ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ၏ တီးတိန္ၿမိဳ႕သေဘာထားေၾကျငာခ်က္

ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ
Zosuan Tuailai Khawmpi

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၉ ရက္
2013 kum Junekha ni 6
တနဂၤေႏြေန႔
Nipi ni
တီးတိန္ၿမိဳ႕၊ ခုပ္ ရာျပည့္ ခန္းမ (CCJ Hall) ။
Tedim Khuapi, Cope Centennial Jubilee Hall.

ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီး လူငယ္မ်ား ညီလာခံ၏ တီးတိန္ၿမိဳ႕သေဘာထားေၾကျငာခ်က္
A Masa pen Zosuan Tuailai Khawmpi, Tedim Tangkona
ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံႏြယ္ဖြား ဇိုမီးတိုင္းရင္းသား လူငယ္မ်ားမွ ခ်င္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း တီးတိန္ၿမိဳ႕တြင္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၅ ရက္ေန႔မွ ၉ ရက္ေန႔အတြင္း က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဇိုမီးလူငယ္မ်ား ညီလာခံႀကီးအား ေအာင္ျမင္စြာ က်င္းပရာ မွ ေအာက္ပါ သေဘာထား ေၾကညာခ်က္ (၇) ရပ္ကို ထုတ္ျပန္လိုက္သည္။
Kawlgam tualsuak minam khat ahi Zomi khangnote in Zogam (Chin State) saklam a om Tedim khuapi ah 2013 June kha ni 5 pan ni 9 ni dong akibawl a khat vei na Zosuan Tuailai Khawmpi pan anuai a bangin tangkona thu (7) kinei hi.

၁။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း အဆင္းရဲဆံုးျပည္နယ္ အျဖစ္သတ္မွတ္ခံရသည့္ ခ်င္းျပည္နယ္အတြက္ အထူးဘက္စံု ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးစီမံကိန္း တစ္ရပ္ကိုျပည္ေထာင္စု အစိုးရမွ ေဖာ္ေဆာင္ေပးရန္။
1. Kawlgam sunga a zawngpen gamke khat in a kiciamteh ahi Zogam (Chin State) adingin a bucing khantohna dingin gambup kumpi in hong vaihawm sak nading.
၂။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း တကၠသိုလ္ဝင္တန္း ေအာင္ခ်က္ရာခိုင္ႏႈံး အနိမ့္ဆံုးျဖစ္ေသာ ခ်င္းျပည္နယ္အတြက္ ပညာေရး အထူးျမင့္တင္ေရး အစီအမံမ်ားေဖာ္ေဆာင္ေပးပါရန္ႏွင့္ စာမတတ္ေျမႇာက္သူဦးေရ ဒုတိယအမ်ားဆံုးၿမိဳ႕နယ္ျဖစ္ေသာ တီးတိန္ၿမိဳ႕နယ္ အတြက္ ေရရွည္သေဘာေဆာင္ေသာ ပညာေရးအထူး စီမံကိန္းတစ္ရပ္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္။
2. Kawlgam sungah Tan 10 ong atawmpen ahi Zogam (Chin State) ading in pilsinna ah a tuam vilvel in khantohna hong vaihawm sak nang leh laitheilo mimal atampen nihna khua ahi Tedim kuam a ding in pilsinna tawh kisai khantohna dingin hunsau gelna hong neihsak nading.
၃။ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ လူဦးေရအမ်ားဆံုးျဖစ္ေသာ တီးတိန္ၿမိဳ႕နယ္အား ခ်င္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတစ္ခုလံုး၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ပိုမိုလ်င္ျမန္သြက္လက္ေစေရးႏွင့္ ဘက္စံုဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး အတြက္ ခရိုင္အဆင့္ သတ္မွတ္ေပးပါရန္။
3. Zogam (Chin State) ah mimal atampen tenna Tedim khuapi pen Zogam saklambup (Northern Chin State) kizopna, kumpi zum nasep na te amanlang zawk theih nading leh abucing khantohna ding in District ciang ah hong piak nading.
၄။ ခ်င္းျပည္နယ္ အတြင္းရွိ ေျမြေတာင္နီကယ္သတၱဳ စီမံကိန္းအား ေဒသခံလူထု၏ ဆႏၵသေဘာထားႏွင့္ အညီ ဆိုင္းငံ့ေပးပါရန္။
4. Zogam (Chin State) sunga om Gullu Mual sikngo toh nading ( Mwetaung Nickel Project) vaihawm na pen tualsuak mipi deihna tawh kituakin hong dinkhawl phot nang.
၅။ ေဒသခံျပည္သူလူထုမ်ား၏ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးကို ေထာက္ရႈေသာအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲတပ္ဖြဲ႔ႏွင့္ တပ္မေတာ္ မွအပ အျခားမည္သည့္လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ဆက္ဆံေရးရုံး ဖြင့္ျခင္း သြားလာလႈပ္ရွားျခင္း မ်ားအား အျမန္ဆံုးဖယ္ရွားေပးပါရန္။
5. Amun amual a om tualsuak mite lungmuanna khualna in, kumpi palik leh kumpi galkapte a hilo adang thautawi kipawlna tuamtuam te i kizopna zum honna leh gam sungah sungtum pusuah nate, a manlangpen in hong hepkhiatsak nang.
၆။ ခ်င္းျပည္နယ္ အစိုးရ၏စီမံခ်က္တစ္ခုျဖစ္သည့္ ဘိန္းစိုက္ပ်ဳိးမႈ ပေပ်ာက္ေရး ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအား ပိုမိုထိေရာက္ ျမန္ဆန္စြာေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ရန္။
6. Zogam (Chin State) kumpi i vaihawmna khat ahi, zavom ciinna abei nading vaihawm nate aman langpen leh muibun takin hong vaihawm nang.
၇။ တိုင္းရင္းသားစာေပ သင္ၾကားခြင့္အား သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး ေက်ာင္းခ်ိန္တြင္း ဘာသာရပ္ တစ္ခုအျဖစ္သင္ၾကားခြင့္ျပဳပါရန္။
7. Minam lai sin theihna ding phalna pen kumpi sanglai sinna hun sungah khatin hong helsak nading.

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၉ ရက္
တနဂၤေႏြေန႔
တီးတိန္ၿမိဳ႕၊ ခုပ္ ရာျပည့္ ခန္းမ၊ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ
Tedim Khuapi, Cope Centennial Jubilee Hall.

See More...

Chin state ah Vompi sahawm

See More...

Kipawlna 4 pan, Gullu mual vai, statement

Gullu mual vai statement by Zomi Pedia

See More...

Gullu mual vai sangnaupang te' tung pan, statement

The Chin Students Union of the University of Rangoon by Zomi Pedia

See More...

CNF/ CNA (STOP): statement by ZAT

CNF - CNA (Stop) - ZAT Statement by Zomiversity

See More...

Gullu mual vai statement

Gullu Statement by Zomi Pedia

See More...

CNRWG pan Gullu mual vai statement

Gullu Statement by Zomi Pedia

See More...

Gullu mual vai laihawm

Thu buai (Kawl le Muslim) om dek tak a kici pen ahi mah hi. Abeisa nipi sungin kawlpi kipawlna tuamtuamte le biakna te adiak in kawl le muslim te kimuh khopna khat kinei khin hi keileh a kibuai ding thu hi mah hi.

Tua kimuhna ah thusia khat peuhpeuh a pian lohna dingin i mi isa ciat hoih takin kem ding hi hang ci in makai lamte a kiho khol ahi hi. 

Gullu vai pen tu tung Hakha hluttaw aman ciangin company le state goverment kikhawl in Tedim.Tonzang le Mualbul khuate ah mipi tawh kimuh khopna neih ding gelna nei uh hi. Mai nipi sung hi pah ding ahih manin tua lapin i sepnop le seplop phamawh pian ong tam lua peuh mah hi. 26 khawmpi man ( photo ) te video, laibu te zong hih theihzah in a kisem ziahziah hi mai hi. Asawt loin kipusuah zo ta ding hi.

Tedim, Tonzang tawh zong a kisam bangin kizopna kibawl a,a hoih pen ong piang khia dingin i lam en hi.

Gullu via laihawm masa Vol i, Issue 1 zong ong khah ing. U te naute aw hih laipen amun amual om mipite le thunei lamte sim theih ding lunggulhna tawh kawl lai in a kibawl ahi hi. Hehpihna tawh a lem peuhpeuh in kawl lai pan Zolai ah ahi zongin Manglai ah ahi zongin nong letkik sak nading un zong ong thum nuam ung. Pan theihna tek pan dianghuan dih ni cih kizawn nuam hang. 

liantuang

kawlpi (09400511757)

Gullu Laihawm by Zomi Pedia

See More...

Gullu mual thu laihawmna

Gullu Laihawm by Zomi Pedia

See More...

ZCD pan Zomi nampi ni tangkona (Kawllai)

See More...

ZCD ( Zomi Congress for Democracy)မွ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း သမၼတနွင့္ ေတြ႔ဆံု

ZCD( Zomi Congress for Democracy )မွ ပူဂင့္ကမ္လ်န္း( Pu Gin Kam Lian) ႏွင့္ တိုင္းရင္းသားပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ား သမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုရန္အတြက္ ရန္ကုန္မွ ေနျပည္ေတာ္ သို႔ ၄/၈/၂၀၁၂ နံနက္ ၇း၃၀ တြင္ေရာက္ရွိၾကပါသည္။ အေရးၾကီး ပုဂၢိဳလ္မ်ားနားေနခန္းၸတြင္ ေခတၱအနားယူၾကျပီေနာက္ သမၼၼတၾကီးႏွင့္ အတူ Farm Resident သို႔သြားေရာက္ခဲ့ၾကပါသည္။ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တိုင္းရင္းသားပါညြန္႔ေပါင္းပါတီ UNA မွ SNlD, ALD, MDP , ZCDနွင့္ NUP ပါတီမွ ေခါင္းေဆာင္းတစ္ဦးစီနွင့္ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွ CPP, KPP ႏွင့္ အျခားပါတီမ်ားမွေခါင္းေဆာင္မ်ား စုစုေပါင္း ၁၆ဦးျဖစ္ပါသည္။

ပါတီတိုင္းသည္ အဆိုတင္တြင္းမႈမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ၾကျပီး သမၼတႏွင့္ ေတြ႕ဆံုခ်ိန္မွာ ၉း၀၀-၁၃း၃၀ ျဖစ္ပါသည္။ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားသည္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ၏ အားနည္းမႈေၾကာင့္ ျပည္တြင္းစစ္မ်ားေတြ႔ၾကံဳေနရေၾကာင္း၊ ထို႔အျပင္ လက္ရွိထက္ပိုမိုျပည့္စံုေကာင္းမြန္ေသာ ဖြဲ႔စည္းပုံနွင့္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကို လက္စြဲျပဳ၍ ျပည္တြင္းအုပ္ခ်ဳပ္မႈမ်ားျပဳလုပ္နိုင္ရန္နွင့္ပတ္သက္၍ အေလးထားေျပာဆို တင္သြင္းၾကပါသည္။ အျခားပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ လယ္သမားမ်ားအေရး၊ လယ္ယာေျမမ်ားကို အဓမၼသိမ္းယူျခင္းမ်ားပေပ်ာက္ရန္နွင့္ ပုဂၢလိက အသင္းမ်ားပိုမိုလြတ္လပ္ခြင့္ ရနိုင္ရန္ အေလးထားေျပာၾကားသြားၾကပါသည္။

ZCDသည္ ေရွးဦးစြာ ၁၉၄၈ ခုနွစ္ လြတ္လပ္ေရးရျပီးခ်ိန္မွစ၍ ေခတ္အဆက္ဆက္ အစိုးရတိုင္းသည္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကို အေလးမျပဳ ပစ္ပယ္ၾကျပီး၊ ဖြဲ႔စည္းပံု(Constitution) တြင္လည္း ပင္လံုစာခ်ဳပ္၏ အနွစ္သာရကုိ ထည့္သြင္းထားျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ ယေန႔အထိ ျပည္တြင္းစစ္သည္ အနွစ္ ၆၀ ေက်ာ္ ျငိမ္းေအးနိုင္ျခင္းမရွိခဲ့ေပ။ သမၼတၾကီးဦးသိန္းစိန္၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ ပင္လံုညီလာခံကဲ့သို႕ေသာ တိုင္းရင္းသားေပါင္းစံုညီလာခံ တစ္ရပ္ ျပဳလုပ္နိုင္ေရးသည္ မိမိတို႔အေနျဖင့္ အားရေက်နပ္မိေသာ အခ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ လူမ်ိဳးေပါင္း ၁၃၅ မ်ိဳးမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ေတြ႔ဆံုမႈထက္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ား၊ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီမ်ား၊အစိုးရ လူၾကီးမ်ားနွင့္ တပ္မေတာ္မွ ေခါင္းေဆာင္းမ်ား စသည္ျဖင့္ အဖြဲ႔အစည္းအသီးသီးမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ားပါ၀င္ ေတြ႔ဆံုနိဳင္းျခင္းသည္ ပို၍ လက္ေတြ႔က်ေသာေတြ႕ဆံုမႈ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ယင္းညီလာခံတြင္ အနွစ္ (၆၀) ေက်ာ္ ျပႆနာမ်ား၊ နာၾကည္းမွႈ၊ မေၾကနပ္မႈ၊ အာဃာတမ်ား စသည္ျဖင့္ မိမိတို႔ရင္ထဲကတုိင္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကျပီးသကာလ ပင္လံုစိတ္ဓာတ္ကို အေျချပဳေသာ ေပါလစီ တစ္ရပ္ေရးဆြဲၾကမွသာ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုး လိုလားေတာင့္တေသာ ထာ၀ရ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနွင့္ တရားမွ်တမႈကို အေကာင္အထည္ေဖာ္နိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။  ယခုလက္ရွိ သမၼတဦးေဆာင္ေသာ တစ္ျပည္လံုးေအးခ်မ္းျငိမ္သက္မႈ နွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္ လည္း မိမိတို႔ ZDCမွ တတ္အားသမွ် ပါ၀င္ကူညီ ၾကပါမည္ဟူ၍၄င္း ပမာဏစကားဦးေျခြပါသည္။

