualtungmite' muhdan thugen ding kipai phei pah hi. Mimal 70 val bang, kipawlna, media, mimal, party tuam tuam pan, pha hi. Thugenpi Pu Chin Sian Thang in constitution puahphatding a tam luat leh athak gelh phat ding hoih zaw a, kum 15 bang sautlo in kha 3 khong in man theih ding in gelh huai hi ci hi. Thugen khit ciang mi 20 val bang dotnate Pu Chin Sian Thang' dongkiknate kilungkim theih mah mah hi.



Wednesday, June 5, 2013; Ngennung
Yangon (ZCD.info): Cikha ZCD zum hong khit ciang, June 5 Wednesday in Ngennung khua Pu Chin inn ah ZCD ngimnate khuamite tungah pulaakna ki nei hi. " Ki lawp theih mah mah in, ZCD laibu zong deih zah in kipiazolo hi," ci'n Pu Pau Lun, Secretary, ZCD in gen hi.
See More...

Cikha khawk sung aa khuaneu teng

Kansau    > Kansau (A) (1995 kumpan khua omnawnlo)
    Kansau (B)  
    Mauvom  
    Khuadam  
Haipi    > Haipi  
    Bizang  
    Sialmei  
    Phaisat  
Suangzang > Suangzang  
    Vanlai  
    Suanghoih  
    Aisih  
    Khinman   (2002 kumin khuathak)
Khuabem    > Khuabem  
    Singgial  
    Seitual  
    Tuikhiang    (1950 kumin khuathak)
Tuimui    > Tuimui  
    Selbung  
    Lingthuk  
Tuimang    > Tuimang  
    Vaivet  
Haiciin    > Haiciin  
    Tualkhiang  
    Khuaivum  
    Setpi  
    Tuivialzang    (1987 kumin khuathak)
Pangmual    > Pangmual  
    Bualtak  
Tungciin    > Tungciin  
    Suangbem

Khuaneu 31 pha hi.
See More...

Chin state ah Vompi sahawm


See More...

CNF invited Zomi

Chin National Font(CNF/A) မွ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ကုိယ္စားလွယ္အဖြ႔ဲေခါင္းေဆာင္ Dr. Sui Khar ႏွင့္Pu Rokhawma(member) တို႔သည္ ဇူလိုင္လ ၂၈ ရက္၊၂၀၁၂ (၁၆း၀၀-၁၉း၀၀)တြင္ ဇိုမီး(ခ်င္း)လူမ်ိဳးရွိ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ေခၚဖိတ္ျပီး၊ လိုင္ႏွစ္ျခင္းအသင္းေတာ္၊ အမွတ္ (၄၁)၊ ဦးေအာင္မင္းလမ္း၊ မရမ္းကုန္းျမိဳ႕နယ္ တြင္ ဇိုမီးသာသနာေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ အတူ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ား၏အနာဂတ္ အတြက္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈနွင့္ မိတ္ဆံုစားပြဲတစ္ရပ္ က်င္းပခဲ့ေၾကာင္း ZCD ရံုးခ်ဳပ္မွ သတင္းရရွိပါသည္။

ယင္းေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ZNC(ZCD) မွ Pu Chin Sian Thang (Chairman of Zomi Congress for Democracy) ႏွင့္ Pu Gin Kam Lian (General Secretary of ZCD) တို႔အား ဖိတ္ၾကားထားေသာ္လည္း အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ZCD ပါတီအေနျဖင့္ တက္ေရာက္နိုင္ျခင္းမရွိေၾကာင္းကို ZCD Information Centre, Yagon မွ Tongsan Media ကိုသတင္းေပးပို႔ခဲ့ပါသည္။ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ားမွ Rev. Dr. S. Pau Khan En (President of GZA & Paster of TBCY)၊ Prof. Dr. C Thang Za Tuan (President of Teddim Association, Yangon)တို႔ႏွင့္ အတူ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ေန ဇိုမီး(ခ်င္း)သာသနာ့ေခါင္းေဆာင္းမ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ ၄၂ ဦးခန္႔ကို ဖိတ္ၾကားထားသည္ဟု သိရွိရပါသည္။

Source by:ZCD Information Department
See More...

