Showing posts with label Tedim. Show all posts
Showing posts with label Tedim. Show all posts

ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ၏ တီးတိန္ၿမိဳ႕သေဘာထားေၾကျငာခ်က္

ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ
Zosuan Tuailai Khawmpi

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၉ ရက္
2013 kum Junekha ni 6
တနဂၤေႏြေန႔
Nipi ni
တီးတိန္ၿမိဳ႕၊ ခုပ္ ရာျပည့္ ခန္းမ (CCJ Hall) ။
Tedim Khuapi, Cope Centennial Jubilee Hall.


ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ၏ တီးတိန္ၿမိဳ႕သေဘာထားေၾကျငာခ်က္
A Masa pen Zosuan Tuailai Khawmpi, Tedim Tangkona
ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံႏြယ္ဖြား ဇိုမီးတိုင္းရင္းသား လူငယ္မ်ားမွ ခ်င္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း တီးတိန္ၿမိဳ႕တြင္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၅ ရက္ေန႔မွ ၉ ရက္ေန႔အတြင္း က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီးလူငယ္မ်ား ညီလာခံႀကီးအား ေအာင္ျမင္စြာ က်င္းပရာ မွ ေအာက္ပါ သေဘာထား ေၾကညာခ်က္ (၇) ရပ္ကို ထုတ္ျပန္လိုက္သည္။
Kawlgam tualsuak minam khat ahi Zomi khangnote in Zogam (Chin State) saklam a om Tedim khuapi ah 2013 June kha ni 5 pan ni 9 ni dong akibawl a khat vei na Zosuan Tuailai Khawmpi pan anuai a bangin tangkona thu (7) kinei hi.

၁။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း အဆင္းရဲဆံုးျပည္နယ္ အျဖစ္သတ္မွတ္ခံရသည့္ ခ်င္းျပည္နယ္အတြက္ အထူးဘက္စံု ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးစီမံကိန္း တစ္ရပ္ကိုျပည္ေထာင္စု အစိုးရမွ ေဖာ္ေဆာင္ေပးရန္။
1. Kawlgam sunga a zawngpen gamke khat in a kiciamteh ahi Zogam (Chin State) adingin a bucing khantohna dingin gambup kumpi in hong vaihawm sak nading.
၂။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း တကၠသိုလ္ဝင္တန္း ေအာင္ခ်က္ရာခိုင္ႏႈံး အနိမ့္ဆံုးျဖစ္ေသာ ခ်င္းျပည္နယ္အတြက္ ပညာေရး အထူးျမင့္တင္ေရး အစီအမံမ်ားေဖာ္ေဆာင္ေပးပါရန္ႏွင့္ စာမတတ္ေျမႇာက္သူဦးေရ ဒုတိယအမ်ားဆံုးၿမိဳ႕နယ္ျဖစ္ေသာ တီးတိန္ၿမိဳ႕နယ္ အတြက္ ေရရွည္သေဘာေဆာင္ေသာ ပညာေရးအထူး စီမံကိန္းတစ္ရပ္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္။
2. Kawlgam sungah Tan 10 ong atawmpen ahi Zogam (Chin State) ading in pilsinna ah a tuam vilvel in khantohna hong vaihawm sak nang leh laitheilo mimal atampen nihna khua ahi Tedim kuam a ding in pilsinna tawh kisai khantohna dingin hunsau gelna hong neihsak nading.
၃။ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ လူဦးေရအမ်ားဆံုးျဖစ္ေသာ တီးတိန္ၿမိဳ႕နယ္အား ခ်င္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတစ္ခုလံုး၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ပိုမိုလ်င္ျမန္သြက္လက္ေစေရးႏွင့္ ဘက္စံုဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး အတြက္ ခရိုင္အဆင့္ သတ္မွတ္ေပးပါရန္။
3. Zogam (Chin State) ah mimal atampen tenna Tedim khuapi pen Zogam saklambup (Northern Chin State) kizopna, kumpi zum nasep na te amanlang zawk theih nading leh abucing khantohna ding in District ciang ah hong piak nading.
၄။ ခ်င္းျပည္နယ္ အတြင္းရွိ ေျမြေတာင္နီကယ္သတၱဳ စီမံကိန္းအား ေဒသခံလူထု၏ ဆႏၵသေဘာထားႏွင့္ အညီ ဆိုင္းငံ့ေပးပါရန္။
4. Zogam (Chin State) sunga om Gullu Mual sikngo toh nading ( Mwetaung Nickel Project) vaihawm na pen tualsuak mipi deihna tawh kituakin hong dinkhawl phot nang.
၅။ ေဒသခံျပည္သူလူထုမ်ား၏ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးကို ေထာက္ရႈေသာအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲတပ္ဖြဲ႔ႏွင့္ တပ္မေတာ္ မွအပ အျခားမည္သည့္လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ဆက္ဆံေရးရုံး ဖြင့္ျခင္း သြားလာလႈပ္ရွားျခင္း မ်ားအား အျမန္ဆံုးဖယ္ရွားေပးပါရန္။
5. Amun amual a om tualsuak mite lungmuanna khualna in, kumpi palik leh kumpi galkapte a hilo adang thautawi kipawlna tuamtuam te i kizopna zum honna leh gam sungah sungtum pusuah nate, a manlangpen in hong hepkhiatsak nang.
၆။ ခ်င္းျပည္နယ္ အစိုးရ၏စီမံခ်က္တစ္ခုျဖစ္သည့္ ဘိန္းစိုက္ပ်ဳိးမႈ ပေပ်ာက္ေရး ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအား ပိုမိုထိေရာက္ ျမန္ဆန္စြာေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ရန္
6. Zogam (Chin State) kumpi i vaihawmna khat ahi, zavom ciinna abei nading vaihawm nate aman langpen leh muibun takin hong vaihawm nang.
၇။ တိုင္းရင္းသားစာေပ သင္ၾကားခြင့္အား သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး ေက်ာင္းခ်ိန္တြင္း ဘာသာရပ္ တစ္ခုအျဖစ္သင္ၾကားခြင့္ျပဳပါရန္
7. Minam lai sin theihna ding phalna pen kumpi sanglai sinna hun sungah khatin hong helsak nading.