ZDCသည္ ခ်င္းျပည္နယ္(Zogam)ႏွင့္ ဇိုမီး(Zomi) အတြက္ အဆိုတင္သြင္းရာတြင္ အခ်က္ (၈)ခ်က္ တင္သြင္းခဲ့ပါသည္။ ယင္း(၈) ခ်က္တို႔အထဲမွ (၂)ခ်က္ကို ခ်က္ခ်င္းေဆာင္ရြက္ေပးနိုင္မည္ဟု သမၼတၾကီးက လက္ခံေျပာဆိုခဲ့ျပီး အျခားေသာအခ်က္မ်ားကို ဆက္လက္သံုးသပ္သြားမည္ဟုဆိုပါသည္။

ZDCမွ အဆိုျပဳခ်က္ နံပါတ္(၁) နွင့္ (၈)ကို ခ်က္ခ်င္းေဆာင္ရြက္ရန္ လက္ခံခဲ့ျပီး အျခားေသာ အခ်က္မ်ားထဲမွ ေမေတ(  Meitei or ကသည္း)အေရးနွင့္ပတ္သက္၍ အေသးစိတ္ ေလ့လာပါဦးမည္ဟုဆိုပါသည္။ CNF ကိစၥနွင့္ ပတ္သက္၍ ဆက္လက္သည္းခံေပးရန္လည္းေကာင္း တီးတိန္ ခရိုင္အတြက္မူ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွ ခ်မွတ္ျပီးသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို အမ်ိဴးမ်ိဳးေျပာင္းလဲရန္ခက္ခဲေၾကာင္း ေျပာဆိုပါသည္။( အလာေကာင္းေပမယ့္ အခါေနွာင္းသည့္ပံု)။[ ပါတီ (၁၄)ခုမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ား သမၼတနွင့္ အစီအစဥ္အတိုင္း ေတြ႔ဆံုမွႈအျပီး ေခါင္းေဆာင္မ်ား  အလႅာပသလႅာပ စျမည္ေျပာဆိုခ်ိန္တြင္ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း(Pu Gin Khan Lian) သည္ သမၼတဦးသိန္းစိန္အား "ကေလးျမိဳ႔မွာ ဓကစမွဴး အေနျဖင့္ တာ၀န္ထန္းေဆာင္စဥ္အခါက ဇိုမီးမ်ားအတြက္ အေရးၾကီးတဲ့လူၾကီးတစ္ဦး အေနနွင့္ ရႈျမင္ခဲ့မိသည္' ဟုေျပာဆိုရာ သမၼတၾကီးက ျပံဳးတုံု႔တံု႔နွင့္ ၾကည့္သည္ဟုဆိုပါသည္။]  ေနျပသည္ေတာ္မွ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္းနွင့္အဖြဲ႔သည္ ရန္ကုန္ျမိဳ႕သို႕ မြန္းလြဲ ၄း၀၀ နာရီတြင္ ေခ်ာေခ်ာေမာေမျဖင့္ ျပန္လည္ေရာက္ရွိခဲ့ၾကသည္ဟု သတင္းရရွိပါသည္။

မွတ္ခ်က္။    ။ ဥကၠဌ ပူက်င့္ရွင္းထန္ သည္ USA သို႔ ေခတၱ အလည္သြားေရာက္ခိုက္ ေနျပည္ေတာ္သို႔တြင္ သမၼတနွင့္ ေတြ႔ဆံု ရင္ ကိစၥေပၚေပါက္လာသျဖင့္လည္းေကာင္း၊ တစ္ပါတီမွ တစ္ဦးတည္းသာ သြားေရာက္ရမည္ဆိုသျဖင့္လည္းေကာင္း ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

Info Team

ZCD

၄ ၾသဂုတ္ ၂၀၁၂

      ZCD ( Zomi Congress for Democracy)မွ ပူဂင့္ခန္႔လ်န္း သမၼတနွင့္ ေတြ႔ဆံုရာတြင္ အဆိုတင္သြင္းသည့္အခ်က္(၈)ခ်က္ အက်ဥ္း
(1) Zogam(ခ်င္းျပည္နယ္) တြင္ နိုင္ငံျခားသား ခရီးသည္မ်ား သြားေရာက္လည္ပတ္ခြင့္ရွိသည္ဆိုေ

သာ္လည္း ဟားခါး၊ ဖလမ္း၊ တီးတိန္နွင့္                                ထန္တလန္စေသာျမိဳ႕မ်ားတြင္ နိုင္ငံျခားသားမ်ား လြတ္လပ္စြာ ခရိးသြားခြင့္မရရွိေသးပါ။ Zogam ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္နိုင္ရန္ Tourist၊ NGo၊ INGO စသည္တို႔၏ ပ့ံပိုးကူညီမႈမ်ားလိုအပ္ပါသည္။

(၂)အစိုးရသည္ နယ္စပ္ေဒသ ခက္ခဲမႈေၾကာင့္ တကၠသိုလ္၀င္တန္းေအာင္ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ေဆးတကၠသိုလ္ သို႔တက္ေရာက္နိုင္ရန္ အထူးစီစဥ္ေပးမႈကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းနွင့္ ယင္းနည္းတူ ေရေၾကာင္း၊ သစ္ေတာႏွင့္ ကာကြယ္ေရး စေသာ တကၠသိုလ္မ်ား အသီးသီးတြင္လည္း အထူးကူညီစီစဥ္ေပးနိုင္ရန္။

(၃)မၾကာေသးခင္ကာလက ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ လူမ်ိဳးေရးအထိကရုန္းမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့ပါသည္။ ယင္းကဲ့သို႕ Zogam တြင္လည္း Meitei(ကသည္း) မ်ား၀င္ေရာက္မႈေၾကာင္ လူမ်ိဳးေရးျပႆနာျဖစ္ေပၚလာမည္ကို စိုးရိ္မ္မိပါသည္။ တြန္းဇံျမိဳ႕နယ္တြင္ အေယာက္ ၁၅၀၀ ခန့္ေနထိုင္ၾကျပီး တားျမစ္ေဆးပင္မ်ားစိုက္ပ်ိဳးကာ အိမ္ရွင္ျပည္သူမ်ားကို အမ်ိဳးမ်ိုဳး ညွင္းဆဲမွႈမ်ား မၾကာခဏျပဳလုပ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ က်ီခါး၊တြန္းဇံ၊ တီးတိန္၊တမူးနွင့္ ကေလးျမိဳ႕မ်ားတြင္ ရံုမ်ားဖြင့္လွစ္ျပီးလြတ္လပ္စြာေနထိုင္ၾကပါသည္၊။ ၄င္းတို႔၏ အျပဳအမူသည္ အနာဂတ္အတြက္ ရင္ေလးဖြယ္ျဖစ္ျပီး ျပႆနာမ်ား ဖန္တီးၾကီးထြားလာနိုင္ပါသည္။

(၄) အစိုးရႏွင့္ CNFၾကားျငိမ္းခ်မ္းေရး ရယူမႈနွင့္ပတ္သက္၍ အျပည့္အ၀ မဟုတ္ေသာ္လည္းၾကိဳဆိုပါသည္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရယူ ျပီးသည့္အေလ်ာက္
တီးတိန္ျမိဳ႕နယ္နွင့္ တြန္းဇံျမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ စစ္တပ္မ်ားကို ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းေပးရန္ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အစိုးရစစ္သားမ်ားသည္ ယင္းျမိဳ႔နယ္အတြင္းရွိ ျပည္သူမ်ားအား လုပ္အားေပးခိုင္းေစျခင္းမ်ား၊ ျခံေမြးတိရိစာၦန္မ်ားကို မတန္တဆေဈးျဖင့္ အဓမၼ၀ယ္ယူျခင္းသည္ ျပည္သူမ်ားကို ဒုကၡေရာက္ေစပါသည္။ ထို႕အျပင္ တီးတိ္န္၊တြန္းဇံနွင့္ က်ီခါးျမိဳ႔နယ္မ်ားတြင္ CNFမွ ရံုးမဖြင့္ရန္ ျပည္သူေပါင္း (၇) ေသာင္းေက်ာ္၏ သေဘာမတူညီိမႈ စာတမ္းလႊာကိုလည္း တင္သြင္းျပီးျဖစ္ပါသည္။ သို႔ပါေသာ္လည္း CNF သည္ ရံုးဖြင့္ရန္ ၾကိဳးပမ္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနပါသျဖင့္ ျမိဳ႕ခံ ျပည္သူမ်ားနွင့္ ျပသနာမ်ား မျဖစ္ထြန္းရန္ အလွ်င္အျမန္ တားျမစ္ေပးပါရန္။

(၅) ခ်င္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ခရိုင္တစ္ခု ထပ္မံတိုးျမွင့္ရန္ ခ်င္းအစိုးရဌာနမွ ၁၃/၃/၂၀၁၂ ရက္ေန႔ အစည္းအေ၀းတြင္  တီးတိန္၊တြန္းဇံႏွင့္ က်ီခါး သံုးျမိဳ႕နယ္ အတြက္ တီးတိန္ျမိဳ႕ကုိ ခရိုင္အျဖစ္သတ္မွတ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ ေနျပည္ေတာ္ ျမန္မာအစိုးရ ထံသို႔ သတင္းပို႔ထားျပီးျဖစ္ေသာ္လည္း ၁.၆.၂၀၁၂ တြင္ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွ ဟားခါးႏွင့္ ထန္တလန္ အတြက္ ဟားခါးျမိဳ႕ကို ခရိုင္အျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ခ်င္းျပည္အစိုးရဌာန နွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ တြင္ အဘယ္က မဏၰိဳင္ျဖစ္ေၾကာင္းေ၀ခြဲမရ ျဖစ္ေစပါသည္။ ခ်င္းျပည္အစိုးရသည္ ၁၃.၃.၂၀၁၂ အစည္းအေ၀း ၁၇/၂၀၁၂ နွင့္ အညီ မွန္ကန္စြာ ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္။

(၆) သမၼတၾကီးသည္ ေမတၱာဂရုဏာ ေရွးရွူျပီး လြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ေပးသျဖင့္ ေက်းဇူးတင္ရွိေၾကာင္း၊ ဇိုမီး လူငယ္ Go Pian Sing ပုဒ္မ ၃၃/ခ အီလက္ထေရာနစ္အမႈျဖင့္ ေတာင္ငူ အက်ဥ္းေထာင္တြင္ ၁၅နွစ္ အက်ဥ္းက်ေနမွဳ အေပၚ သမၼတၾကီးအေနျဖင့္ ကူညီေစသနာထားေပးရန္။

(၇) ၂၀၀၈ ခုနွစ္ အေျခခံဥပေဒနွင့္ အညီ Union Territory ကို အခ်ိဳ႕ေသာ လူမ်ိဳးစုမ်ားသည္ ခံစားခြင့္ ရရွိသည့္နည္းတူ မိမိတို႕သည္လည္း ခ်င္းျပည္နယ္အတြင္ ေနထိုင္ၾကသည့္ လူဦးေရ(၁၆၀၀၀၀)ေက်ာ္ ရိုးရာ ထံုးတမ္းအစဥ္အလာတူညီၾကတူမ်ားျဖစ္ၾကသျဖင့္ တီးတိန္၊ တြန္းဇံနွင့္ က်ီခါးျမိဳ႕နယ္ ေပါင္းသံုးျမိဳ႕နယ္ကိုလည္း Union Territory ခံစားခြင့္ ရရွိနိုင္ရန္ သမၼၾကီးအေနျဖင့္ ကူညီစဥ္းစားေပးရန္။

(၈) နယ္စပ္ေဒသ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားဖြံံ႔ျဖိဳးေရး အတတ္သင္တန္းေက်ာင္းသည္ ဗုဒၶဘာသာ သာသနာ၏ ဖြင့္လွစ္ျခင္းမဟုတ္ေသာ္ျငားလည္း အစိုးရ၏ျပည္သူမ်ားအတြက္ ခ်မွတ္ေပးသည့္ ၄င္းေက်ာင္းတြင္ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ားအမ်ုားစု ျဖစ္ေသာ ခ်င္းျပည္နယ္ရွိေက်ာင္းသားမ်ားကို သကၤန္းစီးေစျခင္း နွင့္ (၃၈)ျဖာ မဂၤလာ တရားမ်ားကို ေန႔တိုင္းရြတ္ဆိုေစျခင္းမ်ားသည္ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပ်က္ေနသျဖင့္ မိဘျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ ရင္ေလးအသည့္အျဖစ္၊ ဘာသာေရးေက်ာင္းမဟုတ္သျဖင့္ ေလာကီပညာ အစစ္အမွန္ သင္ၾကားေပးေသာေက်ာင္းမ်ားျဖစ္လာေစရန္ သမၼတၾကီးအေနျဖင့္ ၾကည့္ၾကပ္ေလ့လာ ေျဖရွင္းေပးပါ။

Sr: ZCD info

See More...