[Cidam na] Orange leh Sahawk ii hoihna

"Stroke" cihpen khuaksungah si lutnawnlo, si khawlvat, khuaphawk lovat cihdan natna namkhat hi a, lauhuai bekthamlo, hih "Stroke" hangin Zomi sungbekbek ahzong asi kitam mahmah khinta hi. Stroke pen namnih bangin kikhenbeh ci a, Ischemic Stroke leh Hemorrhagic Storke ahihi. 
Hih Stroke natna panin ki daltheih nading zatui siavuan te'n atuamtuam kankhia, mukhia, genkhia uh a, zuizoleng ahoih vive ahihi. Tutung Research bawlte muhkhiatna khatah Lengmaw leh Sahawk (Orange & Grapefruit) tampipi ane numeite pen Stroke Risk lauhuaina panin 19% pan kiamsaktuam ci uhhi.
Hih Study pen US gamsung ah Researchers te'n kum 14 sung aki kaikhawm numei 69,622 te ii cidamna Record Data tungtawn in amuhkhiat uh ahihi. Hih Record Data aki ngahtheih nading in kum 14 sung zato siamah Nurses te'n micina te ii anek leh adawn uh aciapteh ngekngek uh hi a, kum 4 halta in tua cina te ii mehteh mehgah (Fruit & Vegetable) anekte uh dotcianna neizel cihi.
"Hihbang in Study akibawlna panin mehteh mehgah (Fruit & Vegetable) leh athuk lamsang Vitamin C atamnek numeite pen Stroke natna ngahlotuam uhhi" ci'n "Journal of the American Heart Association" agelhkhia Author Aedin Cassidy in pulakkhia hi. Amawkmawk inzong ihduh mahmah hi a, cidamna tawh akituak hilailai ahih manin hanciam in neksawm dihni.
See More...

[Cidam na] Stroke natna theihhuai pawlkhat

"Stroke" cihpen khuaksungah si lutnawnlo, si khawlvat, khuaphawk lovat cihdan natna namkhat hi a, lauhuai bekthamlo, hih "Stroke" hangin Zomi sungbekbek ahzong asi kitam mahmah khinta hi. Stroke pen namnih bangin kikhenbeh ci a, Ischemic Stroke leh Hemorrhagic Storke ahihi.
Stroke pen mi khempeuh in neithei ngahthei ahih manin Stroke Risk kici lauhuaina panin ki keptheihding thupi mahmah hi. Adiakdiak in Nutrition kici nekhuai dawnhuai ann leh tuite zattheihding leh zatui zaha tawh ki keptheihding zong thupi mahmah hi.
"Stroke Risk Factors" kici hih anuai ateng hangin Stroke natna kingah thei hi.
Sikhang neite (High blood pressure)
  • Cholesterol neite (High cholesterol)
  • Zatep te (Smoking cigarettes)
  • Zunkhum natna neite (Diabetes)
  • A thaulua mahmah te (Obesity & Overweight)
  • Lungtang natna neite (Cardiovascular disease)
  • Naudalna zangte (Birth control & Hormone therapy)
  • Guihtheih khamtheih zangte (Cocaine)
  • Zu dawndawn te (Heavy use of alcohol)
  • Kum 55 tungsiah aphakhin te
  • Adiakdiak in pasal te
  • African American, Hispanic, Asian/Pacific minamte
Stroke natna panin kidal nadingzong hih atung atengmah hipah hi. A nununglam thumte ahi ih khankum, pasal hihna, ih minam cihtepen bangmah ihhihtheih omnawnlo hi. Ahi zongin adangdangteng kidopding vive hi a, ki dopsiamleng ih nuntakpihding vive ahihi. Adiakdiak in ei Zomi te kidophuai phadiak ah za teploding, zu dawngawp loding, guihtheih khamtheih zangloding, thauluat nadingpan kidawmding cihte thupi diakding hi. Tuaban ah Exercise manman in kimawlding leh nekhuai dawnhuai Nutrition te zattheihding thupi mahmah hi.
Stroke ih neihlam bangci kitheihding ihhiam? Stroke nei khinkhiante pen lung am thei (Dizziness), lampai hamsa sathei (Trouble Walking), kampau hamsa sathei (Speech Problem), cilehsa hik mialmualthei (Numbness), lutang nagawpthei (Severe Headache), khut le khe zaw thei (Paralyse) cihi. Tua ahih manin Stroke neiding in naki upmawh leh amanlang theithei in Clinic ahih keileh Hospital khatpeuhpeuh ah naki lahpahding thupi dinghi. Tua hileh Doctor te'n akisam bangbang in Check up ongbawlding uh a, zatui zaha ongpia pahding uhhi. 
[Theihding: Cidamna lamtawh kisai lai kigelhpan kong teisawn uh hi a, genkhialh gelhkhialh aomleh hehpihna tawh ong puahphat sak un.] 
See More...