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၉ ရက္
တနဂၤေႏြေန႔
တီးတိန္ၿမိဳ႕၊ ခုပ္ ရာျပည့္ ခန္းမ၊ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ
Tedim Khuapi, Cope Centennial Jubilee Hall.
See More...

Tedim khuapi khawk sung aa khuaneu teng

1 Saizang
2 Phaileng
3 Vongmual
4 Tampi
5 Thenzang
6 Khingzang
7 Taklam
8 Mawnglang
9 Dimzang 1969 kumpan khuathak hi.
10 Kimlai 1980 kumpan khuathak hi.
11 Suangpi
12 Dimlo
13 Dimpi
14 Bukphil
15 Khuadai
16 Kahngen
17 Aipha
18 Thangzang
19 Zozang
20 Tualmu
21 Mawngken
22 Gamngai
23 Takmual
24 Laitui
25 Tualzang
26 Teklui
27 Bualzang 1994 kumpan khuathak
28 Haupi
29 Zatual 1972 kumpan khuathak
30 Sezang
31 Lamzang
32 Gawngmual
33 Lailo
34 Tuilangh
35 Valvum
36 Ngennung
37 Kaptel
38 Lunmual
39 Hiangawn
40 Tuipi
41 Pakzang
42 Laitui
43 Meithila 1969 kumpan khuathak hi.
44 Lentang 1969 kumpan khuathak hi.
45 Tuitawh
46 Muizawl
47 Muallum
48 Mualnuam (A)
49 Guasing
50 Mualnuam (B)
51 Ciingpikot
52 Tuicinlui
53 Tongsial
54 Tuithang
55 Tungzang
56 Anlangh
57 Lezang
58 Gamlai
59 Suangsang
60 Ngalbual
61 Lalta
62 Thalmual
63 Phaiza
64 Buanli
65 Bukphil
66 Ngente
67 Phartlang
68 Dampi
69 Singlei
70 Tuisanzang
71 Tuidil
72 Haimual(A)
73 Haimual(B)
74 Zimpi
75 Zimte
76 Kuilam
77 Vutbuak
78 Suangphei
79 Heilei
80 Suangzang
81 Sialtui
82 Pangsak
83 Zangtui
84 Langzang
85 Pakzang
86 Thuklai
87 Pumva
88 Khuasak
89 Lophei
90 Taingen 1940 kumpan khuathak
91 Hiangzing 1940 kumpan khuathak
92 Buanman
93 Voklak
94 Duhmang
95 Bekan 1955 kumpan khuathak
96 Zawngkong 1955 kumpan khuathak
97 Limkhai
98 Limkhai
99 Leidawh 1972 kumpan khuathak
100 Dolluang
101 Suangdawh
102 Tuivial
103 Thangsan
104 Zozang
105 Zonuamzang 1976 kumpan khuathak
106 Tanzang 1963 kumpan khuathak
107 Mualnuam (Z) 1942 kumpan khuathak
108 Mainuai 1974 kumpan khuathak
109 Vando 1942 kumpan khuathak
110 Mualzang 1952 kumpan khuathak
111 Vangteh
112 Phunom
113 Thangnuai
114 Zung
115 Sozang 1962 kumpan khuathak
116 Dimzang 1962 kumpan khuathak
117 Mualbem
118 Zangzawl
119 Buan
120 Dakdung
121 Pimpih
122 Tuizang
123 Laibung
124 Tuisau
125 Akluai 1981 kumpan khuathak
126 Theizang
127 Khaikam 1950 kumpan khuathak
128 Mualpi 1972 kumpan khuathak
129 Ngalzang
130 Suangpi
131 Suahlim 1947 kumpan khuathak
132 Thangkaisuangpi 1982 kumpan khuathak
See More...

Zosuan Tuailai Khawmpi (a ni masa)

Click: Maan dang te hiah ki en thei hi. 

Pasian in a beisa kha nga leh a lang sung gelkholhna, kiginkholna a hi, Zosuan Tuailai Khawmpi pen Geelsa om bangin tuni June 5, 2013 nitak nai 8:20 in Rev. Dr. Do Suan Mung leh Zosuan Tuailai Khawmpi Main Committee President Pa Suang Za Nang in Laikhau attanna tawh pawi hun ki hong hi.

Kipatna dingin Rev. Khup Khen Pau, Senior Pastor, CMBC in pawi hun khempeuh apna hong nei hi. Tedim Laipian Pawlpi panin Zola leh laamna tawh zinte hong muak uha, Tua khit ciangin Zosuan Tuailai Khawmpi hong pian theih nadinga phukhia Zomi Innkuan, Singapore khangnote' taangin Pa Hang Khan Lian in Thungenna hong nei hi. 

Pa Hang Khan Lian in a genna ah Zosuan Tuailai Khawmpi pen a omsa kipawlna demna a hih lohna, Zogam leitang manphatna, Zogam pana piang thawhbat, meiteimul a sungsante pumkhat pen Singapore ah a lei teh Kawlgama Siikkang dal khat man zah a hihna, leitunga coffee hoihpen nam Zogam ah a pianna, Kumpi lamah pang dena a huh banah a langpang ngei lo Zomi leh Zogam ah thau tawi galgim hong namna, mihingte leivui pana piang i hih manin leitang mahmah pen zahtaak huai a hihna, i pianna "Nu" khat a hihna, Tua leitang pen gamdangmite kiangah zuaka puaksak ding a hih lohna, i kiim i paama minam tuamtuamte, pau nam tuamtuamte tawh i kihotheih kei leh a kinuntak zawh lohna, namdang khat peuh simmawh elbawl gawp ding a hih lohna cihte leh thu tuamtuam te genkhia hi. 

Tua khit ciangin ZTKhawmpi President Pa Suang Za Nang in pilna siamna tawh hi lo-in i neih ngei nai loh khat i sepkhiat theih nadinga mapan Zomi Innkuan, Singapore leh lungsim, thatang, hun leh sum leh pai tawh hong panpih te tungah lungdamna, Khawmpi hih ciang i lawhcin theihna pen Zomite kipumkhat tatak i hihna, khual leh tual pan Khawmpi hong siim Sanggam Zomi khempeuh tung a lungdamna, pawlpi tuamtuam khut kilena ma i pankhopna te hang a hi hi. Ka kicin lohnate uh nomau tawh Zomi i hih khawmna hangin nong telsiam ding uh ka  lamen hi cihte hong pulak khia hi .