CNF invited Zomi

Chin National Font(CNF/A) မွ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ကုိယ္စားလွယ္အဖြ႔ဲေခါင္းေဆာင္ Dr. Sui Khar ႏွင့္Pu Rokhawma(member) တို႔သည္ ဇူလိုင္လ ၂၈ ရက္၊၂၀၁၂ (၁၆း၀၀-၁၉း၀၀)တြင္ ဇိုမီး(ခ်င္း)လူမ်ိဳးရွိ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ေခၚဖိတ္ျပီး၊ လိုင္ႏွစ္ျခင္းအသင္းေတာ္၊ အမွတ္ (၄၁)၊ ဦးေအာင္မင္းလမ္း၊ မရမ္းကုန္းျမိဳ႕နယ္ တြင္ ဇိုမီးသာသနာေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားနွင့္ အတူ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ား၏အနာဂတ္ အတြက္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈနွင့္ မိတ္ဆံုစားပြဲတစ္ရပ္ က်င္းပခဲ့ေၾကာင္း ZCD ရံုးခ်ဳပ္မွ သတင္းရရွိပါသည္။

ယင္းေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ZNC(ZCD) မွ Pu Chin Sian Thang (Chairman of Zomi Congress for Democracy) ႏွင့္ Pu Gin Kam Lian (General Secretary of ZCD) တို႔အား ဖိတ္ၾကားထားေသာ္လည္း အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ZCD ပါတီအေနျဖင့္ တက္ေရာက္နိုင္ျခင္းမရွိေၾကာင္းကို ZCD Information Centre, Yagon မွ Tongsan Media ကိုသတင္းေပးပို႔ခဲ့ပါသည္။ ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ားမွ Rev. Dr. S. Pau Khan En (President of GZA & Paster of TBCY)၊ Prof. Dr. C Thang Za Tuan (President of Teddim Association, Yangon)တို႔ႏွင့္ အတူ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ေန ဇိုမီး(ခ်င္း)သာသနာ့ေခါင္းေဆာင္းမ်ားနွင့္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ ၄၂ ဦးခန္႔ကို ဖိတ္ၾကားထားသည္ဟု သိရွိရပါသည္။

Source by:ZCD Information Department

See More...

တီးတိန္ျမိဳ႕ တစ္ျမိဳ႕လံုးရွိ ေစ်းဆိုင္ခန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ျခင္း မရွိ

ယေန႔ ဇြန္လ ၈ ရက္၊ ၂၀၁၂ ခုနွစ္တြင္ ခ်င္းျပည္နယ္ တီးတိန္ျမိဳ႕သို႔ ဦးဟုန္းငိုင္း( U Hong Ngai) အလည္အပတ္ေရာက္ရွိမည္ဟုသိရွိရပါသည္။  ဤေန႔ရက္တြင္ တီးတိန္ျမိဳ႕ တစ္ျမိဳ႕လံုးရွိ ေစ်းဆိုင္ခန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ျခင္း မရွိသည့္အျပင္ တိတ္ဆိတ္စြာေနထိုင္ျပီး သူ႔အားအေရးမလုပ္ရန္ တစ္ျမိဳ႕လံုးရွိျပည္သူမ်ားက သေဘာတူညီထားပါသည္။
ဤကဲ့သို႔ျပဳလုပ္ရျခင္း၏အေၾကာင္းမွာ တီးတိန္ျမိဳ႕အား ခရိုင္အျဖစ္သတ္မွတ္ေပးရန္ေတာင္းဆိုမႈက္ို ပယ္ခ်ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟုသိရွိရပါသည္။

ယင္းအျပဳအမူသည္ တီးတိန္ျမိဳ႕ရွိ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတာ၀န္ရွိသူမ်ား(ပါတီ၀င္)ႏွင့္ ျမိဳ႕မိျမိဳ႕ဖမ်ုား၏ အဆိုျပဳခ်က္ျဖစ္ျပီး ျမိဳ႕သူျမိဳ႕သားမ်ားအားလံုးက လြန္စြာမွပင္သေဘာတူၾကသည္ ဟုလည္းၾကားသိရပါသည္။ အမိန္႔အာဏာျဖင့္ ဆိုင္ခန္းမ်ားပိတ္ရန္ ခိုင္းေစျခင္းမဟုတ္ေသာေၾကာင့္ စား၀တ္ေနေရးစေသာ အေျခေနအရပ္ရပ္ေၾကာင့္ အနည္းငယ္ေသာေစ်းဆိုင္မ်ားမွာ ပံုမွန္္အတိုင္းပင္ ဆိုင္ဖြင့္ျဖစ္လိမ့္မည္ဟုလည္းသိရွိရပါသည္။

Sr. Suakim

See More...

ဇိုမီးအဖြဲ႕အစည္း(ၾသစေတးလ်)မွ အေရးေပၚ စည္းေ၀းမွတ္တမ္း

အေၾကာင္းအရာ။    ။ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ 'ဇိုမီး'မရွိဟု အစိုးရထုုတ္ျပန္သည့္ကိစၥၥ။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဇိုမီး အမွန္အကန္ရွိေၾကာင္းျပရန္၊ ကင္ဘာရာ(Canberra)ျမိဳ႔ရွိ ျမန္မာသံရံုးႏွင့္ ၾသစေတးလ် ပါရီမန္ အိမ္ေတာ္တြင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္အတြက္ အၾကီးအက်ယ္ ေဆြးေႏြးျပီးခ်ိန္တြင္ ၂၈/၀၅/၂၀၁၂ ရက္ေန႔ ကင္ဘာရာျမိဳ႔ေတာ္တြင္ စတင္ျပီး ၂၇ ရက္ေန႔ ညေနစာစားအျပီး ည ၈း၀၀ အခ်ိန္တြင္ မဲလ္ဘုန္း(Melbourne)မွ စတင္ထြက္ခြါရန္ သေဘာတူမႈ ရရွိခဲ့ျပီး မဲလ္ဘုန္း(Melbourne)မွ အနည္းဆံုးလူအင္အား အေယာက္ ၅၀ ခန္႔ ပါ၀င္နိုင္ရန္ အတည္ျပဳခဲ့ၾကသည္။

ပါ၀င္ခ်ီတက္မည့္သူတိုင္းသည္ $50 စီကို လမ္းစရိတ္အတြက္ယူေဆာင္လာၾကရန္ျဖစ္ျပီး၊ ယာဥ္စီးခအတြက္ လိုအပ္ေသာ ေငြေၾကးမ်ားကို ZAA ရန္ပံုေငြမွ လြဲယူကာ ထြက္ခြါခ်ိန္တြင္ ZAA ဘဏၰာေရးမွဴး ေမာင္နန္ခိုခိုင္(Tg Nang Khaw Khai)သည္ ယာဥ္စီးခကို လိုက္လံေကာက္ခံမည္ျဖစ္သည္။ ေထြေထြ အသံုးစရိတ္အျဖစ္ ZAA မွ $500 ကိုစီမံထားပါသည္။ 

ပါ၀င္လိုသူမ်ားသည္ ၂၁/၀၅/၂၀၁၂ ရက္ေန႔ ည ၈း၀၀ နာရီမတိုင္မွီ ဦးဇိုခိုင္(Pa Zokhai)၊ ဦးေဆာမ္းထန္(Pa Sawm Thang)၊ ေမာင္ ဒါလ္းခက္(Tg Dalkhek)ႏွင့္ ဦးနန္ခန္႔ခုပ္(Pa Nang Khan Khup)တို႔ထံ အမည္စာရင္းေပးသြင္းၾကရန္၊ ယာဥ္ႏွင့္ အျခားလိုအပ္သည္မ်ားကို ၾကိဳတင္စီမံနိုင္ရန္အတြက္ျဖစ္ပါသည္။

၀ိတူရိယားျပည္(Victoria State)ျမိဳ႕ေတာ္ မဲလ္ဘုန္း(Melbourne)၊ Queensland ျမိဳ႕ေတာ္ Brisbane၊ South Australia ျမိဳ႕ေတာ္ Adelaide, New South Wales ျပည္ Coffs Harbour ႏွင့္ Wollongong ျမိဳ႕ေတာ္မ်ားရွိ ပါ၀င္နိုင္ေသာ ဇိုလူမ်ိဳးမ်ား စုစည္းျပီ Canberraျမိဳ႕ေတာ္တြင္ေပါင္းဆံုရန္ျဖစ္သည္။

ZAA ဥကၠဌ ဦးလ်န္ဆြန္းခမ္ နွင့္ ဒုဥကၠဌဦးဇင့္ခန္႔လ်န္းတို႔က အစည္းအေ၀းသဘာပတိအျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့ျပီး ဦးဇမ္းဇက်င့္၏ အဖြင့္ဆုေတာင္းႏွင့္ အစည္းအေ၀းစတင္ကာ ေဒါ၀ုန္ President ZAA Women Department ၏ အပိတ္ဆုေတာင္းျဖင့္ အစည္းအေ၀းေအာင္ျမင္စြာ ျပီးဆံုးခဲ့ပါသည္။

အစီအစဥ္တိုင္းကို ေအာင္ျမင္နိုင္ရန္အတြက္ အေယာက္စီတိုင္း ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္းေပးၾကပါ။

နန္ခန္႔ခုပ္ ေနာင္လပ္
အတြင္းေရးမွဴး
ZAA

Nang Khan Khup Naulak
Secretary
ZAA
31/8-10 Emma Rd
Croydon
VIC 3136

See More...

မေလးရွားရွိ ဇိုမီးမ်ား ျငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵျပ

ZNC( Zomi  National Congress Party) ပါတီသည္ လာမည့္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ မွတ္ပံုတင္ရာတြင္ ျမန္မာအစိုးရသည္ Zomi ဟူေသာလူမ်ိဳးသည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္မရွိဟု ေၾကညာျပီး၊ မွတ္ပံုတင္ျခင္းကို ပယ္ခ်လိုက္ပါသည္။

ဤကိစၥနွင့္ ပတ္သက္၍ မေလးရွားတြင္ေနထိုင္ေသာ ျမန္မာနိုင္ငံမွ 'ဇိုမီး'(Zomi)မ်ားသည္  ေမလ ၂၈ ၂၀၁၂ ရက္ေန႔တြင္ မေလးရွားအစိုးရ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ မေလးရွားနိုင္ငံရွိ ျမန္မာသံရံုးတြင္ ဇိုမီး အမွန္တကယ္ရွိေၾကာင္း ဥပေဒႏွင့္အညီ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပၾကပါသည္။

*Khup*
*Secretary
*International Save The Bird Inc.*
*ph +60104311451

See More...

မေလးရွားရွိ ဇိုမီးအမ်ိုဳးသားမ်ား ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မည္

ျမန္မာအစိုးရသည္ "ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဇိုမီးတိုင္းရင္းသားမရွိ"ဟုထုတ္ျပန္ေၾကျငာသည့္ ကိစၥနွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ "ဇိုမီးအမ်ိဳးသား"အမွန္တကယ္ရွိေၾကာင္းကို မေလးရွားျမိဳ႕ေတာ္ ကြာလာလမ္ပူ(Kuala Lumpur)ျမိဳ႔ရွိ ျမန္မာသံရံုးေရွ႕တြင္ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔၌  Asia Pacific Zomi Protest Committee ၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ မေလးရွားေန ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမ်ား ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ၾကမည္ျဖစ္ေၾကာင္းသိရွိရပါသည္။

လြတ္လပ္စြာလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္အတြက္ သက္ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားထံမွလည္း ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္းဆိုထားျပီးျဖစ္ေၾကာင္းလည္းသိရွိရပါသည္။ ထို႔အျပင္ ျငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈ(Peaceful Protest)ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ကေလး၊လူၾကီးမဟူ ပါ၀င္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

Asia Pacific Zomi Protest Committee(APZPC) သည္ 'ဇိုမီးအမ်ိဳးသားမရွိ'ဟုထုတ္ျပန္သည့္ လတ္တေလာအေျခေနေၾကာင့္
 ဖြဲ႔စည္းထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အလားတူ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔တြင္  ထိုင္း၊ၾသစေတးလ်၊ဂ်ပန္ႏွင့္ အေမရိကန္စေသာ နိုင္ငံမ်ား၌လည္း APZPC၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာ ေနရာဌာနမ်ားတြင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ားျပဳလုပ္သြားမည္ ဟုလည္း သိရွိရပါသည္။

*Khup*
*Secretary
*International Save The Bird Inc.*
*ph +60104311451

See More...