[Cidam na] Maivun kep zia

Mikhempeuh in vun cidam leh etlawm ki deih ciat hi.Meelhoihlo te ading bangin kitangsam diak hi.Vun hoihna ding kideih ahihmanin ki ngaihsun ciat hi.Ahizongin a hoih dinga ngaihsut khempeuh hoih khin khollo thei hi.Hih tawh kisai thu pawlkhat gen leeng.Zatsa pawlkhat khawlsan kuul dinga zat nail oh pawlkhat zat zong kuul thei ding hi.

Maiphiat mun lua lo ding:
Mai pen phiat ding mah ahi hi.Aizongin ni tamveipi phiat lo ding.Mai nel lua te khawng ni khatin tam veipi phiat ding pen ki geen thei zel hi.Tua hi leh cidamin mai zong phual lo zawdeuh dingin ki ummawh hi.Ahizongjn Alexandra Spunt leh Siobhan O’Connor ten  nikhata mai  phiat mun a hoihna thei lo uh hi.Mai nel pen bacteria leh Vun keu lua pana kidal nanga Pasian hong bawlzia ahi ci mawk uh hi.Nikhata mai thum vein a phiat ciangin  vun natna tuam tuam om thei lak pan kidal lo zaw in Chance pia zawsop hiteh.Vun pen a keu ding hi lo hi.Vun keu hun lai phalbi ciang zong a keuloh nangin lotion kin uh zawk ding ahi hi.

Face Scrub naak zat luat loh ding:
Face Scrub pen vun nasep ding a semlo te mansak nangin hoih hi.Ahizongin naak zat luat ciangin vun cidam kim lai zong sia sak thei hi.Zatloh ding cihna hi tuan lo in naak zat luat loh ding cihna hi zaw hi.Kaal nih ciang khat vei zat hi leh hoih bek hi.

Oil omna Cream bek zat Ding:
Cream pawlkhatah oil om lo ahihmanin Oil Free Cream kici hi.Ahizongin oil omlohna Cream pen hoih lo hi.Tangsiat (pimple) omna sa te keu nuam mah mah ahihmanin oil kitangsam hi.Oil tam zat luat ding lah hi tuan lo hi.

Face Cream nam tuam tuam zat ding :
Face Cream nam tuam tuam zat pen vun adingin hoih hi.Hun khatah a nam tuam tuam zat ding cihna hi lo hi.Gentehna in tukha-a zat pen maikha ah zang nawn lo ding, a tuam dang khat zang ding.Laih zel ding cihna hi pipen mai hi.Mihing khat leh khat vun ii’ kitangsap zong kibangkim khollo ahihmanin a tuam tuam sin masak phawt ding hoih lim lim hi.

Kum 30 tunglam Face Mask hoih pen:
Coconut oil sikkeu  dim nih, aktui sungdal khat, khuaizu sikkeu khat leh cikhum sikkeu khat helkhawm ding.Hihte khempeuh munkhatah koih khawm in la tawk in.Tua khitciang na maiah nuh in.Minute 25 sung na maiah diah phawt in.Tua khitciang tui lum pippiap tawh na mai phiat in.A tawpna lamah tui vawt zangin.Kum 30 khit ciang maivun hatlo tek tek ta hi, tua manin mai vun hoih deih ten hibang hih zel ding hoih hi.Kaalkhat khatvei beek hih zel ding ahi hi.