Main Committee panin Cinpu in mipi hong pai te mel kilah sakna hong nei-a, guahzu daikai nuai tatak pan mipi hizah i kikaihkhop theih pen Minam i it man tatak a hihna, hih khawmpi a piankhiat theihna dinga ma hong bang te tungah a lungdam mah bangin Khawmpi a picingna dinga hong pai mipi, MP te, la leh tumging lam te hong uk kumpi te tung ah lungdamna thute gen khia hi. 

tua khit ciangin  Tedim Laipian Pawlpi in Zomite' lungtup tui bang a tun nading Zo lapi hong paih hi. 

Tua khit ciangin Rev. Dr. Do Suan Mung in Zomite cihtakna, kuhkalna, sepkhiat ngamna, geelkhiat ngamna, dinmun kip deih ding a hihna, lam nuam bek tawh khantoh sawm ding a hih lohna, i sup lawh i sih lawh leh zong thutang ah ding ding a thupina cihte a kipan Khangnote in i nuntakpih ding a kisam thumanphate hong genkhia hi.

Tua khit ciangin Zomi Lasiam Lawhcing Thawn Kham in a lungtang pana hong phulkhia la manpha te hong awih hi. zan 11;00 hong sawt kheng val ta a hih manin mipi cidamna akhualna un Lasian Lawhcing Esther Cingsan leh San Nuam te in hong pai lai ding nite ah a sak dingin la hoih tampi kigingsa-in zintek kizuan hi.

Min list aapna ah mipi hong tun behbeh lai hi. June kha sang kihong khin, Zogam khuate lo khawhna gam vive a hih manin lo kin lua a hong paikim man lo zong om hi. NGO nasepna khua pawlkhat ah panmun letna hang tawh hong pai man nai lo mipi tampi om hi. 

Leitung piancil pan a khatveina Tedim a i bawl , June 5-9, 2013 ni-a i neih  Zosuan Tuailai Khawmpi, ah zintun ni in khual pan mi 520 val hong tung man khin hi. Hong tungsa khua pen khua 80 val phata hi. Khua kim panin hong kipaikim mahmah hi cih kimukhia hi. 

Moreh pan leh Mizoram khua 7 panin mi 30 val hong pha thei uha suan leh muan migil honkhat hong kihel thei uh hi.

CCJ hall kidim phitphet mawk ahih manin Tedim khua leh a kiim a paan khuate khempeuh zong Zosuan Tuailai Khawmpi tungtaang ah kithutuak kilungtuak mahmah hi cih kimu thei hi. 

Kipawlna leh NGO cihte bangin hong paite sum leh pai, nitha, anneek tuidawn a kipia zo cih bang hi lo a hih manin Zomite in Zomite' nuntak khuasak nadingin sum leh pai sangin thu hoih thu manpha a lunggulhzawkna uh kimukhia thei hi.

Khual pana hong pai i laizomte  Tedim khuazang in zong sep theih tawpin muakte uh hi.
A ni 2 ni, zingsang daak 8:00 lap dingin an hong pia ding uha zing teh thulupi nih sun thapai kikupna om ding hi. 

Zosuan Tuailai Khawmpi a tangtunna pen thanemna hong hilhzel itna lungsim a nei lawm leh gual, thapiakna hong nei zel upa simvom sanggamte, hangsanna tawh ma hong panpih Pasian hang leh Zomite' kipawlna khempeuh, mimal kim in a thukimpihna hang za hi hi.

Tua in Zosuan Tuailai Khawmpi  thubulphuh "A Bucing Khantohna Ah" cih ii lampi kiphatna a hi hi.

Cinpu
Information
Zosuan Tuailai Khawmpi
June 5-9,2013
Tedim
See More...

Chin state ah Vompi sahawm


See More...

2013 kum ciangciang, Tedim khawk sung aa mi, inn leh khuano phazah te

Tedim gam sungah mi bangzah om?
=======================
2013 May khabei ciangciang - 
 
1. Zomi (96915), Kayin (15), Kawl (633), Yakhine (22), Midang (65) Vekpi gawm (97650) om hi.
 
2. Khua (127), Inn (11769) leh Innkuan (14417) om hi.
 
3.Tedim khuapi sungah Inn(1769)leh Khuata ah Inn (10000) kiteeng in, Khuapi ah  mi(19476), Khuata ah Mi (78174), Gawm (97650)ahi hi.
 
4. Kum (10) nuai Mi (20468), Kum (10-18)kikal Mi (18014), Kum (18) tungsiah Mi (59168) hi-in, Zogam Khuapi (9) leh Khuapino (Sub-Township) (4) sungah Mi a tampenpen ihhi hi.

Tuni 28.5.2013 Zogam bup ah Mi (570760) ki om hi.

Khual Suante 

Note:
Tedim khawkbup, mi, a vekpi gawm pen 97650 hi in, Innkuan pen 14417 hi.
Tua ahih man in, 97650 pen 14417 tawh hawm le hang, 6.77 ki ngah hi.
Tua ahih man in, innkuan khat ah average in 7 ahih kei leh 6 ta ki om cih na dan in ki tuat thei hi.

Tua khit ciang, Tedim khuapi sung ah inn 1769 bek a om hang in, innkuan pen innpha zah sang' tam zaw thamtham ding hi. Banghanghiam cihleh, innsap aa, a teng tampi ki om hi. Tua ahih man in, mipha zah leh inn phazah ki tuat kaak thei lo ding hi.


Lungdam mahmah



See More...