ဒုတိယပင္လံုညီလာခံ ျဖစ္ေျမာက္ေရး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာၾကားသည့္ မိန္႔ခြန္းအျပည့္အစံု (၂၀-၁၁-၂၀၁၀)

* ဒုတိယပင္လံုညီလာခံ ျဖစ္ေျမာက္ေရး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာၾကားသည့္
မိန္႔ခြန္းအျပည့္အစံု (၂၀-၁၁-၂၀၁၀) *

က်မကုိ ဒီလုိတာ၀န္ေပးတဲ့အတြက္ အမ်ားႀကီးပဲ ဂုဏ္ယူပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့
တာ၀န္ဆုိတာ အျမဲပဲ ႀကီး မားတဲ့ ကိစၥတခုပါ။ တာ၀န္ကုိ ထမ္းရတယ္။
ထမ္းရတယ္ဆုိကတည္းက ေလးတယ္ဆုိတဲ့ အဓိပၸာယ္ေတာ့ရွိ တာေပါ့။ တာ၀န္ေသးေသးဆုိရင္ေတာ့
ခပ္ေပါ့ေပါ့ပဲ ထမ္းရမယ္။ ဒီဟာကေတာ့ တာ၀န္ႀကီးႀကီးျဖစ္လုိ႔ က်မ အင္မတန္မွ
ေလးေလးနက္နက္ စိတ္ထဲမွာထားလုိ႔ တာ၀န္ေက်ပြန္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ့မယ္။ ဒါေပမယ့္
ဒီလုိ က် မ တာ၀န္ေက်ပြန္ေအာင္ လုပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ က်မကုိ ၀န္းရံၿပီးေတာ့
ကူညီေပးဖုိ႔ လုိပါတယ္။ က်မတုိ႔ လူႀကီးေတြ ကလည္း အၾကံဉာဏ္ေပးဖုိ႔၊ ဆုံးမစရာရွိတာ
ဆုံးမဖုိ႔၊ က်မတုိ႔ အထူးသျဖင့္ က်မတုိ႔ တုိင္းရင္းသားေတြဟာ က် မတုိ႔
လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ဟုတ္ရဲ႕လားဆုိတာကုိ က်မတို႔ကုိ ျပဖုိ႔၊ တခ်ိန္လုံး
တေယာက္နဲ႔တေယာက္ တဘက္နဲ႔ တဘက္ စကားေျပာေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ ဒီတာ၀န္ေတြကုိ
ထမ္းေဆာင္သြားရမွာပါ။ က်မတေယာက္တည္း က်မ သေဘာနဲ႔ ထမ္းေဆာင္သြားလုိ႔ မျဖစ္ပါဘူး။

အခု ဒီမွာေရာက္ေနတာက မ်ဳိးဆက္ေတြကလည္း စံုတယ္။ လူႀကီးေတြ ... က်မတုိ႔ အခု
လာကန္ေတာ့ေနတဲ့ ဘဘတုိ႔ရဲ႕မ်ဳိးဆက္ေတြ၊ က်မတုိ႔ရဲ႕ မ်ဳိးဆက္ေတြ၊
က်မတုိ႔ထက္ငယ္တဲ့ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ေတြ၊ ၈၈ ထက္ငယ္တဲ့ လူငယ္ေတြ မ်ဳိးဆက္ေတြေပါ့ေနာ္ …
ဒီမ်ဳိးဆက္ေတြ မ်ဳိးဆက္ေတြဟာ ဒီတာ၀န္ေတြကို ဆက္ၿပီးေတာ့ ထမ္း ေဆာင္သြားရမယ္။
ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ က်မတုိ႔ အခုက အေရးႀကီးတာက က်မရဲ႕အျမင္ကုိ က်မ ေျပာတာ
ေပါ့ေနာ္၊ ညီလာခံတခုထက္ အေရးႀကီးတာက စိတ္ဓာတ္ပဲ။ အဲဒီေတာ့ က်မတုိ႔ဟာ
ပင္လုံစိတ္ဓာတ္ကုိ ဆက္ ၿပီးေတာ့ ရွင္သန္ေနေအာင္လုပ္သြားဖုိ႔ဟာ
ေနာင္မ်ဳိးဆက္ေတြမွာလည္း တာ၀န္ရွိတယ္။ အလုပ္တခုက ညီ လာခံတခုနဲ႔
ၿပီးသြားတာမဟုတ္ဘူး။ ဒီညီလာခံကေနၿပီးေတာ့ အေကာင္အထည္ေဖာ္လုိက္တဲ့ ကိစၥေတြကုိ
အဓိပၸာယ္ရွိရွိနဲ႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ က်မတုိ႔ႏုိင္ငံအတြက္ ရပ္တည္သြားႏုိင္ဖုိ႔ဆုိတာ
အားလုံးရဲ႕တာ၀န္ျဖစ္တယ္။ ဒီမ်ဳိးဆက္တခုတင္ မၿပီးသြားဘူး။ မ်ဳိးဆက္ေတြ
မ်ဳိးဆက္ေတြ ဆက္ၿပီးေတာ့ လုပ္ရမယ္။ တုိင္းရင္းသားေတြ အားလုံး ညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႔
လုပ္ရမယ္။

အခု က်မတုိ႔ ဒီလုိ၀ါရင့္ႏုိင္ငံေရးသမားႀကီးမ်ားကုိ ကန္ေတာ့ပူေဇာ္ပြဲမွာ
ဒီလုိကိစၥမ်ဳိးနဲ႔ ဆုံစည္းၿပီးလုပ္တာ အင္ မတန္မွ သင့္ေတာ္တယ္လုိ႔ က်မ ထင္ပါတယ္။
တနည္းအားျဖင့္ ဆုိလုိ႔ရွိရင္ က်မတုိ႔ ၀ါရင့္ႏုိင္ငံေရးသမားႀကီး မ်ား၊
က်မတုိ႔လူႀကီးမ်ားက က်မတုိ႔ကုိ လက္ဆင့္ကမ္းၿပီးေတာ့ တာ၀န္ေပးအပ္တဲ့သေဘာပါ။
အဲဒီေတာ့ က်မ တုိ႔ကလည္း အခုကတည္းက ဘြတ္ကင္လုပ္ထားရမွာေပါ့ (ရယ္လ်က္)။
က်မတုိ႔ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ လူလတ္ပုိင္း၊ လူလတ္ပုိင္းကေန လူငယ္ပုိင္း
အဆင့္ဆင့္လုပ္သြားရမွာပါ။ ဘယ္ေတာ့မွ ႏုိင္ငံေရးဆုိတာ ၿပီးတယ္လုိ႔ မရွိပါ ဘူး။
ႏုိင္ငံေရးဆုိတာ လူတုိင္းနဲ႔ ဘယ္သူနဲ႔မွလည္း ကင္းတယ္လုိ႔မရွိဘူး။ ဘယ္ေတာ့မွလည္း
ၿပီးဆုံးသြားတယ္ လုိ႔မရွိဘူး။

အဲဒီေတာ့ က်မတုိ႔ ဒုတိယပင္လုံလုိ႔ပဲ ေျပာေျပာေပါ့ေနာ္၊ က်မ ၂၁
ရာစုႏွစ္ပင္လုံလုိ႔ ေျပာခ်င္တာက ၂၁ ရာစု အျမင္ေတြနဲ႔လည္း ကုိက္ေအာင္ ၂၁
ရာစုႏွစ္မွာ က်မတုိ႔ရမယ့္ အခြင့္အေရးေတြ လုပ္ပုံလုပ္နည္းေပါ့ေနာ္ …
လမ္းေၾကာင္းေတြနဲ႔ ကုိက္ေအာင္ဆုိၿပီးေတာ့ က်မက သုံးလုိက္တာပါ။ လူႀကီးေတြေျပာတဲ့
ဒုတိယပင္လုံဆုိ တဲ့ စကားကုိ ဖယ္ရွားတဲ့သေဘာလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ထပ္ၿပီးေတာ့
ျဖည့္ဆည္းေပးတဲ့ သေဘာလုိ႔ပဲ က်မ ျမင္ ေစခ်င္ပါတယ္။ က်မတုိ႔ႏုိင္ငံဟာ
တကယ့္ျပည္ေထာင္စုစစ္စစ္ျဖစ္ဖုိ႔ဟာ လူတုိင္းရဲ႕တာ၀န္ျဖစ္တယ္။

အဲဒီမွာေတာ့ က်မေတာ့ ေျပာရမွာပဲ။ က်မတုိ႔ ... က်မက ဗမာဆုိေတာ့ ဒီလုိအေျခအေနမွာ
ေျပာလုိ႔လည္း ေကာင္းပါတယ္။ လူမ်ားစုျဖစ္တဲ့ ဗမာေတြက ပုိၿပီးေတာ့ ႀကိဳးစားရမယ္။
ဟုိ ... ငါတုိ႔က လူမ်ားစုဆုိတာ အခြင့္ အေရးယူဖုိ႔ မဟုတ္ဘူး။ ပုိၿပီးေတာ့
တာ၀န္ယူဖုိ႔။ အဲဒီလုိပဲျမင္ပါ။ ကုိယ့္မွာ အင္အားပုိၿပီးေတာ့မ်ားလုိ႔ရွိရင္ တာ
၀န္ပုိၿပီးေတာ့ ယူရမယ္။ အခြင့္အေရးကုိ ေလွ်ာ့ၿပီးေတာ့ ယူရမယ္။ ဒါမွ လူ႔သိကၡာနဲ႔
ညီညြတ္တယ္။ ဒါမွ က်မ တုိ႔ႏုိင္ငံအတြက္ ေကာင္းတဲ့အစဥ္အလာေတြ ျဖစ္ႏုိင္မွာပါ။ က်မ
ဟုိ ... ဘဘဦးတင္ဦးလုိ စီကာပတ္ကုံးမေျပာ တတ္ဘူး (ရယ္လ်က္ ...)။ အဲဒီေတာ့
တုိတုိပဲေျပာပါရေစ။

က်မတုိ႔ ေတာ္လွန္ေရးဆုိတဲ့ … ေတာ္လွန္ေရးသမားဆုိတဲ့ အဓိပၸာယ္ကုိ က်မ
ေခၚဆုိတဲ့အခါမွာ တခါလည္း ေျပာဖူးပါတယ္။ ဆရာႀကီးမင္းသု၀ဏ္ရဲ႕ ‘သူ႔မွာတမ္း’
ဆုိတဲ့ကဗ်ာေပၚကုိ အေျခခံၿပီး က်မ ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ ေတာ္လွန္းေရးသမားရဲ႕
စိတ္ဓာတ္ဆုိတာ ေနာက္ဆုံးတုိင္ ... ေနာက္ဆုံးဆုံးတုိင္ … အဲဒီကဗ်ာကုိ မွတ္မိတဲ့
ဖတ္ဖူးတဲ့သူေတြ မွတ္မိတဲ့သူေတြဆုိ သိပါလိမ့္မယ္။ ဒီေတာ္လွန္ေရးသမားေလးဟာ
ေတာ္လွန္ေရးမၿပီးခင္ က်ဆုံးသြားတဲ့အခါက်ေတာ့ သူက ေတာင္းပန္သြားတယ္။
အားနာပါတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ဆုံးအခ်ိန္ထိ မေန ခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလုိပဲျဖစ္ရမယ္။
ကုိယ္က ဘယ္ေလာက္လုပ္ေပးပါတယ္ဆုိတာကုိ ေျပာမယ့္အစား ကုိယ္ ဒါ့့ထက္ပုိၿပီးေတာ့
မလုပ္ေပးႏုိင္တာကုိ မေက်နပ္ႏုိင္ပါဘူး။ မလုပ္ေပးႏုိင္လုိ႔ ေတာင္းပန္ပါတယ္ဆုိတဲ့
စိတ္ ဓာတ္ က်မတုိ႔ အားလုံးမွာရွိရမယ္။ အဲဒီလုိစိတ္ဓာတ္နဲ႔
လုပ္သြားမယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ … တကယ္ေတာ့ ႏုိင္ငံတႏုိင္ ငံရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးဆုိတာ ...
အခုဆုိရင္ ကမၻာႀကီးမွာ သူတုိ႔က အခုေနာက္ဆုံးေတာ္လွန္ေရးကုိ IT ေတာ္လွန္
ေရးေပါ့ေနာ္။ ဒီလုိ သူတုိ႔ေခၚၾကတယ္။ နည္းပညာေတာ္လွန္ေရးေပါ့ေနာ္။ အရင္တုန္းက
စက္မႈေတာ္လွန္ေရး လည္း ရွိခဲ့တယ္။ တကယ့္ ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရး… ေတာ္လွန္ေရးဆုိတာ
အမ်ဳိးမ်ဳိးေပါ့။ ေတာ္လွန္ေရးဆုိတာ ဟာ အေျပာင္းအလဲႀကီးတခုပဲ။ သိသာတဲ့
အေျပာင္းအလဲႀကီးတခုပဲ။ အဲဒီလုိအေျပာင္းအလဲေတြဟာ က်မတုိ႔ ကမၻာႀကီးတည္သေရြ႕ ဒီလုိ
အေျပာင္းအလဲေတြက ရွိေနမွာပဲ။ အဲဒီေတာ့ က်မတုိ႔ အားကုိးမွာ ေတာ္လွန္ေရး
စိတ္ဓာတ္ေမြးတယ္ဆုိတာ အဲဒါကို ေျပာတာ။ ေခတ္နဲ႔အညီ ကုိယ့္ရဲ႕တာ၀န္ကုိ
ဆုံးခန္းတုိင္ေအာင္ ဆက္ၿပီး ေတာ့ ထမ္းေဆာင္သြားခ်င္တဲ့ စိတ္။