Kum 40 tunglam Face Mask hoih pen:
Peas(Bepi) sikkeu neu nih, Evening Primrose Oil sikkeu khat, Bawngnawi sikkeu khat,Grape(Leenggah) tang sikkeu khat leh Carrot tui hai lang gawmkhawm ding.Tang nei khempeuh gawizan dikdek phawt ding ahi hi.Tua khitciang na maiah nuh in.Minute 30 sung na maiah diah phawt in.Tua khit ciang tui lum pip piap tawh na mai phiat kik in.Kum 40 khit ciang maivun pen kikawl ta hi.Vun in Collagen leh Elastin tasam ahihmanin vun etlawm nawn lo hi.Tua manin hih danin Face Mask bawl in la, na mai ah nuh zel in.

Kum 50 tunglam Face Mask hoih pen:
Kum 50 tunglam te ading Facial Mask hoih pen: Brewer Yeast( Zu bilh silngo sawh) sikkeu khat, bawngno hai lang leh khuaizu sikkeu khat gawmkhawm ding.A gawm dan ding; Brewer Yeast leh bawngnawi a tuam in hel ding tua pen Fridge ah zankhat koih ding.A zing ciang khuaizu tawh hel(gawm) pan ding.A veka na gawm khitciang na maiah sahtakin zut in.Minute 30 sung na maiah diah phawt in.Tua khit ciang tui lum pip piap tawh na mai phiat masa inla a tawpna lamah tui vawt tawh phiat kik in.

Maivun nel loh nang FaceMask hoih pen:
Nahtang min gap lang,Avocado(Butter thei) min pum lang, bawngnawi sikkeu khat leh Olive Oil sikkeu khat gawm khawm ding.Tua khit ciang a man mah mah dong tawkzan ding.Tua khit ciang na maiah minute 30 sung diah in.Tuilum zangin na mai phiat inla, tuakhit ciang tui vawt tawh phiat kik in.
Ni zung natna dalna Facial Mask hoih pen:
Sesame oil sikkeu nih,Aloe Vera gel sikeu nih,wheat Germ oil sikkeu khat,Cinnamin Oil tak 12 leh Lavender Oil tak 12 gawmkhawm ding.Na maiah sawtpi tak diah masa phawt in.Na theih ding; Screen hi loin ni zung natna lauhuai pana hong dal ding bek ahi hi.

Maivun siansakna Facial Mask:
Apple pum khat seh li suah seh khat, Peach(singgah namkhat), pum lang, Tomato(mehthuk) pum lang, bawngnawi hai lang sanga tawm zaw deuh leh Almond Oil sikkeu khat gawmkhawm ding.Singgah te pen a hawng kheh khitciang a tui suuk ding ahi hi.A veka na gawmkhitciang lum sak in.Tua khit ciang koih vawt kik inla, na maiah minute 30 sung nuh in.



--
             N.Pau Tun Thang
See More...

[Cidam na] Cidam na ding

Zomi te pen hong thau cia hong ki ci leh inuam hi. Tua mah bang ding sa in, Japan ka tun cil, tangval hi sam ih hih teh ci in, Japan nungakno te kiang ah hongthau zaw cia ka cih leh nuam hiau lo in ah mai hong san kei mawk hi.
Kawlgam ah pen nuntak haksat na hangin,anlim nezolo tampi ih om aa,ah thau te hampha sa(anlim nezo ci) in ah eng zong ih om hi.Tun Zomi te gamdang tung tampi ih om ta aa, duhduh ki ne zo ta hih ding hiam ,Face book te en leng ki limci thei mahmah ta hi.

Japan ten pen thau luat hoih khin loh lam na thei uh aa,a thau te ah mau pumpi kem zolo in kituat ah hih man in, hongthau cia ci leng nuam nawn lo uh hi.Athau te pen ah cih nang thei nawn lo na tam zaw pian hi.
Thauna in pen natna piang sak baih ban ah, a thauna mun te aading in sisan zong hong kisam pah ah hin man in antampipi nek zong hong ki sam pah(hat vava na ding hi tuan lo) aa, ih khan zong tomsak ci hi.