ZCD pan, gamvai kizopzia kamkupna

Joint Workshop: Political Communication
May 23-25, 2013, Tedim
Zomi Congress for Democracy and Innovative Academy
Saturday, 25 May 2013[ Kap Khan Khual ]
Yangon ( ZCD.info ): Party in a policy te mipi tel theih ding in a pulaak ciang akisam ngeina, theihna te tel theih na ding ZCD in Innovative tawh kipawl in “ Political Communication” thulu tawh Tedim ah ni-thum-kupkhopna May 23-25 sung nei hi. Thu kum ding mi 30 gel kholh hang, ki lawp tek in mi 40 bang pha hi. Party mandate tawh Chin Progressive Party, Chin National Party leh National Unity Party te hong kah hi.
ZCD Tedim Political Communication


National League for Democracy leh United Solidarity Development Party pan party mandate ngah loh hang hong ki hel zong om in, khual lam pan mi 17 pha hi. Pu Gin Kam Lian, G.S., ZCD in hun hong thu gen hi. “Ki lawp theih mah mah ei,” Pu Kam Lian in workshop man ciang, “Ni dang hi dan om ngei lo hi ta ven, a om sun te lah khat bek I thu gen hi-in kup kik theih ding lam hong lo.” cih pulaak hi.
ZCD in party deidan cih neilo in, Zogam a mipi’ politics theihna ki behlap na ding nek ngaih hi. Hong pai ding hun manpha te zong I zat siam theih ding ZCD’lunggultna khat hi. Neihsa, lamsa, pilna te suang zawlo in gam leh minam vei na bek bek tawh suahtak na ding leh khantoh na ding kum gilo 24 sung bang Topa leh hong pan pih Zomi-it te vang bek bek mah tawh a ki kal suan hi. Topa thupha leh Zomi-it te vang bek mah tawh ZCD thubulphuh 4 te ma ki pang to to lai ding hi.
ZCD iNFO
See More...

Gullu mual vai kamkupna review tawm


Hakha lam pan 18th May 2013 in, U Hung Ngai, Chin State CM makaihna tawh North Mining Investment Com. Ltd te’ huihpi pen nai khat tai 50 kim tawh Tedim Khuapi Kam Hau Hall ah kizial ziahziah hi. Leisung sum piang lamsang Minister, Forest lam, kim le pam tawh kisai Minister cih bang ulian dangte zong hong kihel uh hi. Myanmar gambup leisung sum piang kipawlna pan Advisor pipa U Tin Shwe zong hong kihel hi.

U Hung Ngai in thu kong honna kam a gen khit ciangin Company te tungah nung a dotna 46 kibawl tawh kisai dawnna leh thupulakna makai khat in nei hi. Tua khit ciangin kumpi lam thuneite mi 3 bang in abanbanin gen uh hi. Tawh dan ding lamsang vive nga zaw uh hi. Tua khit ciangin mipi lam pan agen nuam peuh… ci-in hun akihon phet leh Cinpu (Will Computer leh ZOZUN Makai) in thugenna nei a, U Hung Ngai zong a mi gau dingin kithawi pah hi.

Munglek hong ding leuleu a, thugen akipat ma-in announcer lam pan “Kumpite thuneite leh sapna ngah hausa teng na tusuak un, meeting kizom suak ding hi…” cih thu hong kitang ko mawk hi. Mipite hong kihawl khia ding ai tam, ci-in kidah man peuhmah hi. Cihna ding thei loin ki om a, tua teng leh Munglek in athugen hong pan ziau hi. Kikhaktan gawp sam loin hong gen zom suak a, mipi in tha kingah mahmah ahih manin khut kibeng ziahziah hi. U Hung Ngai zong asungtawng ah kigawi ziahziah leh kilawm hi. A man ciangin Chairman pu U Hung Ngai in gencianna nei-in Tedim District vai nangawn hong kisiansuah kikkik hi. Munglek’ pulakna tungtawnin kisuang lua hi ding hi.

Tua khit ciangin Sia Thangpi in atangpi bekbek nahtang um ciaciate khiat suk ziahziah a, Kam Hau Hall bup ling damdam keei ta hi. Kei singtang mipa, lokhopa’ muhna ah… cih tawh athu pan hithiat lel hi napi Zogam pan Kawlgambup leh leitungbup dong mah hong guisut ngekngek hi. U Hung Ngai leh apawlte akipan hong kihel ulian uneu leh mipi’ adingin phawk huai, ciin huai leh zuih ding thute vive mah hi a, Hlutdaw sung thu nangawn sawk kha to hi. Hall sung kisatsuah semsem hi. Mipi in lah sau vei pipi khut kibeng ziahziah hi.

Tua teng khit ciangin Kawlpi lam pan a hong pai to Sia Lian Tuang leh a lawmte mi 50 kim bang sung pan thum le li in abanbanin thusun hong zom to ngelhngelh uh hi. (Kawlte leh namdang icih ziauziaute tampitak kihel hi. Numei teng bang Kawl nungak vive hi lai ei!) Hih hun taktak ciangin U Hung Ngai zong ki-ip zo nawn lo hi ding hi ven mi thugen kimlai khawng atutmun pan pau zel, dotna bawl zel… cih bangin san biaibuai keei ta hi. Pupipa leh thugente kikal kigamla bilbel ahih manin hong khut khial lo hi. Thu pulakte lah lau lo, athute lah gil thei hi mawk ahih manin mipi in khut kibeng ziahziah hi. Democracy a ciam kha taktak ihihna kilang a lau nei loin gen ngam lah zong kinei nawn lo hi.

Hausate leh kumpi nasemte pen pau lo dingin kivaikhak khin ahi tam kuamah pau het lo uh a, ahih hangin atam zaw tham in mipi lam pan thusunnate pen khutbetna tawh tha hong pia-in deihna hong kilangsak veve uh hi. Khuasung mite lam pan papi khat leh biakna Sia khat in zong thusunna bawl uh hi. Khat mahmah in zong tawh ding ahoihna kigen lo banah dotnate thuk lut semsem ahih si tawh sun 12 bang hi khin ta ahih manin thupukna bangmah bawl loin “Workshop man ta hi…” ci-in hong kitangko hi. Kumpi in hong mangpah kei phial ding ahi ta zongin mipi’ lam pan thupulaknate hong ngaihsak uh suak ahih manin hoih hi, ci-in kimu hi.