အဲဒီေတာ့ အခု က်မတုိ႔ဟာ ေခတ္နဲ႔အညီ ဒီျပည္ေထာင္စုစိတ္ဓာတ္ေတြကုိ ဘယ္ေတာ့မဆုိ
ခုိင္ျမဲသထက္ ပုိ ၿပီးေတာ့ ခုိင္ျမဲေအာင္ လုပ္သြားရမွာက အဆုံးရွိမွာမဟုတ္ဘူး။
ဘယ္ေတာ့မွ အဆုံးရွိမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒီ ... ပင္ လုံညီလာခံ
ဒုတိယပင္လုံညီလာခံေခၚၿပီးလုိ႔ရွိရင္ ၿပီးၿပီဆုိတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ပင္လုံညီလာခံက
ဆုံးျဖတ္ ခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမယ္။ ဆက္ၿပီးဆက္ၿပီးေတာ့
ဒီပင္လုံစိတ္ဓာတ္ေတြကို ပုိၿပီးေတာ့ ခုိင္မာ ေအာင္လုိ႔ ပုိၿပီးေတာ့
က်ယ္ျပန္႔ေအာင္လုိ႔ က်မတုိ႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ ႀကိဳးစားသြားရမယ္။ အဲဒီေတာ့ က်မဒီမွာ
ခပ္ တုိတုိနဲ႔ပဲေျပာပါရေစ။ ေပးအပ္ခဲ့တဲ့ … အခုေပးတဲ့ တာ၀န္ေတြကုိ
ေက်ပြန္ေအာင္လုိ႔ က်မႀကိဳးစားပါ့မယ္။ ဒီလုိ ႀကိဳးစားတဲ့ေနရာမွာ ၀ုိင္းၿပီးေတာ့
ကူညီေပးၾကပါ။ အၾကံဉာဏ္ေပးၾကပါ။ သေဘာမတူရင္လည္း သေဘာမတူ ဘူးလုိ႔ ေျပာၾကပါ။
ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဘာျဖစ္လုိ႔ သေဘာမတူတာလဲ။ က်မ လုပ္ပုံကုိင္ပုံကို သေဘာမတူလို႔ဆို
ရင္ ဘာျဖစ္လုိ႔ သေဘာမတူတာလဲဆုိတာကို ေျပာၾကပါ။

က်မက အဲဒီဘာျဖစ္လုိ႔ဆုိတဲ့ဟာ ... ေမခြန္းက အင္မတန္ အေရးႀကီးတယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။
မႀကိဳက္ဘူးလုိ႔ ေျပာ႐ုံနဲ႔မရဘူး။ ႀကိဳက္တယ္လုိ႔ ေျပာ႐ုံနဲ႔လည္း မရဘူး။
ကုိယ့္မွာ အေၾကာင္းအခ်က္ ခုိင္ခုိင္မာမာ ရွိရမယ္။ အဲ ဒီေတာ့မွလည္း တဘက္က
နားလည္ႏုိင္မယ္။ ဘယ္လုိျပဳျပင္ရမလဲ၊ ဘာျဖစ္လုိ႔ ျပဳျပင္သင့္သလဲဆုိတာကို သ
ေဘာေပါက္မယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ဖုိ႔အတြက္ က်မတုိ႔
၀ါရင့္ႏုိင္ငံေရးသမားႀကီးမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ လူႀကီးမ်ား၊ က်မတုိ႔ရဲ႕ အသက္အရြယ္
က်မနဲ႔ တမ်ဳိးဆက္တည္းျဖစ္တဲ့ ပုဂၢဳိလ္မ်ား၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ က်မတုိ႔ ထက္ငယ္တဲ့ ၈၈
မ်ဳိးဆက္လုိ႔ပဲဆုိပါေတာ့ လူလတ္ပုိင္း၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တက္သစ္စျဖစ္တဲ့
လူငယ္ပုိင္းေတြ ဟာ အားလုံး၀ုိင္းၿပီးေတာ့ ကူညီၾကပါ။ အားလုံး၀ုိင္းၿပီးေတာ့
လုပ္ၾကပါ။ အားလုံးရဲ႕တာ၀န္ဟာ တေယာက္ခ်င္း တေယာက္ခ်င္းရဲ႕ တာ၀န္ျဖစ္တယ္ဆုိတဲ့
စိတ္ဓာတ္ကုိ ထားေစခ်င္တယ္။

က်မတုိ႔မွာ အားနည္းခ်က္ေတြရွိလုိ႔ရွိရင္ အားနည္းခ်က္ဟာလည္း
လူတုိင္းနဲ႔ဆုိင္တယ္။ ေအာင္ျမင္မႈဟာ လည္း လူတုိင္းနဲ႔ဆုိင္တယ္ဆုိတဲ့ စိတ္ကုိ
ထားခ်င္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ အားနည္းခ်က္ဆုိရင္ေတာ့ ငါနဲ႔ မ ဆုိင္ဘူး။
ေအာင္ျမင္မႈဆုိေတာ့ ဒုိ႔ပဲ ... ဒုိ႔ပဲဆုိတာ အဲဒါႀကီးကေတာ့ မျဖစ္ဘူးေနာ္။
အဲဒီစိတ္ဓာတ္ကုိေတာ့ က် မတုိ႔ ဖယ္ရွားရမယ္။ ဒါဟာ ပုဂၢဳိလ္တဦးတေယာက္ခ်င္းဟာလည္း
ဒီလုိစိတ္ဓာတ္ထားရမယ္။ အဖြဲ႔အစည္းတ ခုခ်င္းကလည္း အဲလုိစိတ္ဓာတ္ထားရမယ္။ အဲေတာ့
က်မတုိ႔ လုပ္တာေအာင္ျမင္ရင္ ဒုိ႔ အန္အယ္လ္ဒီကြလုိ႔ အဲလုိေျပာတာဟာ အင္မတန္မွ
မွားတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့လည္း က်မတုိ႔ ဒီ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ ပတ္သက္ လုိ႔
လုပ္တာေတြဟာ သိပ္အားမရဘူးဆုိရင္ အဲဒါ အန္အယ္လ္ဒီပဲဆုိၿပီးေတာ့
လက္ညဳိးထုိးတာလည္းရွိတယ္။ အဲဒီႏွစ္ခုစလုံးက မမွန္ဘူး။ မမွန္ဘူး။ အားလုံးတကယ္ပဲ
က်မတုိ႔ ဒီတုိင္းျပည္မွာ စစ္မွန္တဲ့ စိတ္ဓာတ္ေတာ္ လွန္ေရးႀကီးကုိ
ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ လုပ္ခ်င္တယ္ဆုိရင္ အားနည္းခ်က္ေတြကုိလည္း
အားလုံးနဲ႔ဆုိင္တယ္ ဆုိတဲ့ စိတ္ဓာတ္ထားရမယ္။ ေအာင္ျမင္ခ်က္ေတြကုိလည္း
အားလုံးနဲ႔ဆုိင္တယ္ဆုိတဲ့ စိတ္ဓာတ္ကုိ ထားရ မယ္။ ဒါဟာ တကယ့္ကုိ
ညီညြတ္ေရးရဲ႕အေျခခံပါပဲ။

ဒီေတာ့ က်မတုိ႔ ပင္လုံစိတ္ဓာတ္ကုိ ထူေထာင္ႏုိင္ရင္ က်မတုိ႔တုိင္းရင္းသားအားလုံး
... က်မ တုိင္းရင္းသားထဲ မွာ ဗမာကုိပါ ထည့္ၿပီးေတာ့ ေျပာလုိက္မယ္။ ဗမာနဲ႔
တုိင္းရင္းသားဆုိတာ ဒါေျပာစရာမလုိဘူး။ က်မတုိ႔လည္း တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးပဲ။
ဒီထဲက တုိင္းရင္းသားတစုပဲ။ အဲဒီေတာ့ က်မတုိ႔ တုိင္းရင္းသားအားလုံးရဲ႕ လုပ္ေဆာင္
ခ်က္ေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္တယ္ဆုိတာကုိပဲ က်မတုိ႔ ေရွ႕႐ႈၿပီးေတာ့
ႀကိဳးစားသြားပါ့မယ္လုိ႔ … က်မ … ကတိျပဳ တယ္ပဲေျပာပါရေစ။ က်မ … က်မကတိ
သိပ္ၿပီးေတာ့လည္း မေပးခ်င္ဘူး။ ကတိဆုိတာ ေသခ်ာတည္ႏုိင္ တယ္ဆုိတဲ့ဟာကုိ
အာမခံခ်က္ရွိမွ။ အဲဒီေတာ့ က်မ လုပ္ႏုိင္သေလာက္လုပ္သြားပါ့မယ္။ က်မ တတ္ႏုိင္သ
ေလာက္ ဒီတာ၀န္ကုိ ေက်ပြန္ေအာင္လုပ္သြားပါ့မယ္လုိ႔ပဲ ေျပာပါရေစ။ အားလုံးကုိ
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ (လက္ခုပ္သံမ်ား ....)

မွတ္ခ်က္ - အသံကူးယူမႈ ခၽြတ္ယြင္းခ်က္ေၾကာင့္ စာသားအျဖစ္ ေျပာင္းလဲေရးသားရာတြင္
အက်အေပါက္တခ်ဳိ႕ က်န္ရွိႏိုင္ပါတယ္။

See More...