Khansau na ding in bangcih ding,
1.Nu te pa te zah tak ding
Nangmah in nuamsa in leitung ah na nuntakna a sau na ding inah nanu te napate na zahtak in.Efesa6:2-3.Nu te pa te thumang in ah lungdam sak te tung ah zong Topa lung dam in .ah nah lawh pek sak aa,lngnuam in,cidam aa ah khan uh zong sau hi.
2.Exercise bawl ding
computer mai khawng aa tuthapai ,inn sung khawng ki bilhcip ,lumlum cih te pen cidam na siasak aa, Adam ten satan khemna ah na thuak teh Ih pumpi pen nasem(khuaul suaksak) ding kul ta hong hi mawk hi.Tua in cidam sakin ihkhan zong sau sak hi.
3. An tam ne lua lo ding (sum bei pha tuam lailai)
khan sau na ding in, Pumpi sung ah Mitochondrion ki sam aa,An tampipi ih nek ciang in ih pumpi in tua te thoh khia nawn lo ci uh hi.
An pen duh zahzah hi lo in pumpi aa ding aki sam zah ciang bek(kham mialmial) ne leng pumpi in Mitochondrion na thoh khia ah hih man in ih mel zong damdam in nosuah in khansau sak ci uh hi. Tua ban in Mitochondrion a om an(mehthuk ,lothangkang,gamlothang(leek),pyikyinga) cih te nek ding zong hoih hi ci uh hi. (Japan TVpan)

Zomi pih te cidam in khan sau ding deih sak na tawh,
TuangKhup, Japan
See More...

[Cidam na] I tate a dam hiam?

Leitung nuntaak na-ah a thupi pen in “Damna” a hih manin, ih Nu gilsung nangawn ah ih om lai akipan ih damna dingin, kikem, kidawm in, damloh na ih neih ciangin ih hihtheih zah in damna dingin, ki hanciam tek hi. DAM NA ih cih ciangin Pumpi cidam na, Lungsim cidam na, Kha cidam na ci-in nam (3) in kikhen thei a, Pumpi a dam hangin, Lungsim a damlo, Kha a cidam lo cih bang om thei hi. I gennop damna pen Pumpi, Lungsim leh Kha damna a hihi.
See More...

[Cidam na] Vun cancer thu theihhuai pawlkhat

Skin Cancer thu gending ihhih manin Skin acih vun thu ihgen masading hi. Ih pumpibup atamzaw pen vun in ongtuamcip ahihi. Ih pumpi pualamteng ongtuamcipbek thamloh in, ih pumpi sunglam ah natna lungno tuamtuam alutloh nadinginzong ongdalsak ahihi. Tuabanah ih pumpi sunglam aom tuisik leh adang tuituamtuam (Water & Fluids) tezong akiamloh nadingin ongdalsak ahihi. Vun in ihpumpi Temperature zong
ongkepsak a, akisamlo tui leh ci (Water & Salt) te ong paihkhiatsak hi. Ih vun sung aom Cell pawlkhatte pen ih khuak tawh kizom ahih manin natna satna leh alum asa cihte ongtheisak hi.

Skin Cancer mi bangzah in nei
Cancer natna lakah Skin Cancer pen atampenpen ahihi. United States gamsung bangah Cancer natnavei khempeuh ii alangpen Skin Cancer ahihi. Skin Cancer zong namnih in kikhen a, Non-melanoma leh Melanoma cihte ahihi. Kumsim in United States gamsung ah Non-melanoma Skin Cancer nei mi 2 Million bang kimukhiaden hi. Skin Cancer veve lakah ahuaisiazaw ahi Melanoma Skin Cancer pen United States gamsung ah 2010 kumin anei mi 68,130 kimukhia hi.
Non-melanoma Skin Cancer acih banghiam?
Skin Cancer atamzaw pen Non-melanoma in kiciamteh a, Basal Cells ahih keileh Squamous Cells cihbangin kipan hamtangthei hi. Hih Cell tepen pumpi pualam ahi vun tungah ahih keileh pumpi sunglam ahzong omthei hi.