A taktakin bel mipi lam pan a thugente pen sapna lai ngah lo teng hi zaw a, U Hung Ngai in zong kihta pen leh kilawm hi. Kalay Kabaw pan a hong pai Sia Lian Tuang leh alawmte bang mawtawsap leh sum tampi bei a hong pai to uh ahi hi. A kipiakna uh innteek Tedimte, Tonzangte leh Cikhate in zong etteh huai sa tek uh hi. Minam vai leh gam vai ah ei pawlpawl khanlawhna kizom toto ta hi, cih ding hi. Hong melhmelh nuam ta le uh mipi lam pan kibul kalh zel ahih manin gen nop tampi tawh “Gullu Mual Leisung Sumpiang Tawhkhiat Ding Project Kikupna” kihial bawl hi. Mipi tawh kamkupna hong bawl lai ding uh maw, nasep kipan mai ding uh cih pen dip phu litlit sa-in inn lam kizuan tek phot hi.

Mipi lam panin “Muhzia Pulakna (Press Release?) zong Sia Lian Tuang te lawm tateng mah makai-in hong bawl pah uh hi. “Man lah lua kei ni, kumpi thuneite, Company te leh mipite adingin tawl khat khawl phot leng hoih pen ding hi..” cih tawh dawnna kician mel om loin hun hong zawhpih uh ahi hi. Mipite’ ciah khit ciangin kumpi nasemte leh hausate tawh atuamin kamkupna nei to lai uh hi ven bang teng ana vaihawm uh tam mipi in kitheihpih nawn lo phot hi. Hausa upate zong na hai tat gawpgawp sam lo dingin mipi in lametna leh khamuanna kinei hi. Gam leh minam zuak nuamte in Zomite sungah mun ngah nawn lo semsem lai ding hi.

Sen gam in Myanmar mipite adingin hoihna sang siatna tam hong tun zaw ahih zia dongin aguh dawkin kipulak hi. Sen kumpi beeline abeisa hi tan om ihih manin leitung tawh kizopna tatsat bek hi lo gam zawng pen dinmun kitung ahihna, Myanmar sung a buaina tampite zong Sen company te’ hang mah ahihnate siksanin kinei toto hi. Sente sangin kalate in Myanmar ah noptuamna hong pia zaw, kici kha phial hi.

2008 kum a kibawl Gambup Constitution zong Gambup Hlutdaw in puah dingin kipsak khin ahih manin tua masiah nasep hong kipan kei photphot le uh cin mipite adingin hi ta leh company te adingin zong thupha mah hi pen ding hi, cih thu ahi hi. Kam khauh lua bel kizang lo bilbel hi. Bang hong piang lai ding hiam en dih ni! Nidang lai bangin mipite hong kikhembawl ngam nawn lo, mipite zong itna leh veina tak tawh a ding ngam setset kitam semsem ta, cih kilang hi.

A thangah huai diakna khat lai ah tutung mipi lam pan a thusungte pen kum naupang vive hi zaw hi. Khangno… cih aw limlim akigen khak nak leh Chin State pupipa bang amit phia pah leplep zo hel hi. Khangthakte in mi’ gen bangbang “he he, hawi hawi…” ci nawn loin eima sia leh pha khentel theihna tawh a hoih pen leh apha pente mah teelin kinungta ngam ta hi, cih kilang hi. Gamdang tung Zomite zong na thanem kei un. Inn ngak pasal pha khangno tampi mah om hi, cih nap hawk ta un.

Tu ngen ibat leh Zomite’ mailam ding pen tang pempam hi, cih kitel hi. Saipi pai a pai Zomite nung kik nei lo ding a lamsak lam khangah hoi lo ding uh hi. A sia a pha khin khai photin kipat khit vet leh lah a tawp ngei lote ihi hi.
“Tangtawng panin khtung gamah apil masa, alian masa, ahau masa, thukhualna leh kipahtawi siam, mi’ it mi’ ngaih, mi’ en den pen Tedim te hi,” ci-in Sia Kapno MBA makaihna tawh Gawngmual khua TBC Khangno thusin lai a slogan a ot ziahziah uh mah kip ngitnget ding hi. (Tedim te cih na siat lak kei un. I lawmte in Tedim-Tonzang-Cikha a teng pen Tedim te hong ci uh hi, ei’ kicihna bel athutuam hi).

Kam Hau Hall ah ka mit tawh mu-in ka bil tawh ka zakte ka phawk sun teng ka siam bangin hong kihel kha lo it leh ngaih kuama peuh in thei nuam ding, cihna tawh hi teng hong gelh hi phot ning. A kicing zaw-in makaite in zong hong suaksak lai ding uh hi.

Topa’ thupha maw,
Rev. Thang Van Lian
Tedim
See More...

Zogam ah Japan te ong tunna

  1. Japan Gal Vai  Dawmna (S.I.A, Pu Hau Za Lian Suangzang) Diary pan
  1942 kum kipatcil-in Japan galkapte kawlgamah ong lut uh a, Mangkang galkapte in nang loin taisan uh ahi manin kha thum sung bangin Kawlgam sung siangtho takin tung khin uh a, Khamtung ong paisuak-pah lo uhi.
 Tua hun laitakin Tedim Vuandok N.W.Kelly hi a, Khamtung gamah Japante ong lut loh nadingin kawlgam tawh gamgi pan nan theih nading vaikikupna khat bawl dingin Ukpi, Hausa le Upa khempeuh ong khawm a,1942-April 14-16 sung kikupna ka bawl uhi.Tua kikupna-ah Sukte Gam le Sihzang Gam mite in kawlgam tawh gamgi pan Japan galkapte nang dingin Levy phuan ding a, do ding cih kithukim a, Kamhau Gam mite lungkim loin '' Levy phuan a Japan galkapte i do sangin i thau neih teng ap zaw ding hihang'' ci uhi.