ဇိုျပည္ႏွင့္ ဇိုမိ္ံးလူမ်ိဳး (Zogam leh Zomi)

ဇိုမိ္ံး လူမ်ိဳး၏နယ္ေျမ (ZOMI NAMTE GAM)
တည္ေနရာ။    ။ အိႏၵိယအေရွ့ပိုင္း( mal-sak)ႏွင့္ ျမန္မာျပည္အေနာက္ေျမာက္ပိုင္း(

mal-khang)၊ ေနရာေဒသ(sim leh mal)ကိုလိုက္၍ ဟိမ၀ႏၱာ(Himalaya)ေတာင္ေၾကာတေလွ်ာက္မွ ဘဂႍလားပင္လယ္ေအာ္(Bay of Bengal) အနီးထိ၊ ေတာင္ႏွင့္ေျမာက္ကိုလိုက္၍ အိႏိၵယျပည္ ေျမျပန္႔ေဒသမွ သည္ျမန္မာျပည္ေျမျပန္႔ေဒသ ၾကားေနရာ။ ဤေတာင္တန္းေဒသမ်ားတြင္ တိဘက္-ျမန္မာေခၚ(Tibeto-Burman)လူမ်ိဳးစုမ်ား ေနထိုင္ၾကပါသည္။ တိဘက္-ျမန္မာ( Tibeto-Burman)ထဲမွ 'ဇိုမိ္ံး' (Zomi)မ်ိဳးႏြယ္စုသည္ အိႏိၵယျပည္အင္ဖား(Imphal)ေျမျပန္႔ေဒသမွ ျမန္မာျပည္ စစ္တေကာင္းအထိ ေနထိုင္ပိုင္ဆိုင္ၾက၏။ ၎ေဒသ ပင္လွ်င္ ဇိုမိ္ံး မ်ိဳးဌာေန(Zogam)ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

ဇိုမိ္ံး လူမ်ိဳးတို႔သည္ သကၠရာဇ္ ၁၂ ရာစု၀န္းက်င္တြင္ ဇိုဌာေနရွိ ကေဘာ္ခ်ိဳင့္၀ွမ္းေဒသသို႔ ေရာက္ရွိခဲ့ၾကျပီး၊ မ်ိုဳးႏြယ္စုတစ္စုအေနျဖင့္ ဘုရား(God) ဖန္ဆင္းသည့္ အခ်ိန္မွစ၍ ဇိုအမ်ိဳးအတြက္ ထားခဲ့သည့္ ကတိေတာ္နယ္ေျမသည္ ဤဇိုဌာေန ျဖစ္သည့္အျပင္ အျခားမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ား ပါ၀င္ ပတ္သက္ျခင္းကင္း၍ ဇိုမ်ိဳးသာလ်ွင္ ၾကီးစိုးသည့္ ေနရာျဖစ္ေသာ
ဇိုေဒသ(Zogam) ျဖစ္ရာ ဇိုေျမ(Zogam)သည္လည္း ယင္းသို႔ျဖင့္ ျဖစ္တည္လာ ခဲ့ပါသည္။ အိမ္နီးခ်င္းမ်ားမွာ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ မဏိပူရ( Manipur)ႏွင့္ အာသံျပည္ခ်ခ်ားနယ္ (Cachar, Assam, India)၊ ေတာင္ပိုင္းတြင္ ရခိုင္ျပည္(Arakan)ႏွင့္ စစ္တေကာင္း(Chittagong,Bangaladesh) ေတာင္တန္းေဒသ၊ အေနာက္ဘက္တြင္ တရိပူရနယ္ (Tripura,India)ႏွင့္အေရွ့ဘက္တြင္  ျမန္မာျပည္အထက္အညာေဒသ စေသာ နယ္ေျမမ်ားက ၀န္းရံထားကာ တိတိက်က် နယ္ေျမ သတ္မွတ္ျခင္းဟူ၍ကား မရွိခဲ့ေပ။

ဇိုျပည္(Zogam)သည္ အျခားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာေနထိုင္ျခင္းမ်ိဳးမရွိပဲ ဇိုမ်ိဳးႏြယ္မ်ားသာ ေနထိုင္ေသာ ျပည္ျဖစ္၏။ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္ျဗိိတိသွ်တို႔ ၀င္ေရာက္သည့္ အခ်ိန္မွ စ၍ တီအိုေခ်ာင္း(Ciau)၏ ေရွ့ဘက္ျခမ္းကို ခ်င္းေတာင္ေဒသ(Chin Hill)၊ အေနာက္ဘက္ျခမ္းကို လူရွိဳင္းေတာင္ေဒသ(Lushai Hill)၊ ေျမာက္ဘက္ပိုင္းကိုမူ ၾကဴရီခ်မ္းပူလ္ ခရိုင္(Churachandpur District) အမည္ေပးခဲ့ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ၎သံုးေဒသသည္ ဇိုျပည္အားလံုးကို မျခံဳငံုႏိုင္ေပ။ ခ်င္းေတာင္ေဒသတြင္ ဇိုမိ္ံး လူမ်ိဳး (Zomi)ႏွင့္ လိုင္မိ္ံး (Laimi) လူမ်ိဳးမ်ား ၾကီးစိုး၍၊ လူရွိဳင္းေတာင္ေဒသတြင္(Lushai Hill) လူရွိဳင္းလူမ်ိဳးမ်ား ၾကီးစိုးၾကသည္။ ယေန႔ လူရွိဳင္းေတာင္တြင္ လူဦးေရ ၉၀၀,၀၀၀ ခန္႔ ေနထိုင္ကာ ခ်င္းေတာင္တြင္ လူဦးေရ ၅၀၀,၀၀၀ ခန္႔ ႏွင့္ ၾကဴရီခ်မ္းပူလ္( Churachandpur) ခရိုင္တြင္ လူဦးေရ ၂၀၀,၀၀၀ ၀န္းက်င္ခန္႔ ေနထိုင္ပါသည္။  ဇိုျပည္(Zogam) ရွိ ့ျမိဳ့ျပမ်ားမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ - တီးတိန္ျမိဳ့၊ တြန္းဇံျမိဳ့၊ ထုထ္လိုင္ျမိဳ့၊ ကေလးျမိဳ့၊ ကေလး၀ျမိဳ့၊ ခမ္းပတ္ျမိဳ့၊ တမူးျမိဳ့၊ ဟုမၼလင္းျမိဳ့၊ ဟားခါးျမိဳ့၊ ဖလမ္းျမိဳ့၊ ထန္တလန္ျမိဳ့၊ မတူပီးျမိဳ့၊ 
ကန္ပက္လက္ျမိဳ့၊ ပလက္၀ျမိဳ့ႏွင့္ မင္းတပ္ျမိဳ့တို႔ ျဖစ္ၾကသည္။ မီးဇိုရမ္(Mizoram)တြင္ - အိုက္ေဇာလ္ျမိဳ့(Aizawl)၊ လံုးေလျမိဳ့(Lunglei)၊ စိုင္ဟာျမိဳ့(Saiha)၊ ေလာင္တလိုင္ျမိဳ့(Lawngtlai)၊ ခ်ေအာင္းသဲျမိဳ့(Chawngte)၊ ခ်မ္းဖိုင္းျမိဳ့(Champhai)၊ ကိုလစစ္ျမိဳ့(Kolasib)၊ ဆာခ်ခ်စ္ျမိဳ့(Serchhip)ႏွင့္ မာမစ္ျမိဳ့တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။  လမ္းကာ( Lamka or Chhurachandpur) ခရိုင္တြင္ - လမ္းကာျမိဳ့(Lamka)၊ ထန္းလံု(Thanlon)၊ စင္ငတ္( Singngat)၊ ပါးဘုမ္(Parbung or tipaimukh)ႏွင့္ ဟင္လက္(Henglep)ျမိဳ့တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

အက်ယ္အ၀န္း။    ။ဇိုျပည္(Zogam)၏ ေတာင္ႏွင့္ေျမာက္အလ်ားသည္ ဧေကြတာ(Equator)မွ လတၱီက်ဴး ၂၁.၅၆ ဒီဂရီႏွင့္ ၂၄.၃၀ ဒီဂရီ ၾကားတြင္ ရွိျပီး၊ မိုင္ေပါင္း၂၅၀ ခန့္ရွည္လ်ား မည္ဟု တြက္ဆထား၏။ အေရွ့ႏွင့္အေနာက္သည္ ေလာင္ဂ်ီက်ဴး ၉၂.၁၆ဒီဂရီႏွင့္ ၉၄.၂၀ဒီဂရီၾကား၌ တည္ရွိ၍ မိုင္ေပါင္း ၂၂၀ ခန့္ က်ယ္၀န္းပါသည္။ ေတာေတာင္
ထူထပ္သည့္အျပင္ ျဖတ္သန္းသြားလာရန္ လမ္းခရီး ေကာင္းမြန္စြာ မရွိသျဖင့္ အက်ယ္အ၀န္းကို မိုင္ျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကီလိုမီတာျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း တြက္ဆရန္
အလြန္ပင္ ခက္ခဲလွပါသည္။ လူရွိဳင္းေတာင္တန္းသည္ ၂၁,၀၈၇ စတုရန္းကီလိုမီတာ၊ ခ်င္းေတာင္သည္ ၁၄,၀၀၀ စတုရန္းကီလိုမီတာႏွင့္ လမ္းကာ(Lamka)ခရိုင္သည္ ၄,၅၇၀ 
စတုရန္းကီလိုမီတာ စသည္ျဖင့္ အသီးသီးက်ယ္၀န္းပါသည္။ ဤသံုးေဒသအျပင္ ဇိုျပည္၏ အျခားက်ယ္၀န္းေသာ ပိုင္ေျမမ်ားရွိေသး၏။ ဇိုမ်ိဳးႏြယ္မ်ား၏ စုုစုေပါင္းနယ္ေျမ အက်ယ္အ၀န္းမွာ ဧရိယာစတုရန္းကီလိုမီတာေပါင္း ၁,၂၄,၅၀၀ ခန္႔ျဖစ္ပါသည္။

ဘူမိအေနအထား။    ။ဘူမိပညာရွင္ ေဒါက္တာ၀ုမ္းဆြဏ္(Dr. Vum Son)၏ အျမင္အရ ဇိုျပည္သည္လြန္စြာ သက္ႏုလွပါသည္။ ေက်ာက္မ်ားသည္လည္း ' sandstone and slate' အမ်ိဳးအစားမ်ားသာ ျဖစ္သျဖင့္ မိုးေရႏွင့္ေခ်ာင္းေ။ရမ်ား လြယ္ကူစြာ တိုက္စားႏိုင္ေသာ ေက်ာက္မ်ိဳးျဖစ္၏။ ေျမစိုင္ေျမခဲမ်ားမွာလည္း ခိုင္ခံ့ျခင္းကင္းသျဖင့္ မိုးေရသည္ 
လြယ္လင့္တကူ ၀င္ေရာက္ႏိုင္ျပီး ေျမျပိဳျခင္းမ်ားလြယ္ကူစြာ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ပါသည္။ လူရွိဴင္းေတာင္၏ ေျမသက္တမ္းမွာ ကိုလ္ေဇာအစ္ ဧရာ (Corezoic Era)ဟုေခၚေသာ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္သန္းေပါင္း ၁၀ မွ ၁၅ အခ်ိန္ခန္႔က စတင္ျဖစ္တည္သည္ဟု တြတ္ယူထားပါသည္။  ခ်င္းေတာင္တန္းသည္ လူရွိဳင္းေတာင္တန္းထက္ ပို၍ သက္ရင့္သည္ဟု 
ဆိုၾကပါသည္။ ဇိုျပည္၏ ေျမအေနအထားသည္ ဆြစ္ဇာလန္ျပည္(Switzerland)ရွိ အက္ပ္(Alps)ေတာင္၏ ေျမ ဖလစခ်္(flysch)ႏွင့္ အလြန္တူသျဖင့္ ဇိုေျမကို 'Zo flysch' ဟူ၍ပင္ 
တစ္ခ်ိဳ႔က ဆိုၾကပါသည္။ ဇိုျပည္သည္ ေျမေအာက္ သယံဇာတ လြန္ပပ္ေပါၾကြယ္မည္ဟု ယံုၾကည္ၾကပါသည္။ လက္ရွိ ကေလးနယ္ရိွ ေျမြေတာင္တြင္ ခရိုမိုက္ႏွင့္ နီကယ္ေျမာက္
မ်ားစြာ ေတြ႕ရွိရပါသည္။ လိုင္စတုန္းႏွင့္ စလိတ္(Linestone and slate)တို့ကိုလည္း ေတြ႔ရွိရသည္ဟုဆိုပါသည္။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။     ။ဇိုျပည္သည္ တစ္ျပည္လံုးနီးပါး ေတာေတာင္ခ်ိုဳင့္၀ွမ္းမ်ားႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနျပီး ယင္းတို႔ကို အမ်ိဳးစံုေသာ သစ္ပင္ပန္းပင္မ်ားက လႊမ္းျခံဳထားသျဖင့္ စိမ္းလန္းစိုေျပ ေနပါသည္။ ျမင့္မားေသာ ေတာင္ထိပ္မ်ားကို တိမ္လႊာမ်ားအုပ္ေလ့ရွိသျဖင့္ လြမ္းေမာစရာလည္းေကာင္း၏။ ၎ေတာင္မ်ားမွ စိမ့္စမ္းေရမ်ားလည္း ထြက္ရွိေသာ
ေၾကာင့္ ေတာင္ေက်ာ တစ္ခုႏွင့္တစ္ခုၾကားတြင္ ေတာင္က်ေခ်ာင္းမ်ား တသြင္သြင္စီးဆင္းၾကပါသည္။ ဇိုျပည္၌ ေျမျပန္႔ အလြန္ပင္ရွားပါး၍ ေတာင္ႏွင့္ေတာင္ တစ္ခုၾကားရွိ အနည္းငယ္ေသာ ေျမျပန္႔မ်ားတြင္ စပါးစိုက္ပ်ိဳးပါသည္။ တစ္ျပည္လံုးတြင္ ခ်မ္းဖိုင္း(Champhai)လယ္ကြင္းသည္ အက်ယ္ဆံုးျဖစ္ပါသည္။ ေတာင္ႏွင့္ခ်ိဳင့္မ်ားၾကားတြင္ ေနရာ
အလိုက္ အင္းအိုင္ငယ္မ်ား ရွိၾကျပီး၊ တီအို(Ciau)ေခ်ာင္း အထက္ရွိ 'ရိ'(Lih)ေရအိုင္ႏွင့္ ခ်ိဟိမ္းတြီးေပြး(Chhimtuipui)ရွိ 'ပလက္'(Palak)အိုင္တို႔သည္ အၾကီးဆံုးျဖစ္ၾကသည္။
မီးဇို(Mizo)ရိုးရာယံုၾကည္မႈတြင္ မရဏႏိုင္ငံ သြားရာလမ္းတြင္ 'ရိ'ေရအိုင္ကို ျဖတ္သန္းသြားသည္ဟု ယံုၾကည္ၾကပါသည္။ ဇိုျပည္တြင္ တီးတိန္ျမိဳ႔နယ္အတြင္းရွိ 'လင္းနူးပါး'(Len Nupa)ေဒသသည္ အေကာင္းဆံုေနရာတစ္ခုျဖစ္ျပီး ယင္းကို မီးဇိုလူမ်ိဳးမ်ားက 'ဘြဏ္နယ္လ္'(Buannel)ဟူ၍ သမုတ္ၾက၏။