Non-melanoma Skin Cancer pen nisa in ongkapkhak theihna pumpi pualam ahi maitang, bil, ngawng, muk, khut cihbangte tungah omnuamdeuh hi. Hih Non-melanoma Skin Cancer pen pumpitung amundang ah kilawhlawh cih aomlohhang, Skin Cancer liamma pen khangkhang thei, golsemsem theihi.
Basal Cell ahih keileh Squamous Cell Cancer tepen natna ihngahlam theibaih in kibawlpah theileng adamsiang kikdongin kibawlthei hi.
Melanoma Skin Cancer acih banghiam?
Melanoma Skin Cancer pen Melanocyte pan ongki pankhia ahihi. Melanocyte pen Skin Color ongneikhia theisak Cell hi a, Melanin ci'nzong kithei hi. Melanin in nisa panin ihvun sungtawnglam asiatloh nadingin ongdalsak ahihi.
Melanoma Skin Cancer pen natna ngahphet in theipah in kibawlleh damkikthei hi. Ahih hangin Skin Cancer tenglak ah Melanoma Skin Cancer pen alauhuai penpen ahihi. Hih natna angah mi Percentage atawm hangin Skin Cancer lakpan Melanoma Skin Cancer natnatawh asi tamzaw hi.
Alauhuai penpen ahi Melanoma Skin Cancer natnavei pen United States gamsung ah 2010 kumin mi 68,130 kimukhia hi. Kumsim in Skin Cancer tawh asi mi 11,790 aphak lakah alang sangin atamzaw mi 8700 valpen Melanoma Skin Cancer natna hangin asi ahihi.

Skin Cancer banghang ki ngahthei?
Non-melanoma leh Melanoma Skin Cancer ngahtheihna tepen anuai abang ahihi.
  • Ultraviolet (UV) Radiation pan kidal khaklohna
  • Ultraviolet (UV) Radiation tawh kitam sawhkhaklua
  • Cikanglua te (Fair Complexion)
  • Alamdang in civom tampi aomte (Multiple or Atypical Moles)
  • Coal tar, Pitch, Creosote, Arsenic Compounds cihtetawh akisawh khaden nasemte
  • Khang guizui (Family History)
  • Nisa tamkapluat naupangno te
Skin Cancer nanei khahiam?
Skin Cancer aneiding in naki upmawhleh Doctor te kiangah kilakpah in. Nangleh Doctor pa kikum in Skin Cancer naneih leh naneihloh kankhiatding namawhpuak thupi mahmahkhat ahihi. Banghanghiam cihleh Skin Cancer naneihlam kitheibaih in kibawlpah theilecin damkikthei hi. Navun tungah amel asa kikhelna, abawk avom cihbang khatpeuh lungmuanmawhna aomleh Doctor tetawh amanlang in kilakpah in.

[Theihding: Doctor kahikei a, zatuilam theihnazong kaneikei hi. Skin Cancer thutawh kisai Zolai tawh simtheihding lunggulh manin www.cancer.org pan ongteisawn mawkbek kahihi. Zopau in amin apuam lawhdanzong theilo siamlo kahih manin kisam nasakte ong puahsak in. ZomiDaily]
See More...

[Cidam na] Naunawi piak a hoihna

Kumsim in naupangte nawipiakding hanthotna in leitungbup ah "World Breastfeeding Week" ci'n August 1-7 sung kiciamteh hi. Hihpen naupangte nawipianuamlo in, bawngnawivui khawngbek apia nupite'n atate uh nawitui apiak huaizia leh akulzia atheih nadingin hanthohna ahihi. U.S. Department of Health and Human Services teleh adang leitungbup pan Experts te genkhiatna ah nute nawitui pen naupang adingin ahoihpen hi a, kumkhat aphak mateng piak hamtangding ahihlam kilimgen mahmah hi. Kumkhat aphak masiah naupang adingin akisam Nutrient tuamtuamte pen anu' nawisungah kihelkhin cihi.