 Banggangin Kamhau Mite In Do Nuam Lo

'' Burma Rifles sungah Zomi Battalion khat om a, tua sungah atam pen Kamhau mite a hi uhi. Tua Kamhau mi galkapte , Japante in a na mat khak-te uh na bawlsia kha ding hi. Tuate a bawlsiat loh nading deihna tawh, Japante kiangah lai khakin ;Ko lah ong kap kei nung in no lah Kamhau mi galkap na matte uh lah ong bawlsiatsak  kei un'' ci-in mi nih sawlin lai piasak hi hang'' ci uhi.
Khamtung Pan Japante Bangci Kido a, Bangci hun-a Ong Tung
Tedim gam panin 1942 April kha-in Levy kiphuanpah a, Kham le Zaang cinah Japante  kidal hi. Tedim gam teng Tedimte in dal-in Falam gam teng Chin Hills Battalion in dal hi. Japan galkapte Tedim lam pan hatin damdamin ong pai toto uh a, Chin Hills Battalionte a kipan India galkapte ong kibehlapin a nung ciangin 17th Divisiante ong tung hi. Mangkang galkapte ong nuamhuai mahmah uh ciangin Kauhau mite zong  Levy sungah ong lut nuam ta uh a. A- Levy le B- Levy ci-in namnih-in kikhen hi. A-Levy-te in khasum Rs. 20, a sih leh luangman Rs.300 ngah ding a, B-Levy-te in khasum Rs.10 hi a, khua cing le laitai sem uhi. Chief Pum Za Mang in B-Levy uk a khasum Rs.150. ngah hi.
Tedim gamah A-Levy makaite a nuai-a bang hi.
 Kamhau Gam       1. Vung Za Cin ( Tonzang)
                                    2. Khup Za Tung ( Haupi)
                                    3. Thang Za Kai  ( Tuithang)
                                    4. Awn Khaw Mang ( Hiangzang)
                                    5. Pau Cin Kham   ( Thangzang)

 Sihzang Gam         1. Lian Thawng      ( Khuasak)
                                    2. Thian Pum         ( Buanman)
                                    3. Lam Khaw Mang ( Thuklai)
                                    4. Mang Pum    ( Voklak)

Sukte Gam              1. Thawng Za Khup  ( Saizang)
                                    2. Hau Za Lian            ( Suangzang)
                                    3. Thuam Za Mang    ( Mualbem)
                                    4. Hau Za Nang           ( Heilei)
                                    5. En Khaw Zam         ( Suangphei)
   
Mangkang galkapte muanhuai mahmah ci-a i ngaihsut laitakin 14-3-1944-in Tedim pan India zuanin nungkik uh a, 19-3-1944 ni-in Japante in Tedim ong luah ta hi.

Mangkang galkap 17th Divisionte Tedimah  ong om uh a, galkap, thaupi, vanleeng kapna, mawtaw , laa, apawlcingtakin om ahi manin muanhuai kisa mahmah a, kuamah'n zo ngei kenteh , ci-in a kilungnuan mahmah laitakin thakhatin ong nusia hiitheet uhi. Japan galkapte in Phaipi, Kohima lamah nakpi-in a sim ban uah, Meitei gun nitumna lam pan na khiangtanin Tonzang khua gei, Mualtawhtan ( Tuitum Saddle) a cihna mun le Vialcian khawngah na pang uhi.
Tua pen galsim dan laibute-ah Long Range Penetration a cih, theih loh kal a, a kigin lohna mun, a gamlapipi-ah lutsim a, khaktan ding galsim zia kisin nai vet lo'' ci uhi. Japante in tua Long Range Penetration a cih galsim zia tawh a bul lamah lutin a khaktan sim ciangin patau gawp-a nung kik uh hih tuak hi.
Japante In Ong Bangci Uk

        Japan galakpte in Tedim ong luah phetin Ukpi le Hausate tungah: ''Tua ni a nong tun kei uh leh na ngawng uh ong kitan ding hi,'' ci-in ong sam uh a, thu ong genna-ah '' Suang in a delhcip a, a khang thei lo kiakte bangin mangkang kumpi in note ong nencipin na khang thei kei uhi.

A delhcip suang i lakkhiat ciangin akhang thei pan kiak bangin no hong nencip mangkangte kong paihkhiatsak zo uh a, tu-in suahtakna na ngah zo uhi. Tu-in Japan kumpi in na khantoh nasing uh kong vaihawmsak ding uhi. Hong langpang na om peuhmah uh leh na ngawng uh ong ki-attan ding hi. Na uk sung khua mite na gen dung uha, hong nen niam Mangkangte ong lut kik loh nading in Chin Defence Army (CDA) na phuan ding uhi'' cih thu ong pia hi.
Japan galkap makaipa in kei ong samtuam a, " No nitumna lam gam le mangkang galkapte omna kinai ahi manin CDA galkap na phuanpah inla, nang, South West Commander na sem in,'' ci-in thu ong pia hi. Hih thupiakna zui-in Sukte Gungal Nitumna lam khuate-ah  CDA galkap kiphuan kawikawi hi. Suahtakna le Khantohna cih kammal i zat theihna pen hih lai pan ong kipan khia hi.
Japan Kumpi Ong Uk Zia
          
Japan kumpi ong ukzia panin Mangkang dangka ong zangsak loin amau bawl tawm. dangka lai ong zangsak hi. Sial, Bawng, Sakol, Vok , Ak, a kipan ei' khawi loh ngasa nangawn a tawi-in ong ngen mawk uh a, mehha, mehtui ong kipuaksak den hi. Thumaan tawh thu sittel na bawl lopi-in upmawh thu bek tawh a kiman, a kithatlum ong omom hi.

Banghangin Sukte Independent Army Kiphuan: 
 
 Japan Kumpi-in Tedim gam ong uk khit a sawt loin gam kaang thu lel peuh tawh amau upmawh mite man uh a, sing lamtehsakin a sih dong thautei tawh dawt uhi. Tua banga Japante ong bawlsiatna thute ka ngaihsut ciangin thuak zo loin na ka sa lua a, bangci kibawl leh Japante kinawh khia zo ding hiam'' cih thu bekbek a sun azanin ka ngaihsunsun hi.
 
A nungciangin thuak hak sa lua ka hi manin CDA galkap ka phuatna sung a, mi nuamhuai teng tawh thu kikupsimna khat ka neihpih hi. Tua lai-ah; " A khuakhua-ah mi muanhuai teel khia-in thu kikupkhopna bawlin'' Khut khat tawi khe khat khai bangin ma pang khawm-in Japante lehdo ni,'' ci-in thuciam ka bawl uhi.