ရာသီဥတု။    ။ဇိုျပည္သည္ ကမၻာေပၚတြင္ ရာသီဥတု အေကာင္းဆံုးေဒသမ်ားထဲတြင္ပါ၀င္ပါသည္။ ဧေကြတာႏွင့္ ဥတၱရယဥ္စြန္းတန္းႏွင့္ဒကၡိဏယဥ္စြန္းတန္းၾကားေဒသ၌
တည္ရွိျပီး 'ဆပ္ထေရာပီကယ္'(Sub-tropical)ဟုေခၚေသာေဒသျဖစ္ေသာ္လည္း 'အပူပိုင္း'(Tropical)ေဒသဟု အလြယ္ေခၚၾကပါသည္။ ေနေရာင္ႏွင့္မိုး ေကာင္းသျဖင့္ ႏြယ္
ျမက္သစ္ပင္တို႔အတြက္ အဆင္ေျပလွပါသည္။ အပူႏွင့္အေအးလြန္ကဲျခင္းမရွိသျဖင့္ စိုက္ပ်ိဳး၍မျဖစ္ထြန္းေသာ မ်ိဳးေစ့သီးႏွံဟူ၍ မရွိေပ။ ေဆာင္းရာသီသည္ နို၀င္ဘာလမွ
ေဖေဖာ္၀ါရီလအထိ၊ ေႏြရာသီသည္ မတ္လမွ ေမလအထိႏွင့္ မိုးရာသီသည္အရွည္ဆံုးရာသီျဖစ္ျပီး ဇြန္လမွ ေအာက္တိုဘာလအထိျဖစ္ပါသည္။ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ အပူခ်ိန္သည္ ေဆာင္းကာလတြင္ ၁'C မွ ၁၅'C ၾကားႏွင့္ ေႏြရာတြင္ ၂၀'C ႏွင့္ ၃၀'C ၾကားတြင္ ရွိပါသည္။ မိုးရြာသြန္းႏွဳန္းမွာ ေကာင္းမြန္ျပီး တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး ပွ်မ္းမွ် မိုးေရခ်ိန္မွာ
လက္မ ၂၀၀ ခန္႔ ျဖစ္ပါသည္။

ေတာင္မ်ား။     ။ဇိုျပည္တြင္ ျမင့္မားေသာ ေတာင္မ်ား အေျမာက္အမ်ားရွိပါသည္။ ဇိုရာဇ၀င္လာ ထင္ရွားေသာ ေတာင္ႏွစ္ခုမွာ 'ထန္မြလ္'(Thangmual)ႏွင့္ 'လဲင္းတန္'(Lentang)ျဖစ္ပါသည္။ ဇိုတစ္ျပည္လံုးရွိ ထင္ရွားေသာ ေတာင္မ်ားသည္ ခ်င္းေတာင္တြင္တည္ရွိျပီး ခ်င္းေတာင္ရွိ အျမင့္ဆံုးေတာင္သည္ 'ေခၚနူး'(Khawnu)ေခၚ '၀ိတူရိယ'(Mt. Victoria)ျဖစ္ျပီး အျမင့္ေပ ၁၀,၄၀၀ ျဖစ္၍ ဒုတိယအျမင့္ဆံုးေတာင္မွာ 'ထြမ္း၀ူမ္း'(Thuam Vum)ေခၚ 'ကေနဒီ'(Kenedy)ေတာင္ အျမင့္ေပ ၉,၀၀၀ ျဖစ္ပါသည္။
လူရွိဳင္းေတာင္တြင္ အျမင့္ဆံုးေတာင္သည္ ခ်ခ်မ္းတြီးေပြး(Chhimtuipui) ခရိုင္ရွိ 'ေဖာင္ေပြး၀ူမ္း'(Phawngpui Vum) အျမင့္ေပ ၇,၁၀၀ ျဖစ္ျပီး ဒုတိယအျမင့္ဆံုးေတာင္သည္
ရွာလ္ကာလ္တန္(Sialkaltang)ရွိ လဲင္းတန္၀ုမ္း(Lenteng Vum) အျမင့္ေပ ၇,၀၅၀ ျဖစ္ပါသည္။ လမ္းကားခရိုင္တြင္ အျမင့္ဆံုးေတာင္သည္ ထန္ခ်င္း(Thangching vum)အျမင့္
ေပ ၆,၅၅၈ ျဖစ္ပါသည္။ ၎တို႔အျပင္ အျခားထင္ရွားေသာေတာင္ျမင့္မ်ားမွာ ခ်င္းေတာင္တြင္-'ထန္မြလ္'(Thangmual)၊အင္းဘူတ္မြလ္(Innbuk mual)၊လြန္မြလ္(Lunmual)၊
ဘိြဳင္းပါးမြလ္(Bawipa mual)၊ ေအာတေရာမြလ္(Awtaraw mual)၊ လင္းတန္(Lentang)၊ တန္မြလ္(Takmual)၊ဆြဏ္း၀ုမ္းမြလ္(Suangvum mual)ႏွင့္ ခူမ္း၀ုမ္းမြလ္(Khumvum)
တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။လူရွိုဳင္းေတာင္တြင္- ဆြာတလန္း(Surtlang)၊လာတလန္း(Lurhtlang)၊ ဇိုေပြးတလန္း(Zopui Tlang)၊ ရွာလ္ကာလ္တန္(Siankaltang)၊ဆာေကာေမြတြဲတလန္း
(Sakawrhmuituaitlang)၊ ရိအက္တလန္း(Reiek Tlang)ႏွင့္ ဒါ့ပါးမြလ္(Dahpa mual)တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။ လမ္းကားခရိုင္-လဲင္းတန္(Lengtang)၊ဟယံကြပ္(Hiangkot)၊လံုေထြး
တန္(Lungthul Tang)၊ကိုက္လမ္တန္(Kaihlam Tang)ႏွင့္ ဗန္ဂိုင္တန္(Vangai Tang)တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ား။    ။ဇိုျပည္သည္ ေတာေတာင္ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနျပီး၊' ဂြန္ေလြး'ျမစ္(Gun Lui)သည္ အထင္ရွားဆံုးျဖစ္ပါသည္။ ယင္းကို 'ေမေတဂြန္'(Meitei Gun) (၀ါ) 'မဏိပူျမစ္'ဟုေခၚၾကသူမ်ားလည္းရွိပါသည္။ မဏိပူရျမစ္သည္ မဏိပူရ္ျပည္၊အိႏၵိယမွ ျမစ္ဖ်ားခံလာျပီး တီးတိန္ျမိဳ႔နယ္အတြင္းစီးဆင္းကာ ထိုမွ ဖလမ္းျမိဳ႕နယ္အတြင္းဆက္လက္စီးဆင္းကာ အေရွ႕ဘက္ကိုဦးတည္ျပီး 'ျမစ္သာ'ျမစ္ႏွင့္ေပါင္းဆံု၍ 'ခ်င္းတြင္း'ျမစ္ထဲသို႔စီး၀င္သြားပါသည္။ ခ်င္းေတာင္ရွိထင္ရွားေသာ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားမွာ- ဂြန္(Gun)၊ ကုလားတန္(Kaladan)၊ ဘိြဳင္းနူး(Bawinu)၊ တီအို(Ciau)၊ ရွာလ္တန္(Sialtang)၊ မစၱ(Mitta)ႏွင့္ လဲမ္းရို(Lemro)တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။ လူရွိဳင္းေတာင္တြင္- တေလာင္း(Tlawng)၊ခ်ဟမ္းတြီးေပြး(Chhimtuipui or Koladyne)၊ ေခၚတလန္တြီးေပြး(Khawthlangtuipui)၊ တြီးရီယဲ(Tuirial)၊ တြီးေပြး(Tuipui)၊ တြီးဗိုင္(Tuivai)၊ တြီးရီးနီ(Tuirini)၊ ဆာေလြး(Serlui)၊ တြီးခ်န္(Tuichang)၊မတ္(Mat)စသည္တို႔မွာ ထင္းရွားပါသည္။ လမ္းကားခရိုင္တြင္- တြီးဗိုင္(Tuivai)၊ တြီးဗလ္(Tuivel)၊တြီးထား(Tuitha)၊ တြီးလပ္(Tuilak)၊တြီးဆာ(Tuisa)၊တြီးလီ(Tuili)၊ တြီးဇံ(Tuizang)၊ တြီးေကြ(Tuikui)၊တြီးလ်န္း(Tuilian)၊ ငါဇမ္ေလြး(Ngazam lui)၊တြီးပီး(Tuipi)ႏွင့္ လံဗား(Lanva)စသည္တို႔မွာ ေက်ာ္ၾကားပါသည္။

ဇိုမိ္ံးလူမ်ိဳးမ်ား(ZOMI NAMTE)
ဇိုမိ္ံးလူမ်ိဳးမ်ားက 'ဇိုဆြမ္း'(Zosuan)ဟုေခၚေသာ၊ မီးဇို(Mizo)လူမ်ိုဳးမ်ားက 'ဇိုနထလပ္'(Zo hnahthlak)ဟုေခၚေသာလူမ်ိဳးမ်ားသည္ ျဗိတိသွ်အစိုးရက မသိမ္းပိုက္မွီတြင္ 'ေတာင္တန္းေနလူရိုင္းမ်ား'(wild hill tribes)ဟု သတ္မွတ္ၾကျပီး၊ ပိုင္နက္နယ္ေျမကို'စီရင္ကင္းနယ္ေျမ'(un-administered area)ဟူ၍ သတ္မွတ္ခဲ့ပါသည္။ ဇိုဆြမ္း(ဇိုမ်ိဳးႏြယ္စု) မ်ားထဲမွ အေနာက္ဘက္ပိုင္းေဒသသို႔ ေစာစြာေရာက္ႏွင့္သူမ်ားကို ဘင္ဂလီ(Bengali)ႏွင့္ အာသံသား(Assamese)မ်ားက 'ကူကီး'(Kuki)ဟုသတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ ဤမွတ္တမ္းမွာ ၁ ၇၉၂ ခုနွစ္ခန္႔က အဂၤလိပ္လို ေရးထိုးထားဟန္ရွိပါသည္။ ျဗိတိသွ်အစိုးရသည္ ၁၈၇၂ ခုႏွစ္ မတိုင္မွီ မီဇိုျပည္နယ္၊အိႏၵိယကို စတင္သိမ္းပိုက္စဥ္အခါက ၎ေဒသတြင္ လူရိွဳင္းလူမ်ိုဳးအမ်ားဆံုးေနထိုင္သျဖင့္ လူရွိဳင္းေတာင္(Lushai Hills)ဟု မွည့္ေခၚခဲ့ၾကပါသည္။ ျမန္မာျပည္ဘက္တြင္မူ ခ်င္းဟု ေခၚေ၀ၚခဲ့ၾကပါသည္။ သို႔ရာတြင္ 'ခ်င္း'ဆိုသည့္ ေ၀ၚဟာရ၏ အဓိပၸၸၸာယ္၊ စတင္ေပါက္ဖြားလာပံုႏွင့္ မည့္သည့္အခ်ိန္တြင္စတင္ေပါက္ဖြားလာသည္ကို ဂဃနဏ ေလ့လာထားျခင္းမရွိေသးေပ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ 'ဇို'လူမ်ိဳးမ်ားကို 'ခ်ုင္း'ဟုေခၚၾကျခင္းမွာ ဗမာလူမ်ိုဳးမ်ားေခၚၾကသည္ကို ေမြးစားျခင္းေလာ သို႔တည္းမဟုတ္ အဂၤလိပ္စစ္တပ္သည္ ခ်င္းေတာင္ကိုသိမ္းပိုက္စဥ္က အဦးဆံုးေဒသမွ ေတြ႕ရွိေသာ ရြာသူၾကီး၏ အမည္ ဦးခိုက်င့္(Pu Khaw Cih)ကို အစြဲျပဳ၍ 'ခိုက်င့္ေတာင္'(၀ါ)'က်င့္ေတာင္'(Khaw Cin hills/Cin hills) ဟုေခၚေ၀ၚသည္ လည္း    ျဖစ္ႏိုင္ပါေသးသည္။ မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစကာမူ 'ခ်င္း'ဟူေသာအမည္ကို လက္ရွိျမန္မာနိုင္ငံတြင္ေနထိုင္ၾကေသာ ဇိုလူမ်ိုဳးမ်ားကိုသာ အေခၚမ်ားျပီး အိႏၵိယဘက္ရွိဇိုမ်ားကိုမူ လူရွိုဳင္း(သို႕) ကူကီးဟူေသာ အမည္ျဖင့္အေခၚမ်ားပါသည္။ မ်က္ႏွာျဖဴမ်ားသည္ တစ္မ်ိဳးတစ္ႏြယ္တည္းေပါင္းေခၚလိုေသာ အခါမ်ားတြင္ 'ခ်င္း-ကူကီ'(Chin-Kuki)'ဟူ၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ခ်င္း-လူရွိဳင္း'(Chin-Lushai)ဟူ၍ျဖစ္ေစ၊'ခ်င္း-လူရွိဳင္း-ကူကီး'(Chin-Lushai-Kuki)ဟု တစ္ျဖင့္လည္းေခၚခဲ့ပါေသးသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ျဗိတိသွ်အစိုးရသည္ ဇိုလူမ်ိဳးမ်ားကို အုပ္ခ်ဳပ္ရန္အတြက္ ၁၈၉၆ ခုနွစ္တြင္ ေရးဆြဲေသာ အက္ဥပေဒကို 'Chin Hills Regulation Act' ဟုအလြယ္ပင္ အမည္တပ္ခဲ့ပါသည္။ ဤစည္းမ်ဥ္းဥပေဒကို ခ်င္းေတာင္အျပင္ လူရွိိဳင္း၊ကူကီးႏွင့္ နာဂ လူမ်ိဳးမ်ားေနထိုင္ရာ ေဒသအထိပါ အသံုးျပဳခဲ့ပါသည္။