World Alliance for Breastfeeding Action (WABA) te Report ahzong leitungbup ah
naunawipia ongkhantoh semsem hangin, nupi pawlkhatin anawi uh atate piatuanlo a, Babies Formula bawngnawivui te piapialai uh cihi. Nau nawipiakpen abaih hilo a, ahizongin tate cidamnading khualna in piakteiteiding ahihi.
"World Breastfeeding Week" Campaign akineihna leh a ngimna bulpizong nupi peuhmah in anawitui uh atate apiakding deihsakna tawh mipitheihding in tangko khiatna ahihi. United States sung aom nupi khempeuh ii 75% bangin nau nawituipiak ongki pankhiata uh himah taleh atate kha 6 khawng aphakciang in 13% khawngbekin anawitui uh piasuakbek hi ci'n U.S. Surgeon General Dr. Regina Benjamin in genkhia hi. Banghanghiam cihleh nupi pawlkhat nasep kuankik uh a, nasepna pan naunawi piak hunding cihbang kikhawltheilo ahihman ahihi. Pawlkhat leuleu ciangin naunawi apiaknop hangin maizum ahih keileh nopsak lohna, hamsatna tuamtuam aomhang cihi.
Nupi peuhmah in ta aneihkhit ciangin nopsak leh nopsakloh thutawh kisailo in atate nawi apiakding pen thupi mahmah hi. Naupang nawipiakna hangin naupang adingin phattuamna tampi aom banah anu adinginzong phattuamna tampimah omveve hi. "Women's, Infants and Children Supplemental Nutrition Program" sungah akigelhkhia ahi naunawi piakna hangin naupang leh anu phattuamnate Zolai tawh akinaithei penpending in hih anuai ah konggelhkhia hi.
Naupang adingin phattuamna te hih anuai abang ahihi:
  • Bilsung natna, Pneumonia kici tuapsung natna, Meningitis kici khuaksung natna tepan dalsak hi.
  • Diarrhea kici sungthoh sungpai natna, Botulism kici ansung kihel vu tuamtuam leh natnadang tuamtuam pan dalsak hi.
  • Allergy kici kilemlohna hangin cithak, Asthma kici awmsung natna, Eczema kici cithak natnate ngahlotuam hi.
  • Overweight kici thauna, Obese kici thauluat mahmahna te kiamsak hi.
Anu adingin phattuamna te hih anuai abang ahihi:
  • Nausuah natnate pan damsiangsak baihhi.
  • Nawi Cancer (Breast Cancer) leh naubu Cancer (Ovarian Cancer) natnate ngahbaihlo tuam hi.
  • Calcium kisapna hangin apiangthei Osteoporosis kici guhngot natnate pan dalsaktuam hi.
  • Naudalna Contraceptives nazatloh hangin nawi hoihtak napiakleh nau kihang sak hi.
Nau nawipiakna hangin ihsungpan piang ih tate in phattuamna tampi angahding ahih manin, maizum ngaihsutlo in tate nawitui khamtakin piakding thupi mahmah hi. 
See More...

[Cidam na] Theihhuai tuamtuam 1/3

Na cidam nang in minutes 4/5 khawng hunpia in hih lai na sim le cin, na khantawn tung bup hih minutes 4/5 in ong khel zo ding hi.

1. Sungkua leh sin pen aki zop mah bg in na sem khawm uh hi. Tua ahih man in sungkua in thuak leh sin zong na aa, sin in thuak leh sungkua zong na hi.

2. Sin ah nat na a om phet ki thei pah lo hi. Bg zah dong in ki thei hak hiam cih leh cancer om bg pen sin teng a bei khit dek tak phial ciang ki thei pan mawk hi. Tua ahih man in sin pen hoih tak kep huai mahmah aa check-up bawl zo ten hun maan in bawl huai mahmah hi.


3. Hih I sin in pen i pumpi sung aa anin an hoih lo te ong khaih khiat sak in, virus na ngawn na dal liang hi.

4. Sen te za ah sawm kua bg pen sin na tam zaw ci hi. Bg hg hiam cih leh, sathau tam lua leh sa tam lua ne ahih man uh ci hi.

5. Sin in pen nai 24 sung na sem ahih hg' in, zan 11 pan 3 am kikal pen tha san thak hun in la ci hi. Tua ahih man in zan 11 khit ciang lup pat na, an neek na te in i Sin ii tha kiam sak mahmah ci hi.
Tua bek tham lo in, zan lup ma nai 2 ii sap aa ki pan bg mah neek nawn lo ding hoih pen ci hi. Bg hg hiam cih leh i lup kal in zong i sin in tawlngak thasan hun nei lo ahih man in sin nat na ki ngah baih ci hi. Lum hak hang in tho hak pah aa ih mut i cih sam hang' in i gilpi (sungkua) lam ah an om lo pi in, i sung kua tektek na ki gawigawi aa sungkua in thuak veve ci hi.