         5-6-1944 ni-in Japan Kumpi in Tedimah ong sam a, '' ka vaihawm simnate ong phawk a ong sam hinteh'' cih ummawh ka hi manin pai loin kap  ning, cih ka geel masa hi. A hi zongin thakhatin kikap pah leh gungal ni-suahna lam-a om U le Naute  in gim thuak ding uh, cih ka ngaihsut ciangin bangbang hi leh kipai phot dih hen'' ci-in ka pai kik hi.
           Ka tun ciangin kei bek ong sam hi loin Ukpi, Hausa khempeuh ong sam na hi uh a, van man tanna le ei le ei in bangci sep leeng khangto ding , cih thu 10-6-1944 dong ong kikuppih uhi. Tua kikupna-ah a pau a ham ngam kuamah om loin kingai dide bek hi. Kei zong thuak zo loin thu khat ka genna-ah '' Nippon Kumpi in Mangkang Kumpi khut sung pan ong suaktasak na hi manun nuam mahmah ung. Khantoh nading nong bawlsak ding uh zong tam mahmah ahi manin nuam mahmah ung.
           Kong gennop thu khatah gal tawh kipawl a ong langpang taktak mite pen gam sung upadi- a om bangin ong that mai un. Tua hi lo a, thuman lopi ong kipia kha tam mahmah ding ahi manin a kiman mite peuhmah a maan le a maan lo thu a kisittel khit matengin nong thahsak loh nadingun kong thum hi,'' ka cih ciangin Vuandok a sem, Zabiak ( Falam- a Japanmin - Hachita) in'' gungal nitumna lam-a om i thum thah ding om a, a thu a kikan laitak hi,'' ci-in ong gen hi.
                 Tua thah ding a cih mi thum teng pen,   Pu Hau Za Lian- Suangzang, Pu Cin Za Dal -Suangzang, Pu Tun Thual- Kaptel -te na hi uh hi.'' Guahtui ong tam tading a hi manin gungal nitumna lam peuhmah in thau le sakol om khempeuh nong puak khit kei uh leh na ngawng uh ong ki-attan ding hi,'' ci-in thu ong pia a, 11-6-1944 ni-in ong ciahsak hi. Lampi panin nitumna lam hausa upate kiangah: ''Keima thu loin thau le sakol peuhmah na puak kei un,'' ci-in ka vaikhak hi.
                   Khua ka tun ciangin Mangkangte ong nusiat lai-a ka seelsim uh, thau le thautangte la-in  Sa-ek-a om, Lt Thawng Cin Thang tawh kithuzakna ka bawl khit teh ka mite thau tawh kithawisakin Kaptel khua-a CDA-te umcih-in''ong lut un'' ci-in ka man uh a, sakol khempeuh, thau khempeuh, hausa upa khempeuh, mat bangin paipihin Sa-ek khua-ah ka piphualsak hi. Hih thu hangin gungal nisuahna lam a om u le naute tungah bawlsiatna a zat loh nadingin thu ka thangsak a, ''Mangkang galkap tampi ong pai-in hausa upa le thau le sakol khempeuh kiman khin a, Kaptel-a CDA-te zong man khin uhi'' ci-in Tedim-a om Japan kumpi tungah lai ka piasak hi.
             Tua khit ciangin gun lei khempeuh sattatin gungal nitumna lam khua tengah vak kawikawi-in Japante do dingin galkap ka phuan a, thau nei lote zong singkhuah suangtum tawh na kithawi un'' ci-in ka vaikhak hi. Japan galkap ong pai a om leh khah-suah lo ding'' ka cih ciangin kuamapeuh thukimin khe khat tawi bangpah ngeingai uhi. Lungnophuai ka sak ciangin Lt Thawng Cin Thang le a taipih Levyte , Suangzang Khualu , Taakzang munah samsukin phualpi ka saat uh a, tua hun-a kipan amah tawh thusia thupha ka vaihawm khawm uhi.
    
                       Sukte Independent Army Min Ong Pianna
               Lt. Thawng Cin Thang ong tun ciangin Japante do ding a kiphuan galkap pen '' Free Chin Movement''min ka na phuah sa uh pen ei pau-in ''Zo Suakta'' min kiphuaksa ahi hangin thu ngaihsun thei mi tampite in galkap phuatna a min a gam tamin'' Sukte Independent Army'' min deihzaw uh ahi manin liangko tungah S.I.A. kisuangsak hi.
         Hih Sukte Independent Army min ong pianna hih bang hi. Mailam nasep nading tawh kisai-in Taakzang phualpi-ah 1-9-1944 ni-in kikupna khat om a, tua lai-ah Bu Tun  Thual, (Phiamphu, Kaptel, A pusawn Tuang Ngam khang pek panin Pute tawh na ki-it na kipom den uhi.) in: " I min pen Free Chin Movement sangin nasep nading kipatkhiatna phualpi, mun le gam  tamsakin Sukte Independent Army kituakzaw lo ding hiam'' ong cih ciangin a om khempeuh lungkimin laih uhi.
            Tua ahi manin Sukte behmin kilawhna hi loin a phuatna mun kilawhna a hi hi. Tua khit, a nungciangin thu kikupna khat-ah Khuasak U Awn Zam in: '' S.I.A. bang a cih nopna hiam? ci-in ong dong hi. Pu Hau Za Lian in:'' Sukte Gam Taakzang panin kiphuankhia ahi manin a phuatna mun le gam kitamsakhi,'' ci-in a gen ciangin U Awn Zam in: '' Ko Sihzang mite zong Japan nawhkhiatna-ah kihelin notkhia khawm ihi manin Sukte le Sihzang cihna S kibang ahi manin Sukte/Sihzang Independent Army ci lehang hi thei lo hiam'' ci-in a dot kik ciangin Pu Hau Za Lian in:'' Eite nasep , Japante nawhkhiatna-ah min deihna tawh nasem, galdo hi loin i gam i lei, i minam itna tawh i nuntakna khamin i mipihte a that nuam Japante do-in mipite nuntakna hon khia ding a nasemte hihanga, hih Sukte Independent Army pen amin kiphuah laitak-a a mun kitap a, mipi lungkimna tawh a kiphuak ahi mnain keikia thu-in kibehlap thei lo hi,'' ci hi.
  