အဂၤလိပ္မ်က္ႏွာျဖဴမ်ားက ခ်င္း၊ကူကီး၊လူရွိုဳင္းစသည္ျဖင့္ သတ္မွတ္ၾကေသာ္လည္း ၎တို႔ကိုယ္တိုင္ပင္ "သူတို႔ကိုသူတို့ေတာ့ ခ်င္းရယ္၊ကူကီးရယ္လို႔ 'လံုး၀' မေခၚၾကေပဘူး"ဟုေျပာစမွတ္ျပဳၾကပါသည္။ ေဂ်ဂ်ီစေကာ့(J.G Scott)၏ 'Burma' စာအုပ္တြင္ "The names Kuki and Chin are not national, and like others, the people do not accept the name given to them by the Burmese and ourselves; they do not call themselves Chins and they equally flout the name of Kuki which their Assamese and Bengali neighbours use. They call themselves Zhou or Shu, and on other parts Yo(Zo) or Lai"ဟုေရးသားထားျပီး၊ ေဒါက္တာ ဂ်ီေအဂေရဆြန္သည္လည္း အျခားသူမ်ားနည္းတူ ေရးသားခဲ့ေသး၏။ Bertram S. Carey ႏွင့္ H.N Tuck တို႔ႏွစ္ဦးသည္လည္း Zote, Thadote ႏွင့္ Guite အေၾကာင္းပူးတြဲေရးသားရာ၌ " These Zos, Thados and Guites are called by the Manipuri's Kuki or Khongjais, who only made their acquaintance after they had migrated north, but the people call themselves by the name of Zo(Yo)"ဟုေရးသားထား၏။ ေဂြးသဲ(Guite)တိုက္သူၾကီး(သို႔)ေစာ္ဘြား ဦးဂိုခိုထန္(Pu Go Khaw Thang)ကိုလည္း "Go Khaw Thang, who, asalready related, was seized by the Manipuris in the course of the Lushai expedition of 1871-72, was the Zo Chief of Mualpi,"ဟု ဇိုေခါင္းေဆာင္းဟူ၍ သံုးႏွဳန္းထားပါသည္။ မ်က္ႏွာျဖဴမ်ားက ခ်င္း၊ကူကီး စသည္ျဖင့္ မွတ္တမ္းမွတ္ရာမ်ားျပဳထားေသာ္လည္း မိမိတို႔သည္ ခ်င္းအမည္ျဖင့္ျဖစ္ေစကူကီးအမည္ျဖင့္ျဖစ္ေစ မည္သည့္အခါမွ် မေခၚၾကေၾကာင္း ရွင္းလင္းျပတ္သားစြာ သိရွိထားၾကျပီးျဖစ္ပါသည္။ အလားတူပင္ ဤေဆာင္းပါးတြင္လည္း 'ဇိုလူမ်ိဳး'ဟု စတင္အသံုးျပဳထားပါသည္။

ဇိုလူမ်ိဳးမ်ားကို သုေတသီမ်ားက Mongolianအႏြယ္၊ Tibeto-Burman အထဲမွ ျဖစ္သည္ဟုဆိုၾကပါသည္။ 'Mongol'သည္ လူမ်ိဳးနာမည္ျဖစ္ျပီး၊' Mongolian'မွာ ၎၏ နာမ၀ိေသသနျဖစ္ကာ 'Mongolia'ကား ေနရာေဒသ(တိုင္ျပည္)အမည္ျဖစ္ပါသည္။ တဖန္ 'Mongoloid'သည္ 'Mongol' လူမ်ိုး၏ႏြယ္ဖြားမွန္သမွ်ကိုရည္ညႊန္းပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္
ဇိုလူမ်ိုဳးမ်ားသည္ ရူပလကၡဏာကိုလိုက္၍ ကမာၻ႔လူမ်ိဳးၾကီးသံုးမ်ိဳးထဲမွ 'Mongoloid'ႏြယ္ ႏွင့္ ဘာသာစကားအရ 'Mongoloid'အႏြယ္သံုးမ်ိဳးထဲမွ Tibeto-Burman မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

ဇိုလူမ်ိဳးမ်ား၏ မ်ိုးရိုးဇစ္ျမစ္(Ethnic origin)ကို တိတိက်က် ေဖာ္ထုတ္ထားျခင္းမရွိေသးေသာ္လည္း တရုတ္ျပည္မွ တိဘက္ျပည္ကိုျဖတ္ျပီး အညာေဒသသို့ ေရာက္ရွိလာၾကကာ ထိုမွ ယခုေနထိုင္ရာေနရာမ်ားသို႔ပ်ံ႕ႏွံွ႕ေနထိုင္လာၾကသည္ဆိုသည္မွာ လက္ခံထားၾကျပီးျဖစ္သည္။ ဦး၀ုမ္ဆြဏ္(Pu Vum Sin)၏ အျမင္အရ လူမ်ိဳးအမည္ 'ဇို'သည္ 'ဇို'ဟုေခၚေသာလူတစ္ဦးမွ ဆင္းသက္လာခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟုဆိုပါသည္။ ဘိုးေတာ္ဇိုသည္ တရုတ္ျပည္တြင္ မ်ိုဳးႏြယ္တူျဖစ္ေသာ တိဘက္လူ၊ ဗမာ၊ နာဂ၊ ကသဲ၊ဘူဒူ၊
ကခ်င္၊လာဟူးစသည္တို႔ႏွင့္အတူ ေနထိုင္ခဲ့ပါသည္။ ခရစ္ေတာ္မေပၚမွီကာလတြင္ တရုတ္ျပည္မွ ထြက္ခြါလာခဲ့ျပီး ခရစ္ေတာ္ေပၚျပီးေသာအခ်ိန္၌ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရိုးတေလွ်ာက္၌
ေနထိုင္ႏွင့္ၾကျပီးျဖစ္ပါသည္ ဟုဆိုပါသည္။

အထက္အညာေဒသမွ ခ်င္းေတာင္တန္းဘက္သို႔ေျပာင္းေရြ႕ၾကသည္မွာ ေအဒီ ၁,၀၀၀( AD 1,000)ခန္႕ကျဖစ္မည္ဟု တြက္ဆထားပါသည္။ ေတာင္တန္းေဒသသို႔ ေျပာင္းေရြ႕ေန
ထိုင္သြားၾကသည့္အထဲမွ အခ်ိဳ႕သည္ 'က်ိမ္ႏြဲ'(Ciimnuai)ရြာကိုတည္ၾကပါသည္။ ယင္းလူတစ္စုသည္ လ်က္ရွိတြင္  တီးတိန္ျမိဳ႕နယ္၊တြန္းဇံျမိဳ႕နယ္၊ အိႏၵိယျပည္မွ မဏိပူရျပည္ႏွင့္ မီဇိုရမ္(Manipur and Mizoram)စေသာ ေနရာမ်ားတြင္ေနထိုင္ေသာ က်ိမ္ႏြဲဖြား-ဇိုမီးမ်ား ဟူ၍ေခၚၾကသည့္ လူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ က်ိမ္ႏြဲ႔ရြာသည္ လက္ရွိ တီးတိန္ျမိဳ႔နယ္၊ ဆိုင္းဇံေက်းရြာအနီးတြင္ရွိပါသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕က ဆြန္ထလား(Sunthla khua)ရြာ အနီးတြင္ 'လိုင္းလြန္း'(Lailun)ရြာကို တည္ခဲ့ၾကျပီး ၎တို႕သည္ ဖလမ္းျမိဳ႕နယ္၊ ဟားခါးျမိဳ႔နယ္ႏွင့္
ထန္တလန္ျမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ 'လိုင္'(Lai)(လိုင္းလြန္းဖြား)မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕ကမူ 'ဆြမ္ေပြး'(Sumpui)အရပ္၌ 'ဘူခ်ြန္း'(Bochung)ရြာ တည္ၾကကာ ထိုမွ မီးဇိုျပည္ (Mizoram)ဘက္သို႕ျပန္႕နံံံ႔ေနထိုင္ၾကပါသည္။ယင္းလူမ်ိဳးမ်ားမွာ လူရွိဳင္းႏြယ္မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

ေျပာင္းေရြ႔ျခင္းမရွိေသာ ဇိုလူမ်ိဳးတစ္ခ်ိဳ႕သည္ ေယာနယ္တြင္ က်န္ခဲ့ၾကျပီး ဗမာလူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ေရာျပြမ္းေနထိုင္ၾကသျဖင့္ ဗမာမပီ၊ ဇိုမမည္ လူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္လာၾကပါသည္။ ဗမာလူမ်ိုဳးမ်ားက 'ဇို'ကို 'ေယာ' ဟုေရးခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ 'ေယာလူမ်ိဳး'ျဖစ္လာခဲ့ၾကပါသည္။ ဇိုလူမ်ိဳးမ်ား ခ်င္းေတာင္ေဒသသို႕ အလံုးအရင္းျဖင့္မေျပာင္းေရြ႕မွီကာလတြင္ 'ခူမီး'(Khumi/khami)မ်ားေရာက္ႏွင့္ေန ဟန္ရွိပါသည္။ အရွိဳ(Asho)မ်ားသည္ ေတာင္တန္းဘက္သို႕ေျပာင္းေရြ႕ျခင္းမရွိပဲ ေျမျပန္႕ေဒသႏွင့္ ရခိုင္ေဒသဘက္သို႔ေရြ႕သြားၾကပါ သည္။ ခ်ိဴ(Cho) မူကား မည္သို႔မည္ပံု ေျပာင္းေရြ႔ေနထိုင္သည္ကို မသိရွိပါ။

ဤသို႔ျဖင့္ ဇိုလူမ်ိဳးမ်ားသည္ တျခားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားက အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာေခၚေ၀ၚမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ေျပာင္းေရြ႕ေနထိုင္ရာ ကြဲျပားမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ယေန႕တြင္ တစ္ႏြယ္ဖြားအျဖစ္မွ မ်ား
စြာေသာ မ်ိဳးႏြယ္ဘ၀သို႕ ေရာက္ရွိခဲ့ရရွာပါသည္။ ဤကဲ့သို႔ အမ်ိုဳးမ်ိဳးေသာႏြယ္ဖြားျဖစ္ခဲ့ရသည္မွာ  ေရွးကာလ ကတည္းက တစ္မ်ိဳးႏြယ္တည္းျဖစ္ခဲ့ဲဲျပီး တျဖည္းျဖည္းျခင္း ကြဲ
ျပားလာသည္ေလာ သို႔တည္းမဟုတ္ ယခင္ေခတ္မွစ၍ ႏြယ္ဖြားအသီးသီးမွျဖစ္ျပီး တျဖည္းျဖည္း ေသြးစည္းလာၾကသည္ေလာ ဆိုသည္ကို ေလးနက္စြာ ႏွလံုးသြင္းသံုးသပ္သင့္
ေသာ ေၾကာင္းအရာတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။
*Khup*
*Secretary
*International Save The Bird Inc.*
*ph +60104311451

See More...