6. A zenzen in lup kuan in gil akial leh, singgah khawng nek ding in hoih penpen hi. Tua te pen gilpi in gawi zo baih in sungkua leh sin aa ding in hoih zaw hi. Sa i nek leh pen i nek zawh nai 4 ciang i gilpi ah tung pan ci hi. Sathau tam te bg hi leh i nek zawh nai 12 khit ciang tung pan ci lailai hi. Gilpi tung ma sin ah ki khialh in an te ki gawi phawt lai ahih man in an hai zan ding zong thupi aa, zingsang tawh ciang tawl dam suah tuan kei leh hi bg te ahih loh man hi thei ci hi.

7. Sathau pen Sin aa ding in a gal lian pen ahihi. Sin ii nasep tampi nawngkai zia kai sak bek tham lo in i sin mahmah ozng tampi siasak ci hi. Za tui nek na tawh hoih pah lo in sin mah a sia sak beh zatui tampi om aa, sin aa ding ahoih hg' a dang khat aa ding in hoih lo thei lai veve ahih man in ki dop mah a hoih pen cihi.

8. Mai leh Sii, carrot, tang mai, ngasa (a diakdiak aguh na ngawn a ki ne thei te), olive thau, lothang kang/san, cih te in sa sang in hoih zaw ci hi.

9. An leh sa a khang baih ding aa ki bawl te, a mel tuamtuam om ding aa ki bawl te leh chamical ki zang limlim pen hoih lo  aa, an lum sak na microwive ii ray meitang te in an sung aa thaom teng bei sak ci hi. Za tui ei thu aa neek na leh anti biotic tampi nek na te in sin sia sak mahmah ci hi.

10. Mikang te' bawl zatui te pen chamical tam in sin aa ding in ahoih lo tam aa, sen te bawl te pen ka'al aa ding in ahoih lo tam ci hi.
See More...

[Cidam na] Theihhuai tuamtuam 2/3

11. Zan lup hak na in thuciap teh na leh thu ngaihsut na khuak tampi sukha ci hi. Adiakdiak in naupang te.

12. Lup hun hoih penpen in 9-10pm kikal hi in ih mut cim leh sin aa ding in hoih aa cina dam tung te bg ih mut cim sak mahmah leh hoih ci hi.

13. Mi khat ii cidam na ahoih kei aa leh, tua mi pen heh baih ci hi. Tawm gamlum leh, sawt vei ngak nang om pian leh, lungkiat huai pian leh, ki mawh sak pian leh cih bg nengneng te ah zong lungduai zo lo pha deuh ci hi.

14. Om na bit lua sung ah sawt vei om lo aa huih siang tho ngah mun ding ki sam hi. Khua ul suak sak zel ding zong hoih hi. Veih san na, dai leng, zun thak na te in pumpi sung aa hoih lo te laak khiat na hi in ahoih ahihi.

15. Tuilum sung ah ki diak aa om hithiat zong hoih mahmah in tawldam sak aa ci leh sa hoih sak ci hi. Ahi zong in, lungtang nat nei te in aki diah ding hoih lo zaw pian aa aki diah leh pen, a awm teng tui ah pap lo in puan tawh lum sak ding hoih ci hi. A hg pen, tuilum in lungtang ki sai manglang sak ahih man ci hi.

16. Siasan A ahi te pen cancer neih nang % tam phadeuh ci hi. 'O' nei te pen sin nat ngah nang % tam ci hi.

17. Numei te pen khansau zaw ci hi. Bg hg hiam cih leh aheh uh ciang kamtam or a heh lam uh ki lang pan in awm sung zang pah c hi. Tua bek hi lo in, khuahun zui in si hoih lo te pai khia ahih man zong ci hi. Nausuah na hang in a teek baih uh khat bek cihi.

18. Athau te pen nek leh dawn ki dop zawh loh hg leh, exercise tam lo hang hi phadiak cihi. Tua athau na in lungtang a suk khak ciang thagui te ah sisan nop tak tai thei nawn lo in sikhang cih bg a piang ci hi.

19. Gilpi nat nei te pen, an neek hun man lo or nek tam lua sa thau tam lua khawng hi thei ci hi.

20. Lungtang leh naubu ki zom in nikhat ciang tui thawl 2/3 bg dawn ding ci hi. Numei pasal in.
See More...

|| Mate leh

see more

|| Um mahmah

bang a hia le