           S.I.A. galkapte training sinsak ding a, guahtui kan, November 1944 ma-in ,Tedim gam sunga om Japan galkapte simin siamsak ding ngimna om bangin tangval, a teitang company khat India-ah training dingin ka pai-sakuhi. Tua training paite lakah  Neng Khaw Kam( Kamkip, Saizang) in hi bang in laphuak hi,

(a) Zata tongdot ka ciin Thang in gual len va zil aw,ci e ;
(b) Gual in al bang mang vaak ci e, pupa phaksap khua mu ing e, 
ci-in la na phuak hi.

        Gunlei khempeuh kisattan khin ahi mnain gungal kaai nadingin a khuaciatah khau ka heeksak uhi.Nisuahna lam u le naute tawhkithuzak nading ka bawl uh a, Chief Thuam Za Mang ( Mualbem), Chief Thawng Za Khup ( Saizang), Pau Za Kam ( Tedim Headman)-te a kipan akuamapeuh ong huhna tawh suangtang tungah lai khih khawmin gungal khat le gungal khat kilotin hoihtakin thu kiza thei hi.
           Japan Vuandok a sem Za Biak in'' Sihzang gam ukpi hausa le thau khempeuh , Sukte gam ukpi hausa le thau khempeuh, Suahliim-ah puak ding, Sihzang gam panin (Mualbem 14-9-1944) ni-in tung ding '' cih thu a piakna kazak uh ciangin ka ngim masakna uh ,November kha kingak thei nawn loin kithawi biangbuangin 13-9-1944 ni-in Mualbem khuataw panin ka galkah uhi.
                Tua galkahna pen Mualbem khua mi, Thual Nang,( Sia Thang Do Khen' sungpa) in gunlei khau tungah mi 5 a tuan theih nading kawn leengpei neii hong bawlsak theih manin kimanlang diak hi a, ama tungah ki lungdam mah mah hi.
                  Mualbem khuataw gungal panin galkapte khennih suahin khenkhat Saizang ah, khenkhat Mualbem ah  pai-in 14-9-1944 zanin Japan galkapte ka sim uhi. Mualbem galsimna-ah Za Biak le CDA galkapte kihingmatin Japan galkap khat kikaplum hi. S.I.A. galpak Phawng Kim, Si-in , Khai Za Khup, Hau Khual,Vial Lang le Ngo Nang te , mi 4 lian uhi. Tua mite in Suangzang khua pan vive hi a, Suangzang khua-ah ki pua uhi.

             Mualbem le Saizang ka zawh khit uh ciangin Mualbem Chief Thuam Za Mang' innah phualpi ka phut uhi. Mualbem phualpi panin a khua akhua-ah hausa le upate  khawmin amau gam le lei ciatah S.I.A. galkap phuanin Japante do ding ka genpih uh ciangin lungkimpah diamdiam uh ahi manin Mualbem phualpi pan thau le thautang pia-in galsim ka kipansakpah uhi.

              Tedim Japan phualpi le mun tuamtuam-a om Japan phualpite pan Japan sung-a sem galkap pawl khat Mualbem S.I.A. phualpi-ah ong lut uh a, Mualbem phualpi panin Japan galkap omna phualpite kisim kawikawi-in Tedim gambup mite hanciamna tawh November kha cin ma-in Tedim gam sung aom Japan galkap khempeuh kinot siang khin hi.
          Tua ciangin 5th division galkapte tungah tavuan ki-apna 27-11-1944 ni-in Thang Mual-ah kibawl hi. Tedim gamsung a siantho khit ciangin Lt. Thawng Cin Thang pen Civil Affairs Officer hi a, amah tawh S.I.A. galkapte minphatna le pahtawina lai ka pia uhi.( Ka Pa Hau Za Lain' ciamtehna lai pan, Cin Khen Zam )
      S.I.A. nasepna tawh kisai a la kiphuakte dawng 9:
Bu Siing Lian:( Bank Manager , Khup Pum' Pa)
(a) Ngual in a taaitaai ong ci e, dam didial-in hei kik ing e;
(b) Suktui lunmang hawmsiam kom a, suul-ah ong hei kik ing e,

(a) Limbelh gua bang phuk hi ci a, sunkim nau bang kah lawh'ng e,
(b) Batphu zong tu suktui taanggual, suntung phulum phul bang e.

(Limbelh gua bang phuk a cih pen, Tual Za Kam le Hau Za Hen Japante in ong thahsak a genna hi. Taden maan lopi a kipiak ciangin Japante in thusit lopi in mi ong ban thahthah ciangin  amah'n zong thuakhak sa a, a khitui luanlawhna le midangte zong kungkim loin tungtun-a phulumn phul bangin mi tampi-in Japante hawl khia-in phu kila nuam ciat cih, a phuahna hi.)
 Awn Khaw Khai ( Pu Dam Khup' makpa, Gawngmual)
(a) Suktui tunnu'n tong ong khak e,Dimtui va sai aw, ci e;
(b) Suktui siamin lenpuan zawn a, Dimtui sai kham kei hi'ng e,

Thawng Za Khup ( Saizang Innpipa)
(a) Ciau gal mimphung na hawmsiam e, sialum-in nei ngawn ing e;
(b) Tong tam lo ua, lenpih gual aw, paak bang tawitawi nuam hang e;

Pau Za Cin ( Suangzang , Pu Hau Za Lian' pa)
(a) Miza ziin bang liin laitak a, von in zingvai hawm tah e;
(b) A siallum le lenpih gual tawh Pantui zang tual-ah khia e.

Hau Za Lian ( Suangzang)
(a) S.I.A. laam taang kaai ua, lia le taang gual laam vevua;
(b) Mun inn gam lo i it manin, leido pat bang saai hang e,.

Pu Hau Za Lian ciamteh na lai pan hi,,,

Zomi tangthu a uk le akin

lungdam
NL.Sing Cin Mang Zomi
Suangzang
Call 407 595 1736 
See More...

|| Mate leh

see more

|| Um mahmah

bang a hia le